Literarishe bleter · 1926-08-20 · 120 (20.8.1926) · p. Seite 551

551 ליטערארישע בלעטער 120 זא פארגליװערט אין דיערע לאנגע יןפיגעס, פארטעמפט אין ז־יערע אלטע מנהגים אץ פארצײטיקע פארא-רטײלן״. װ״טער גיט דער מחבר איבער דעם אינהאלט פין דער צװ״טער פיעסע, פינם װאדעװיל ,די שײעבעלעך׳. דער װאדעװיל ,איז געװען לעבהאפטער״ דערכיד, װאס עס האבן גענומען ״אנטײל דרײ שײנע פרױען. די סצענע איז פארגעקימען אין אן אכםניא׳... ״די פיעסע האט זיך געענדיקט״ אפלאדיסםענסן האבן אויפ־ געטרײסלט דעם באלאגאן; מ׳האט ארויםגערופן די אקסיארן אין דעם מחבר, דערנאך איז דעײ זאל געײארן לײדיק, מיט א גערײש פ;ן כװאליעס, אץ דעם שטילשװײגן פץ נאכט״. א־וי פארענדיקט דעי פראנצויזישער מחבר זײן דערצײלונג װעגן דעם צופעליקן באזוך פין גאלדפאדנס טעאטער'). ,ערעם״ *1 רדעגן גןן־ידםאדנם ש$ייזוש,**ינגע; אין בערד־־ששעײ געס-גען ד־־יי 8 קלײגע ר$*עסט$נדעגץ 6ץ אײנעם ב. םאשין אין ,ריםקי יע״ירע־• י 1880 ניד. 44). ד• ק$רעםפ$נדענץ אייז אינגאנען אייםגעהאלשן א*ן דעפ :זי״מײיי^נעל רשנ״לישן ניסח. א. ג. קאםישן ריטם, װי זײערע העוױת״. אז שפעטער, אין דריטן אקט, ליגן די ײדישע רעקרוטן טויט איבצרגעשראקענע םון דעם שונאס הארמאטן און נאכן שונאס אװעקגײן שטײען זײ פאסעלעך אויף, טאפנדיק זיך, צי זײ לעבן נאך, ,שפילט דער ארקעסשער שטיל• שטיל, אוגטער דער סורדין׳. " דצר אפיציר, זעענדיק, אז םין די ײדן װעט ער קײן זעל• נער נישט מאכן, הײסש זײ פאנאנדערטרײבן. ״אין דעם אויסברוך םון זײער שמחה פירן אוים די ײדן א מין שלוס־קאנקאן, אויף א מעלאדיע פץ א משוגעגעם אץ משונה׳װילדן װאלס׳. דער לעצטער פסק־דין פײם מהבר איז: ״די דאזיקע אפע■ רעטע, א האמעסנע א־ן אן אומגעלומפערטע, אן א שאטן״ פ־ן אינטריגע, איז מער נישט װי א פארם, װאם איז איבערגעל־יגט אייף םוזיק; דאם, װאס מאכט זי אינטערעסאנט אין קאמיש, איז איר ,נאציאנאלער״ (די גענזדפיםלעך אין אריגינאל) שסעמפל, דער העברעיש־רײטשישער זשארגאן, אין װעלכןיזי װערט געשפילט; די מימיק פ־ן די אקטיארן, װעלכע ניבן מיט דער טדײקײט ס;ן א צװײענדיקן שפיגל דעם שארזש אויף די ארטאדאקסישע אץ תלמודיסטישע ײדן, װאס לעבן אויםער זײער צײט, װאם זענען ױלױם אדלער װעגז זיד דאס ביםל ןןפנעשפןרסע געיט פון סײן ארבעס, צולײגן ס־געלט, װידער אי־בעטן, װידעד ןןרנאניזירן, װידער צול־יגן סיגןלס און אז1י כסדר. איר װילט מײן או־ס;ןכ.)ראקטעריסשיק? — זןל עס אײך דערצ־ילן מײן לעבן. צו 9 יאר װער איך א םש1רר בײ א חזן. כ׳הןב געהאט א הערלעכע אלם״שסים און ״ױדל דעם אלס׳ מיז נאך הײנם נישפ אײנער געדענקען אי^ ביאליסטאק און אין דער גאנצער נעגנס• ײעז כ׳ב־ן אלט געױען 11 יאר איז ק־ין ביאליםסאק אראפ־-זקימע א שיופע .כראדער־זיננער׳, בײ װעלכע איך בין אנגאזש רש געװארן אלס —,פ־ימאדאננע׳! א־ך גײ דאן אריבער א1יף א נעװיםע צײם צי א ריסישע־ אפערעטע, אבעד םיהאלם זיך איין דארם ױזזס. איך פארליר א־ן גיכן מײן קינדער־שטים איי צי 13 יאי װלר איך דידיזשאד פון 5אר אין א גיו־סער שול. באלר אבעי סרעש איך איײן א־ן דער טרופע פון אלםן שװאיצבארד, ש1ין אלם אקסיאר םיש אלע ״זיםשעװקעס׳ אין ױען כ׳װ;ר געװאי, אז די קאסינסקים סרופע שפילט אין פינסק, טראכם איך נישס לאנג. איך כאפ זיך אריבער אהץ און סרעם םאקע באלר אײין אין דער םרופע. דאס איז געװען ארום 1895 יאר. כ׳בץ דאן אלם געײען 16 יאר, נאר כ׳ב־ן געװען נוש אנטװיקלם און כ׳האב באל,־ סארנוםען א נישקשהדיק ארם א־ן דער טרוםע. אבער א1יך דא האס זיך ארויסגעװיזן, אז די ערשסע ״אארשםעלונג׳ מײנע האט א סך געהאט צו סון ם־ט םײן צוקונםט• נעםלעך: איך בין באקאנס אין באליבט געװארן בײם ע1לם;דאם איז געױען אין לאדז) טאקע אין דער ראל 6ון ״המן׳ אץ .אחשור1ש'. כאסש נײ אקסיאי־ן האב איך זיך ם־ין פלאץ גדהאט דערװארבן םיס דער ראל םין .יששכר׳ אין ,םגירת י1סף', װו איך האב געהאס א גרעסערן םאנאלאג. דער מאנאלאנ האט םיך אי1י םיםגעריסן, אז כ־האב אים אפגעשפילט מי א היפנאסיזירםער און עד האס געהאט אזא װירקונג א1יף די אקטיארן, אז די קאםינסקיס ע׳ה, װאס זענען דאן געװען א1יף דער בינע, האנן נאך מײן מאנאלאג פארגעסן זײערע ראלן..: אבער א6שר װעם דאם זײן װיכסיקער פצר םײן כאראק םעריססיק: איך האב םון די ערשטע יארן אן געװאנדערס. איו באלר נאך די ערשסע פאר יאר פון םײן זײן א1יף דער בינע, איו גין אן אקסיאר און כ׳בין א טעאשער אונ־ סערנעסער. בײ• דע צוואפען פין איך ש1ין נעמען אלם זײעגדיק 6 יאר. דאן הןב איך םים א חב־ה קלײנע קינדער א־ינגעארדנט א פורים * שפ־ל ,אחשורוש/ גע• װען דער איני• ציאטאר, פינאנ• סיער, רעזשיםער און- ,הפן׳ םין דע־ דאזיקער םארשסעלוננ. אין געװען איז דאס טאקע א היסםא• רישע 6ארששע• לונג, מײל ראן האנ איך געליטן ם־ין ערשסע םיאסקא א1י£ן סעאטער אונסערנעמערישן געביס: די .6ארשטעלונג' האס גע• האט אן עסילאג, װו ס׳האט די ה1יפט-ראל געשפילם א פאליציא:ט אין טאקע אן אסתער סןליציאנם, אזא, 6אר װעלכן םײן גאגצע סרופע איז זיך צעלא6ן אן אטעם און איך האפ זיך באהאיסן אינםערן בעס. אבער א1יך אהין האס דאן דערגרײכס רעם פאליציאנםס האנס און אװי שםארק, או איך, אננעכאפס בײם קעלנערל, בין שיר נישט דערשטיקש געװארן. םיס אײן װאיט- אן אמתע פיאסקא, װאס האם מיר געקאסס סײנע נאנצע אפ• געשפארטע גראשנס םין סאשן-געלט. װײזט א1ים, אז ראס א־ז געװען די םאר1יםזאגונג 6ון םײן װײםערדיקן םעאסער-ג1רל: כאפן זיך צו אונסערגעםונגען, אין װעלכע כ׳זאל ארײנבראקן י ו ל־1 י ו ש א ד ל ע ר אין קלסןר פון 18—20 יא־ (6ון א בילד — פץ א. ר. קאסלנםקא׳טוזי,