Literarishe bleter · 1926-08-13 · 119 (13.8.1926) · p. Seite 526

119 זא ליטערארישע נלעטער 526 יאן לואספראװיטש לעא פינקעלשטיױ / ווארשע ערדיש פון פסעם נאיװן ב*נ;ם. ס׳א־ז שתער ק^ספרןװיסשן ןןנגורוםן פןלקס-דיכסער, הגם אץ דער פןשענץ איז ער דןם י$. ער הןט 6אר דער פויערן-ם^סע גרויס יראת-הבב1ד) דער• גײס פשום צו פפןסעןזירונג 6ון דעם ■ויערישן װעזן — דןס ,6ןיק' איז .הײליק׳. ןבער דערבײ איז דער דיכסער נישם אײגזײסיק, און דערעײלם װןגן די שװאצע צי גןר װילדע אײגנשאפםן םון דעם זעלציקן פויער• ער קןנעענסרירס די גוןנ• עע פויל שע אירעע אויף רעם פויער״ ער גלויבס, אז דןס איז דער םיסלפונקס, וװ ס׳דארף זין #נספלעקן די פויל־שע נאולה. ,יןם 6>ויק פ^רםןגז #ן אוםאויסגעשעפסע קראסס, די דער• לײזונג געשינם זיך דונסער דער ,שערםיענגע׳. דער גרונס־שסרין םון זײן אםםיפלבארן באנעםען פון לי3! ײ,?0 *'1 א'ים אי1 * ייײיײײין סו^^פגז״סס, ײי1 א ■אראדןקםןןלן ,האסםיקן־פאםעלען׳ — אין דער פשסות םון שםורם. ער תערס אויםגעברויזט 6ון עלעםענסארע דערשײנוגגען, װעלכע ער לעבט סיף א בער, ןן ראםיגירסע עוםראכפענישן. דערפאר קוםס זײן בונםארישקײס *זיוים *זוי סרןסם און ןפנהןןרביק. ס׳דןןכט ז ך װי ם׳װאלם סןןר אונז געשםאנען דער אנסיקער פרןפעטײ, װעלכער הןם אין זײן נרויסער תםיבות בוגעגנבעם טין גןםם געבעלם 6ײער, פדי בו ב#לײכסן רי פינסםערע װענן סו•□ םעגכשנם לעבן. װןם הןם עױ דן אזוי געזינדיקס דערנדט? אין ב#לד קוםם די בװײטע זײם 6ון דער םםבע: דו הןסם קיץ רעכט נישס םיך צו שסרןפןו כ׳פןןולײקן דײן גוססקײם, ערלעכקײס, ליבע און אפילו דײן קראפכ! בעל-הבית בין איך דן, און נישם דו1 אץ דעם פרם שײרם ער זיך קענםיק ןפ 6ץ זײ; נלײך״יעריקן קןזשיםיעזש טעסםײער, װעלכער שװיםם אין װײך-לירישער צעגןסנקײס אזן בארעדעװדיקײס. דן שוין שויםט דעו שסורם אץ זיך ןלײן, און גײס קײגםאי נישם ןןריבער ו־י ברעגעס. דערםאר איז זײן װײ נישם אזוי שםיזיק װי לםשל בײ א בײרןנען א. ד. גל. זײנע ־ם וים צערײסן נישם וײן אינעװײגיקםס װעזן, נןר יןגן אויף א־ס ןן 8 דזרכזיכטיקע כרןנישע םרה׳שחורה. שסורפ און אוםעס — דןס זענען קאסוא־ןװיסשעס בװײ ז״ער כןןראקסעריסס׳שע *ײגנש#םםן; ד;ר װיכערדיקער דראגנ ״1*1> איז בײ איס תםיד בןגלײס םיס ^[1618001101״, .''״23161 1 104״ם1*ש1 די דןזיקע נןםםאלגיע הילס אים אײן װי ןןגעםל, דװך װעלכן ער װיל דערזען דןס םארהוילענע רעסעניש פון לעבן. דן קומם אים *ו׳ה לף דער םןסענס פון פןונסעיססישער בונ1יםגיסונג מים דעם גאנבן װעדסאל. פרעסענביעז דערבײלס ער, ןןז גןם איז גרוים און קרעפסיק, *לס אוםשםערבלעכער קיניגם ער אויף זײן היםלישן טרןן, ןבער ר׳איז צוס ל #6רקוקס אין זײן היפלישן פראכס און םארנ^כלעסיקס ד;ס בידנעם גורל םון דעם ערדיש-שסערבלעכן בן אדם. די סענסשלעכע תםיל׳ות דערגײען נישם בו□ ה#רץ 6ון היםל, אויף דער ערד קיניגם דער שסן׳ װעלכער סרװםפירס• און אפשר איז ןר קרןפסז פײן און רשעות דןםיגירן אין לעבן, ם׳איז גישםן װוהין בו *נסלויםן. און דןך איז אין לעבן ם*ר*ן ן װינקןלע, װו דער צע• ברןכענער און 6ון בװײפל צעסרעסעגער קןן אדװכלעבן םינוסן 6ין אינעװײניקסטן מיקון, דןס איז: ליבע. נ ' ק^ספרןוױסשעס ליבע איז ןנער נישס די זעלבע, װןם בײ פשיבישעװסקי, װעלכער הןם אין איר דערבליקס דער אור• אין פשן פון לעבטן יאר גײען זײ ביסלעכװײז 6ײעק: זשעראםםקי... ריימןנס... און איבס — קןוםפרןןװיםש, געװען אםאל בוזאםען םיט װיםםיאנסקי און פשלבישעװםקי 8 6ןן״םרע• גער םון זער אינטערעסןןנסססער ריכסוננ אין דער פוילישער ליםעראסור. װיםפיאנסקי — נןכדעם װי ר׳הןןם שםורםיש אויס• געהילכס זײן ראםאנטישע װיזיע — האט ער אץ דער הײסער שעה נןך םים קנאפע נװאנביק יןןר ציריק אין גרויםע יסורים זיך נעשײדס מיס דער װעלס. בײ הײנסיקן טאג ,בלןןנקעס׳ זיך נאך *ן אײנזאםער, א1יב נ-שס קײן עלנכע.־ (ש1ין נישס דערםאנענדיק םעסםײערן...) דער פחבר 6ון .קןנפיםעןר׳ - פשיבישעװסקי. ער א-ז א לעבעדיקע פננה פון דעם שטורםישספן פעריןד, װעגן װעלכן וי געשיכשע פין םיילישן ױןורם װײםס בכלל. קןספראװיסש איז געװען אױגנס-חבר פון פשיבישעװסקי; בײרע שטאםען יםון נרויס פ1 לן, בײדע צװאםען געליסן א1יף דער .קויאװ,ר ערד׳• געקוםען זענען זײ סון גרוים־ם1ילן קײן קלײן־פוילן און אלס םינסעז באשאםן דןס .ױנג פ1ילן/.. זײ האבן זיך געגעבן די הענס בכרי נו סרןןגן דעס געםײנזאםען פאקעל. פשיבישעװםקי איז באלד פארכאפם נעהןרן פזן די 6לגעםײןיםענסשלעכע שםרעפונגען און 6לס אויסגעשפרןכעגער אורבאניסס נענישסערס אין דעם פרױען־בורואר, דןרםן אוים• געזיםצם די בענקשאםם נאך דעם סוד הינירה, װעלכן ר׳הןס געזוכם א1יף דעם פםיכא״םיזיאלןןנישן װענ. קאשפוןןװיםש ה$ס זיך נישס געקןןנם באסרײען פון ד,ר ירושה־לאםם, דןס געזונסע ■ויערים־בלוס האם אין אים געקןכם און נישס געל^זס רוען. 6לײן 6 פויערן-קינד, איז ער געװען םיס לײב און לעבן צוגע־ בונדן צו זײן ןןפשס^ש־סביבה, געזען זי אין ליכס און אין שןםן• ארום לעבס זיך םענסשן גום און תויל, זײ בןןדן זיך םםש אין ײוילםןנ, און דא שסיקן זיך זײנע *ויערן־ברידער אין נויכ און אין דלות. ד$ס איז געװען וי ערשסע קןליזיע, אויף װעלנע קאספרןװיםש האט ױך ןןגנןשסויסן. ס׳הןם זיך ביסלעכ״ הײז ארויסגעשלײכס 6 שםילער, אויב נישם שסוםער, אוםעט, װעלכער ה$ס שםעסער אוםאויםהערלעך גענאגס. ער פלעגט זיצן 6 סרײסס אין די שײנקײס פון דער נאםור אין א-ן די פשסות 6ונם פויליש-דןרפישן לעבן, װעלכע איז פ^ריואנדלס נעװןרן אין 6 רםיאה םאר די ,אײםערגרע׳ װונדן. אץ דעם היױןיריקן שםיפען. כןןר פון דער קראנקהאפס־ דעקאדענסישער גרופע רוקס זיך ^רוים ק^ספרןװיסשעס געזונם פויערים־קול. קןןספרןווויסש איז די שולבלוםיקע פ^רלײקענוננ םון די צוױשן די םויערן אויסגעצערםלסע שןסנס און ם^כם פרײ דעם װעג 68ר דער אוכגעצויםסער סטיכיע. װענן װןס ער זןל נישט רערן סילם זיך די אומגעהײ• ערע קראגוש םון אומםיטלבארקײט, און דעריבער הויכס בײ איס אלץ פיט אזײ םיל םשסות און תאוהאםשיקײם. אלץ עסעםס בײ אים םים דעם ריח םון דער ערד. נישט אומזיםס הןם אים זיין 6רײנס פשױױשעװסקי געקרוינס םיםן נןםען ,דער זון 6ון רער ערד׳. אםת, דןס װערס ןזסט געזןןגט װעגן רײםןנטן, ם'6יז ןבער דא םאראן 6 גרייסער חילוק. רײםןןנם פארקןרםערם רע• אליםשיש דןוס עררישע לעבן, ק^סםרןװיטש פןןרקערםערס דןס רעאלע און אוםרע6לע אפילו בײ דער סיפבןלישער עקםפרעםיע. ער איז בםבע גענײגס צו 86רשײרענע םעם68יזישע רע,רעקסיעם און דערבײ איז זײן קריםערױם דןך פריםיפיװ•