Literarishe bleter · 1926-08-13 · 119 (13.8.1926) · p. [Seite]

םרײז 50 גרןןשן (אין הײנטיהן נומער 30 זײטן) ** 119 >/7ל(ס$ריר&ככנ/כנ^ריככפנ/ד ל'1$<סר£('[(3(!1ע19£?נ7 *?(?/תסט ^דל/ס^ריר^כננ/כנ^ריכככנ/ד לר(!1כר1/נ1(נ(!ן(נ£(!(?נ7 >(?(?/װסט פרײטיק׳ 13 אויגוסט׳ 1926 ס פארל־־יאנ ב. קלעצקין, װארשע ישראל זאבגײיל ײדיש '־נגל בײ פשוטע ארעמע ײדישע עלטערן, ס.ץ א תלמיד אין א פאלקס־ש,:ל ביז א בארימטן ענגלישן שרײבער, פ,ץ א באש־־דע־ נעם פאלקס־לערער ביז א װעלט׳בארימטקײט. א־ן עס איז פץ דער א-מגעה־־ערער װיכטיקײט קלאר צז מאכן א־ן באלויכטן דעם רעטעניש• מענטש. אויפצונעמען די װונדערבארע פעתענלעכקײט, װאס טראגט דעם צוי• בער-נאמען ישראל זאנגװיל. %אץ װער װײסט אים, דעם באדן, װו ער איז געװעןן אײנגעפלאנצט א־ן װער װײםט זײ, די הימלען, װו עס האט געשװעבט ז־ין פאנטאזיע. פאר א־נז האט ער זיך באװיזןיעדעם מאל דורךדונערן און בליצן, און זײן שטיל קול האבן מיר נישט פארנומען, און זײן שטיל לעבן איז פאר אונז פרעמד געװען. אבער װונדערבאר איז, װי אט דער ז־יטיקער, פרעמדער, פונדרויסגשטײ• ענדיקער ײד־ענגלענדער האט אזוי פ־ין אויפגעפאסט אונזער ײדישע נשמה, אונ• זערע סרוימער און װאכנטעג־מענטשן, װי ריכסיק ער האט אויפגענומען דעם טראגיזם און א־מנאו־מאלקײט פון דעם ײדישן לעבן און ײדישער װירקלעכקי־ט. אין זיץ אײגענעם לעבן און אין זײנע אײגענע טוהונגען האבן זיך אזוי אםט געמישט טרוים מיט ויאר, ראמאנטיזם מיט רעאלקײט. אט איז ער באצויבערט געװאוץ װי א קינד פונם צױניזם־טרוים און זיך געפילט װי װידערגעבוירן, און גאר גיך איז ער פון די ערשטע, װאס טרעטן ארויס פאר דעם אוגאנדע־פראיעקם און ברײט װיקלט זיך םאנאנדער זײן פאנטאזיע איבער די אימענדלעכע גרענעצן םון א ײדיש לאנד, װאס דארף גלײך ערגעץ־װו אויפקומען. פץ די אלע ײדישע פערזענלעכקײטן אין די לעצטע מקופות איז ישראל זאנגװיל פון די גײסטרײכסטע און קאמפליצירטסטע, װאס האט אדורכגעמאכט א לאנגן און מערקװירדיקן לעבנס־װעג. ער איז געװען פון די װ,-נדערלעכסטע ײדישע פערזעילעכ• קײטן, װאס נאך אין זײער לעבן זענען ז־י בײם פאלק װי א לע• גענדע. װײניק-װער עס האט א קלארן באגריף װעגן ז־ין מהות און כאראקטער, זעלטן־װער עס װײםט װעגן זײנע קינסטלערישע אויפ טוען, אבער איבער אלעמען שװעבט פון לאנג דער רום םון זײן נאמען. צװישן די פארשיידענע גחיסע ײדישע היסטארישע נעמען איז אויך א־ינגעפלאכטן דער נאמען י ש ר א ל זאנגװיל. ער דערהויבט זיך װײט- ױײט איבער די גרענעצן פון ליטעראטור, כלל־טוערײ, שתדלנות. ער איז דער גלאנץ, דער אויבן־אן אין דער לעצטער אװעקגײענדיקער תקופה. און באגלײך מיט די נעמען הערצל, נארדוי, אחד• העם, גערשוני, מעדעם, באראכאװ האט ער אויםגעזאמלט אין זיך אן א שיעור ־־דישע ענערגיע, י־דישע אינטואיציע, ׳־דישע פײן און ײדישע האפנונגען. צװישן די פארשײדענע שיטות און פארטײען אין ײדישן לעבן, איז ער אליץ געװען א שיטה, א פארסײ. און אין יאו־ן פון יאוש, םון קאמף, פון בויען, פון זוכן האט ער זיך געשטעלט אין די פאדער־ שטע רײען, געגאנגען איבער װעגן אץ אומװעגן און פאר די צענער און הונ־ דערטער טויזנטער איז ער געװארן דער אינהאלט און אנהאלט. בעת זײן לעבן איז ער גופא גע־ ־יען גענוג אויף װירקן, אויף צוציען. דער רום זײנער איז געװעןםיל גרעסער װי דאס קענען איםגפא, דער פיעטעט צו אים איז געויען מערער װי דאפ פארשטײן אים. מיט זײן גאנצער גרויסקײט און גײםטרײכקײט איז ער געװען א רענסש פון פיל־פארבן, פון פיל קאנטן, און ערשט איצט דארף ־ומען דאס נענטערע באקענען זיך מיס אים. ער האס אדורכגעמאכט א מערקװירדיקן װעג םון אן ארעם ישראל זאנגװיל לויטן נײד״ס,[ י. ס*י>סןן (פין 14?1)