Literarishe bleter · 1926-08-06 · 118 (6.8.1926) · p. Seite 513

513 ליטער־ארישע בלעטער 118 זא פוו יענער צייט (* ניסל ערינערמגען) ױ אל מאסטבוים׳ װארשע אויגן ןם די שםינלןך םים די נעשייבערםע נעסן און םים די לןוקשן ןןנגעשריבענע ■אטירן אויף די טישן, חביה קומם זין בוזאםען. $ס קוםט ןןן פשה ססןזסקי, דער שסאל-םײסםער, װןןם ה$ס געשריבן 6ין חיית און 8ערד. ער גיס א שלע■ ארייס 6ין קעשעגע 8 גאנבן .לבן הארםי/ ן סערד * גרויםן און הויבש $ן פןןרלעזן. זיצם נעבן אים ױ נ ה ר ן ז נ ■ ע ל ד און לײענט 6ןר םיס 8 קװיםש־קן קול זײנע .קןנקורענםן׳. אין םיטן דערינען 86לס ארײן יענער ■רעבסיקער לץ, ש ל ם ה ג י ל ב ע ר ס דער בלי.זכר. םחכת ער טרןןגס גאנבע קעשענעס םיס כלייזםר-געזאגנ. איםשע םאיר װײםעגבערג קוםס $ן, אויף זיץ ■נים שװעבן נאך די םרישע םארנן םון די װאלד-נדירלעך: רבורהלעך, קרײנדעלעך און ער לעזס גישס, נןר קוקם םים די אויגן אין ■68יר. משה סײםש שרײנט די שנײ״רויז און לײענט די האר• םאנישע םערזן םים ע*עם 8 שארף ליטחישן נגון. ש. ל. קאװע חןןט שוין סארםיק געםםכס 8 קריםישן ארטיקל, ער דארף א־ם נאר ,קןרעגירן׳• אויך םלאך סר$גט ש1ין 8 ■עקעלע ■ון בװײ זאכן: .נרינטשע סםןןלב׳ און .םיכל קרול׳ און ל8ן םנחם. אין װןןם איז שײך םנחםען, הןט ער זיך אסריער גענו• םען ןנזיננען םים די ,פיזינקע׳, ,סרענס די װעלט 8ן אלםע קשיה׳ און נןןך אנדערע. זינגס, קנאקט נרויםארסיק בו םיס א סינגער און חײבס פיס די הענס עום היםל. ערשס דערנןך לײענס ער ,שװארבע וייזן׳, .שלםד.', ,ת6ילות'. ןןס יי 8לע זאצן אונזערע ה$בן דאן געסיגען $ן $רם .אין װעג׳ אץ די ,נןלדענע 6ונקן', ,ױגנט-גײםס׳, רעדאנירט דורך נח ■רי• לוצקי אין *אילא ר. אץ ש*עםער ,גײ בײס״ (זאםלביכער), ,ױ$כנבל8ס', רעדאגירם דורך הלל צייסלין. * * םנחם ה$ם נעלײענם• און איך הער נישס קײן איינצקע װערסער, איך דער• 6יל, 8ז פײנע אויערן װערן נארוישס סין קלאננען אין די8לב* קלאנגען• עס אינסערעםירן מיך נישס י8ן די *ניםער, די 8יגוק. נ$ר ע*עס גיםס עס דך װי 8 זילבערנער קװעלעכל, עס גיסס זיך ל&ננזאם, און ש*ר$ך, װי נ$מען סון ע&עס 8 זילנערנעם קלאװיר. װײל ע*עס םין 8 זילבערנעם כ$ן קליננם סין יענער םנחסס יןעזיע. זוכס ד$רס נישם קײן שסארקע דענערװירנדע סענער, קײן *ל8צנדע 8ק$רדן, םנחם איז דער קל8װיר־װירטי$ז אין שסילםםן זין 6ון װ$רס און $ס דער 6ײנער םנחםישער ט$ן סארגיםם דעם םיליע סון יענער.צײם, ער גע6ינס דעם ני6ססן $*קל8נג בײ דער לעזנדער ױגנם און $זוי גײם פנחם $װעק קײן אמעריקע. צאראקסעריםסיש איז $6ר םנחםען ד$ס, װ$ם 86רבונדעגדיק זיך פיט דער אםעריקאנישער לעננם-רביבה, ה$ס ער זיך נישם 86רבונדן םיס דער 8םעריק8ניזירפער שאפונגס אידע$ל$גיע• נישם די גרויסע װ$לקנקר8צערם, נישס די װילדע יםים• און נישס די ■רעריעס ה$בן סארצאסס םנחםס געםיס, איר ק$נם עם םרע6ס - םיר זיצן אם$ל אויף דער ב$ן, אי־ף 8 שיף, טשעסן םיר זיך $ן אלן אויגן פון $ םעגסשן, פיר װײסן נישס צי ײ$ס און פאר װ$ש, נור עפעם װערן םיר צעם־שס, די אייגן לאזן אונז נישס לעבן, קיקן םיר װידער זיך דורך און ם־ר היינן פים די אקסלען• $6ר װ$ם שםידם עם אונו צום םענטשן? — $, דער םיססישער פח סין אונזער נשםה, װ$ם באהאלט זיך ס׳רוב אץ אונזערע נעהײםע בליקן. און $ס א קלײנער ע9יז$ד: אין םייגע 20<קער י$רן נין איך םיר $ז1י גענאננען 6ין בריםק איבערן נרײםן בולװאר, סראכטנדיק אזעלכע געהײמע, נ$ך אוםבאװיססע $6ר םיר אלײן געדאנקען: עס ה$ס זיך םיר געחלוםש ם$לסם$י, זש8ן זשאק-רוס$, ניסשע. און עועס פץ דל אלע אידעען, װ$ס זענען דעמ$לם זײער אין דער ם$דע געװעזן, ה$ט זיך נעם זס צוסשעסען צי יעדן בחיר 8אר יענער צײם, ער האס געפוזס עפעס װערן• בין איך ם־ר געװערן א ס$לסם$װיעץ, עם הײםש, צװײ ס$ל אץ װ$ך בלויז ה$כ איך געגעסן פלײש, •8*יר$סן ה$פ איך נישס געיויצערס, בר$נפן ה$נ איך סײנד נעהאס און װעגן ליבע ה$ב איך מיר נעלעבס םים ם$לסס$ים בעגריסן, — םים אײן װ$רס, איך בין געװעזן אין יעגעם גײםסיקן צושסאנד 6ין בל$נדזשען, סון זוק זיך 6 װעג צו םײנע חלומית. און $ס *לוצלונג שסעלן םיך $ס די אוינן 6ון ע*;ס א ליבן בחורל, צחײ קלוגע שײנע, שעלםישע בליקן. איך גײ סארבײ: םים װ$ס ה$ט עס םלך נעואקס דער םענסש? און װי• דער גײ איך צװיק, איך קוק אים װיוער $ן, ער ציס םיך אוםנעהויער. קורץ און נום, םיר דערקענען זיך, םיר באשםעלען זיך עסלעכע ראנרעװוען, ד$רם בי ם בריסקער סטאװ. איך דערצײל ם־ין 8רײנד, 8? איך בלן 8 װענעסאריער, עס נישם קײן פלײש, טרונק נישם קײן בר$נפן, און ער קלונגם םלר $ן אין די אויערן םים עסלעכע אײנענע אץ 8רעםדע געזאננען — אץ װ$ס װײםער? כ׳נעדענק פער נישם. און $ס זיץ איך םיר $ם$ל אין םײן נעבורפם-שם$ס ש,דלעץ. עס דארף $נקוםען י. ל. *רץ און נישס אלײן, םים א־ם קוםס אויך א ױנגערמאן, א דיכסער ג$לרבערג, $דער םנחם $דער םנחש נ$לדבערג. איך דערזע אים, ד$ס זעלבע *נים, די זעלבע צװײ שעלםישע אויגן, ד$ס איז ער, דער אײגענער םנחם אץ הײנס פ$רם ער םיס ■־־צן, ער לעזם סון דער םריבוגע פרצס לידער אץ אײגענע, און *רץ ניס אלע ם$ל ■ לײג צו יי האנם צו $ן אנרערנס א1יער, $ז ם:חם ז$ל נישס הערן: ,ד$ס װאקסס ,א דעכסער׳ ($ז1י ה$ס *רץ אקצענסירם די ע, אנשס$ט י). אז1י גײס אװעק א שסיק צײט, ביז איך קום קײן ױןרשע ש1ץ אלײן כיס א פעקל שרי6סן. אין םיר 8לע, נ$ך די ערשסע פרוכם 6ון אש, נןםבערג, רײזזץ, הייבן םיר $ן ־ועבן דעם ערשםן ר$ק חל1ם. םיר ה$בן נעזונגען 6ץ הארצן, װי עס *אסס $6רן ערשםן $נגעצונדענעם חל1ם 6ון א םענסשן. צו $ם די םײםטעד• זינגער ה$ס באלאנגס ם נ ח ם. עס שסײען מיר נ$ך םאר די