Literarishe bleter · 1926-08-06 · 118 (6.8.1926) · p. Seite 517

517 ליטערארישע בלעטער 118 .זא זע*יננ, דעושינען אק י. 1565. .נ ן ה ם ל ך ו ה נ ז י ר׳. די עלטססע ײדישןן בןןאר• בןסוננ פון דער דןזיקער װינדערבארער לעבנס־געשיבםע 6ון בודדא איז אוי*נעחים אינם םינכענער כתב יד נ׳ 347. ער שסאםס 6ון 6ג-סן י׳זע אין אים געפינט זיך #נעי אוין 8 ײריש״דײסשע 88ר8■ 6ראזע 6ון פגילת אסתר, װןס איז אנסשטאנען לויס דער אוים6ארשונג 6ון שסערק־לײצסאן נךך אין 14־סן י׳ה. םײ דער דןזיקער מןםענט, וױ אויך דער שפראכלעכער כןרןקסער 6ונם .נן הםלך והנזיר׳ לויס דעם דערםןנסן םינכענער נוםח, האס געד8ר6ס 8רוי66ירן עריקן אויף דעם געי8נק, 8ז עס ױןלס געװען זײער װיכס־ק בו *ערגלײכן דעם סעקסס םיט די דײסשע ב88רבעסונגען 6ון דער אינדישער םעשה, װאס זענען 8נסשט8■ נען גאך אין ביסלאלםער. לײדער, הןט דןס עריק נ.שט געסון. נישס ארײגלאזנדיק זיך אלן םילאלאגישע 8נ8ליזן (6מר װעלכע אלך ד<8לט זיך נישט נעהערלק צוגענרײט), קאן איך בלויז 8ונם ליסעראסור־געשיכסלעכן שסאנדפונקם 6עססשםעלן, אז אונוער 8לס<ײדישע װערםיע איז 8 םך עלסער, װי דער םינכענער כתב-יד נוםער 347, און אז ד באלאנגם נאך גו דער פיסל■ 8לסערלעכעד שפללםאן תקו6ה. 8ראיה-די רײם־פארם א רע, װןס איז אזו• כאראקטערלםםיש םאר דער םיםלאלםער• לעכער תקופה םונם רןםאן און װאס איז 8 פראדוקס פון די מזרחדיקע םוססערן <ב§רס סין דער אראבישער ,ספקאמען׳■ דיכסונג). איך האב דל שםעלן, װעלכע עריק ברענגט 6ון דעם םלנכענער כתב־יד, םארגליכן םיט דער במריםסער דײסשער ב88רבעסוגג םון רודןלף סון עמס <13.טער י׳ד•), װאס איז באװוסס אונסערן םיסל: .בארלאם און י8ז868ס'-און אין קום בו דער איבעדבײגונג, 8? צװישן דער 8לס״ײדישער װערסיע און דער <88רנעסוננ 6ון ריי8לף םין עםם זענען ם8ר8ן 8 רײע פארםעלע ב^ריר־פויקסן. ם׳אױ כראי דערבײ אויך אנציםערקן, אז די ש^םונגען םין רידאלף 6ון עםס זענען געװען באװוסס אין דל פיםלאלםערלעכע געטאס אין דײטשלאנד. 8ײי 8 שסײגער באװײזם אינז ל. לאנדוי םיט אלבערבײגנדיקע ראיות, אז דעם ײדישן בא^רנעסער 6ינם .ארםור-ראסאן׳ איז געװען באקאגם דער ״,״!*,{;,ש׳גו״, װעלכן װדאלף םי1 עמם ה8ש אגנעשריבן אין י^ר 1241 רע 5^יז696_1 ח3חטר11ז0 זײטל 11^א^_1*) •) דער דאזיקןד ארםיקל איז שוין נעזען *:נןשריכן, יוען אלך האב כאקוםןן דןם ,לאנדוי״כוך״. אין דעם אדטלקל פון אדאם. שטןדק׳ װאם איז דאדט שא־עםנטלעגש, נעםין איך םלט צוםרלדנהים א 6 י ל א׳ לאנלשן באשטןטלגוננ 6ין ם־ן השעײה װענן דןד *נטשם־וננםיצ״ש *ין דעד םינכענער װןדםין םון ,בן הםלך והנזיר*. י. ש. פארלאג ב. קלעצקין, װארשע אלע נוובים פון דו שלמה עטינגעו ארויסגעגעבן ל1ים די םאנוסקריםסן םים א ביאגראסישן און ביבליאגראםישן ארײגסיר און פיט הערית פון י״ר מאקם װײברײך 2 בןנדןר 6,80 ז. (מים בילדןר). םדייז 13 ג.לדןז• .36 סא סחצפם,! ,3חנז1ס16>נ •8 9858 .0 .* .?_ דערגאנגען אין זײער ײדיש־זײסשן געשסאלס אין אײניקע נע• דרוקסן אויםגאבן (די 6ריססע 6ון באזעל 1602>, מי אויך אין 8 כתב־יד, ײ^ס איז געשריבן פון 8 אוםבאקאנסן קאפיסס, אונז שיין ב8ײוסםן בניםץ בן יוםף פירקש <םינכענער כתב-יד נ. 100). עריקס אויסםארשונג װעגן דעם סעקםט א נם םינכענער פתב״יד איז, לײדער, זײע־ א1יבנא1יפיק, ער נןנוננס זיך פיס 8 •8<־ 8לגעםײנע באםערקונגען װעק דעם 8י״נדרינגען 6ון אינדישע פעשיית אץ די אײר^פעישע ייםעראסורן — אין םיס אײגיקע פעסםשסעלוננען בנ1נע די יידיש-דײטשע אייסנאבן םון .די זיבן װײזן םײנשסער׳. ד^ס װיכסיקססע לאזס ער איבער?1 8 ב8ל1יכטונג. אין דאס װינסיקסטע װאלט געװען 8 פפרגלײך פים די דײסשע ב88רבעטוננען 6ון דעם דאזיקן פעשיות׳ביקל, בפרם םיט דל געדרוקסע דײטשע אייסנאבן, װןם די פריססע םון זײ באװײזס זיך שיץ אין יאר 1849 (*לזא נאך ם^ר דער ערשסער העברעלשער אייסגאנע 6ון י. 1516), װײנלק אינסערעסאנם איז א1יך די דעדבײלונג, װעלכע ם. עריק דרוקם איבער ל1יםן םינצענער כתב׳יד. בװעקםעסיקער און גאר אעסערעסאנס ײ8לם געװען צו ברענגען די דערבײלוננ, װאש םון איר האס זלך אנסװיקלט דער פםחדיקער .חד נדיא׳. איך בין אויםן די םעשה װענן דעם דיןניק, ײעלק 8 יענער הןט געפעען: 8 סראפן 6ונם האניק איז אראפגערונען א1יף דער ערד אין דןר בעקער־שסוב םונם בעקער, א1י6ן םר^פן האבן זיך 8ר1י6געשםעלם פליגן, איז די ק8ץ 6ו:ם בעקער באפאלן די נללגן, האס זיך דןנר הונם םונס יעגער 8 װארף געסון אױף דער קאץ אץ זי געהרגעט, די^ס דער בעקער געםםיתס דעס הונס, איז ןנסשםאנען 8 שלענערײ צװישן נעקער און יעגער, ייןנן זיך 8יײנגעםישש די פרײנם סון בײדע צדדים און ןז1י װײסער... אץ 6לץ װעגן דעם סר^פן הןניק. ,נוך דער 8לסן װ ײ ז ן׳ (ק8ליי8• װע״דימנאז: אונסערן דןזיקן סיסול איז *ויפגעהיט אינם פינכענער כתב־יד נוםער 355 ן ײריש־דײםשע בןןרבעטונג םין דעם בןריפסן אינדישן םשלים־א1צר .פןנסשאכןנסרא׳, װןס איז ןרײנגעדרונ• נען קײן אײרןםע אץ דער תקוסה פון די קרײץ צוגן. דער דערםןנסער כתב*יד איז געשריק אץ דער צװײםער העלפם 6ון דעם 16־םן י׳ה אץ איז די אײנציקע בןװוםםע יידיש• דײטשע <88רבעםונג םון דער .פןנסשאסאנסרן׳, םחםת קיץ שום ײדיש״דײסשע דרוקאויסגןבע פון דעם דןזיקן ציקל איז נישם נןקאנס. זײער װיכםיק איז עריקם פעסםשםעלוננ, ןז דער ןלס• ײדישער סעקסס שטיםס א1ת נא1ת םים דער דײסשער איבער• זעצינג, װןם איז געםןכס אץ 15*םן י׳ה דורך אנםןניים םין םםןרע — אץ בפרס םים דער אייננןנע םין פסןרעס איבער• איך בעט די אלע, װןןס האבן ןזדער װאס װײסו װעגן פרצם בריװ, מירתיכף מיטטײלן װעגן דעם. איך גרײט צום דרוק א באנד ברױו פון י♦ ל. פרץ נחמן מײזיל אדרעס: ח1>1ס0|>1 .8 סע)\1ס1חע)\13סע/^ ,261[3^ .1א1 .36 סם82ם_1 ,<'װ823זס^ו