Literarishe bleter · 1926-08-03 · 122 (3.8.1926) · p. Seite 580

122 1 580 ליטערארישע בלעטער הארצלוע גאלדשלאלו ח• אראנסאן ווארשא װעלס. אין או הןרגקע נאלרשלאג םאכס א גןװענלעק קיילן■ שקיץ םון א רביץ אדעו א בסלן 8זן געדאנק?רויס, איז אין דןס דןןזיקן קוילן-שקיץ פאראנען מער ײדישע נשםה װי אץ דער גאנצדר שסירערײ פון די םוילישע ײדישע קינססלער, װעלכע ־ ־יז׳• .?י / ז הןןדצקע ג$לדש״*ק — 6ון מב?ת־אסתר .דתמאן ױצמי־ פאבריצירן ײדישע קונסט אויף ארו ספיר. ער הןןס א געפיל פאר איראניע און גרןםעסקע נישס געקיקס דערו ף, װןןס ער שארזשירם *נאך אביםל. ער דאדף אויך אויס• םײדן צו פיל א ר נ א פ ע נ ם ן אין זײנע גראסעסקעם םיפן, לפשל אין שליפ״עליכם־סיםן. זײנע שרייבער-קאריקאסורן זענען נעװים א נײער זשאנר בײ אונז. אייניקע זעגען נאר סײן. זײ 31*4*•* ה*רגקע נן5דשל*ק - א1יפן גיבן גלייכצײםיק דעם כאראקפער און די ,םרןזפעסיע׳ פון שרײב;ר. דםשל ד׳ר שיפער, קאציזנע, קאװא א.ז.װ. איך װןןלם דערסאר געראסן נןך אנדערע ײדישע שריפסשסעלער זיי זןלן זיך זען צו םארײביקן אין דער שריסםשסעלער-םאסקאראדע 8ון דעם חנר הארצקע. װארים אויב דער סאלאנס םון א סך *ידישע שריפסשםגלער איז אין ספק, איז אבער דער סאלאנס 6ין דער קינםםלער באמיס זיך אויםצודריקן זײנע סי0ע נע• פילן אדער אידעען א־ן א פארם. ליניען און םארבן זענען סימבאלן, דורך װעלכע םיר װערן ארײנגעסירס אין דעפ קינםטלערם פאנסאסםישע װעלם. איך םײן דא מיט דעם װארט ה*רצקע נ*לדשי*ק פאנסאזיע, די ארופיקע װירקלעכקײס םארגעשסעלם אקן דער אריגינעלער באלויכסונג פון קינססלער. יעדער אםתער קינססלער איז אריגיגעל, דאס הײסס ער סארםאגם פאנםאזיע. קונסם װערם געשאסן. עם איז פאראנען אויך קונםס — געפאכםע. צו דעם דארף םען נישם קײן םאנםאױע. םען מאכם קונסם לויט די כללים און רעצעפסן, װעלכע פען האס זיך אויסגעלערנס אין דער אקאדעם ע. ױנגע קינסבלער נעםען זײער געשיקם איבער סארשידענע אויסערלעכע ,סריקן׳, עפעקסן, םים װעלכע פ׳קאן אנגײן אלס פאדערניסבן םען פושערס די קונסם אויף װאס די װעלט שסײם, זױן םע; כאפש פרײערס־כבינים אויף דער װענטקע. דאם אלץ געזאגסע לא ס זיך זײער גוס ערקלערן אויף אונזער;יגאנעריש לשון: פען גיט א ו נ י ם א ר ם אנ־ ששאם ם א ר ם. אוניםארם איז א מאםקע, א שאםן 8ון קינסט. דער קינססלע^■ באגרײםט די װעלם םיס זײנע נעםילן, און מים די געפילן בלויז קאן םען די קונסט םארשסיין און דערפאר איז פשוט א שפאס, װען ם־לייענם א נאטיץ אין א צײסונג: ,היינט װעט פען דא אדער דארט געבן ערקלערונגען איבער קונסס׳. דעם װאס םילם נישס קײן קונסם — װעלן קײן ערקלערונגען נישט העלסן. פיט זעם שכל קאן םען קײן קונםם נישס באנעפען. הארצקע גאלדשלאק איז א ױנגער אבער אויפריכסיקער ק־נםםלער: ער גיט דאס, װאס ער קאן, און נישט דאם װאס א נ ד ע ר ע קאנען. ער שאסם נישם לויס איזםען. אץ אין װעל געבן א אײםצייכנונג דעם, װאס װעם מיר זאגן צו װעל• כער ריכסונג זײן קונסם געהערס. עם איז פאראנען אין זײנע װערק א סך ראםאנסישע שסיםונג. יעדע ייגגער ײדישער קינססלער איז םײלװײז א ראפאנטיקער, א םרויםער צוליב נויס... פים װאם םאר א כתיקות אונזער הארצקע גאלדשלאג זיגגם זיך צו זיםע חשידישע נגונים. ער סארםאכס די אויגן און םיס׳ץ־ער גאנצער נשםדי םראגס ער זיך איבער אין דער רביש־חסידישער