Literarishe bleter · 1926-07-30 · 117 (30.7.1926) · p. Seite 506

117 זא ליטערארישע בלענזער 506 משה נאדױ-אװנט אין צױק רןס ילדישע ײ#רשע אױ.נישס איבעריק .צעגסלונװעס׳ םים ילדישכ יםים־ס1בים. רער נאדיס^װנס אץ בירק איז געװןן אן אדתער יום-םיב פין יידישן װןרם. ש1ין דןר פ*קט 8לײ;. װןס אין 8 װמערדיקן םיסװןכעדיקן דןןגערשםיק ד.$ס געקענס זיך 1ונ1י6קלײבן אן עילם פין א 3000 םאן, באװײזם, אז £אד;ן; אן.אינםערןס 6אר * יידיש װןןרם. און נישם געקוקס דערויף, װ$ס אין גאשםיםםע קרײזן הןןם םען געםירם קעגן ןןװנט א שםארקן קןןםף. נישס װיצסיק איז א1יך. עי זענען 8לע רעדעס און נום^רן געװען אינגאנגן נעיוננען און עוגעסאסס עו א דרײם1יזנם קעםיקן ע1לם. אזעלכע אננאזשירסע ןװנסן זע נען דןך נישם קײן סעאסעריסןןרשסעלונגען און יעדעם ונארס און יעדע בןװעגונג איז שװער סןןר1יס גו באשסיםען. עכ זענען 8ר1יסגעסר$סן םים רעדעס ב. קארלינםקי, סרץ םארקיש, םלך ראװיסש, םשה בראדערז$ן, אלסער קאביזנע; םים באגרי• םונגעןז ד׳ר ם. װײכערם און זרובבל. עס הןבן $0רגעלעזס און סארגעשסעלט נאדירס װערק די ארסיםסן ל*נד1י, לעדער• םאן, םאםבערג. קוםנער, םעניגשםײן און הירש6עלד. בום ס1ף הןם פשה נאדיר געהאלסן 8 גרעסערע רעדע װעגן זיך, װעגן אםעריקע, װענן זײן ש$סן און װעגן וײן נסיעה קײן ראםנפארבאנד. ס׳איז געװען 8 נאדירישע רעדע םים ערנסס און תפים1ת, זין און לײכסזץ, חכםה און. סון סיסן דיארבן. אביםל התנבלות און א1ין סײגע שםןןלבע זעלבסםװירדע, אדורכגעסלאכםן םים קאלאפביר׳םאראדןקסן, װןם זןגען שסי• קער אםתן. ער לײקנס ץס די רעסיסאביע *ין 8 הוםןןריסם. ער ס$דלס 8לײן די פןוע, די פאװע-היםל, אץ װעלכער ער הןט זיך 8םןל געקלײדס. די קונסם װי בעסאלענע װײנםר1יבן איז אים דערװידער. ער הןם דרךיארץ םאר דעם ,80רשאס טענעם׳ ד$סס$יעװסקי. די ביםערע און בײזע קונסס איז אים נאענס. אין אםעריקע איז ײדיש ליטער$םור, און בװײסל הןןט ײך ארײנגעגנבעס אין אונזערע הערבער. ד$ איז ילדיש—ײדיש. ד$רס ד$יף ער זײן $גגעל$דן פיס דער םיסיע בז בערסלען ילדיש, ער ה$ס קײן בח און קײן געדולד נישם דער1יף... אין ר$סנפ$רב8נד גײם ער בי ילן ארבעם, $ס8רישן זיך. דער ע1לם ה$ס אייםגעהערם דעם ןריגיגעלן לײכם-ערנםס; שםועם 0ון םשה נאדיר םים גר1ים שסאנונג און הילכיק האבן ןסגעקלינגען די אסלץדיםםענםן םון ם1יזנסער בדגײםטערםע בוהערער. דער קבלת * פנים פרץ מנחם (מ. בארײשא) לבב1ד םנחםם קוםען קײן װאישע איז אץ םיכאלין בײ וײן ברודער א. גןלדבערג אײננעןרדנס געײ$ין 8 אינסיםער קבלתיסנים, סרײסיק דעם 23׳סן ה• ח• בום קבלת־סנים זענען געקוםען דער ,סילת׳ סון װארשעװער ליםער^סור, סרעסע אץ קונםט• 8 שסיקל .קיבוץ־גלות׳ סון די סארשײרנססע ליסערארי• שע גרוסירוגגען, 0ון רעכםס און סון לינקס, סון יונג און סין 8לם. זעלםן-װען םרעסם זיך בײ אונז, אז 8*8 םץ סארשײדנ• ארםיקער ע1לם זןל זיבן בײ אײן םיש. ס׳איז א1יך $6רגעשסעלט געװען די גאנבע לןדזער גרוסע. די סישן זענען געװען •ײן און רחב1תדיק געגרײס סיס װײן, קןניאק אץ שאר ירקית און דער ע1לם חןס זיך דיער געםיטלעך אונסעיגעלענס דןס ה^רץ. ,וכס1ב לב חםםיבים בײן*, אח דער ע1לם 8ר1יס פיס סרײדיק געזאנג אין םיס הןרביקע רקודיס, װ$ס װןלןזן- ויו געב1יגן אץ נעב1יגן, װען נישס דער װארשעװער ע1לם װ$לס ז־ך דערםאנםז רב1תי, הגיע זםן בו אײלן ז ם בוג... אױף דעכטס און אויף לינקס װונדער איבער װונדער דאנערשםיק דעם 22*םן ה. ח. אלז דןר גרױסעי *ירק נע־זען סול נעאאקש. עם וןנןן נןקוםןן ונום נאדיד*אזנם די בר-םן םאםן או1 די אינשןליגענץ אין איד סוין קאםםדןט. דאם אלץ איז נןשען, הגם -ענקןלע דאנציקן־ איז נישט נןװןן דער אלםסדןםאריא, נאטננערנ היזט נישט געקענט א־בןרנןטען דעם סןרז־ץ אין די ,6אלקם*ייםוננ• דאם באיקאשירם װונדער אלבער װונדער אביםל פארשפעטיקט ד■ .סאלקםונ־םיננ■, נעבןך. װןלכע האט ביןיקאםידם דןם נאדיד־ארנם פיט דער נאנצער הארבק-ם םין דןם דאזיקן װין־ט. האם דן־פילט דןם טעם םין דןם נ־ו־סן א־נשןרןם צים אװנם ןרשט, װןן אלן בילןשן זןנען שױן נןװןן או־ס6א־קױשש, אין .*וגןא־לם׳ זיך ןוש. *ידדוקן דןם ,לאםיר ד־ך א־בערבעטן׳ רעם םאנ שין אװנש—ואל ױן־ נאלװןױ לעזןו־ נלױב;, אז די אלע בילעטן זענען 6א־קױ6ט גןװא־ן םיש רןם בח שין איר הױז־• א שאױ. באראר6ש ןם ־* ין באטש כיט א־ל שאנ ש־יער. אביסל שארששןםיקט. דער פוקס און די װײנטרייבי אויף דע־ ■שוטןר שאלה פין די ,ללט. בלעטן— װןן איז נאריר בש־ און װען איז ןר טרייף, האט די זןלבע ,שאלקםצ״טוננ׳ גן־ געבן א װאדט דןר קילטוד-לינן, װעלרן האט אײננטלןך באשטעטלקש דאם :אביאנן זיך נאך נאדלדן, הגם ןס איז גןװען געטןלדןט בא* *ייםנס אין די.ליט. בלעטןר• װןנן דןם אשםאך םיט דעם קלן*קין טא־לאנ. װל באלד ןם ■אסט נלשט *ו .ללצלשירן• זלך טלם םלשדן ■ איז דאך געז;-ן אםשוםעד טיטל טעסטצושםעלן, *י דעד אםטאך איז װי־קלעך נעשלאםן געװאדן (אנב, דאס איז נעשןן ו עם 8*טן> און נלשט םט־יח יײן אוסזלםט 4 חבדים און טטרן זײןר *ייט *י װארםן ארף נאז—ם קיםען. םלםדם ראל איז גןװןן א נאנץ באשײדןנע, *ו דןר־ םאנעץ נאדירן װןנן דןם אשםאך. װאם נאדלר האש נאטירלעך גענוםן! *ו קןנטניש. אלז טדעשט אמאל אז םןן שאלט דורך, דןרשון איז נישט גןדרוננןן, אז םען דאדף דוקא םסלנען טלטדן נלשם װללנריק םוז זיךי דאך דע־ לןזע־ דןדטאנןן קדללאזם םשל .דעד 6וקם אין דל װינםרױבן•. דער ,אנגעשטעלטער׳ מלמד און װו איז יושר א טאד חטא־ס שין דןם דאזיקן .שאלקהאשטלקן׳ טלםד קןנן דעם א־בלקן 6א.־זי*ענדן ט. זללבןרשא־ב. םלםד האט גןנרינדןם א קולםור*ללנן אין אוקראלנן אוץ געגןבן אן ארט *ום שא־זיצן זללבער. שא־ננן, נאך דעס װל ער אלז גןװארן אויס טיניסטןר. םלטד האט נע־ האלשן זילב. אדאטקוםןן קײן װאדשן און װללטער שארזץ*;. םלטד האם געדאלשן נרינדן דןם שארלאנ ק. ל״ נעשאשן ד• םיםלןן און נןלאזן רילק שא־ז־צן זללב. צוללב הױך־שאללטלק האט םןן 6ון דער ק. ל. נע. פאכם א ■אדטילאלשן אינװןנםאר אין םלםד האם ןרנןץ נלשם גןהאם קללן םןנות *ו זללכ. שאדדא□ ןד אלז װ־שןד נעבללבן שארזיצן. נאר אײן נכױסן חטא אלז ןר װירקלעך באגאננען. ער האט זיך נישט אש• גןזאגט שין דןר שארלעגןײישער םעםלקײט און איבערנןנוםןן דל לײ־ טיננ (םיט נ. םײז ל) 6ין ב. קלןצקלן־פארלאנ און בױ דןר שװןרסטןר קרלזלם *ײם דאט דןר דאזלקן־ שארלאג אנטװיקלט א קאלאםאלן םןטלקײם. אלז םארװאם םא־נינט דאם אים נלשט זילבןר6ארב1 אי1 װו איז ױשרו ז. ס. פארלאג ב. קלעצקין גרײט גום דרוק א נײע פולשטענד־קע אויםגאבע משה נאדירס װערק אין דער ערשסער רײ װעלן געדרוקם װערן די װערק, װעלכע זענין *ין 6 בוך־$6רס נ$ך נישט $ר1יס. $ רשיפה 6ון די ביכער װעם אינגיצן סארעשנטלןנם װערן.