Literarishe bleter · 1926-07-30 · 117 (30.7.1926) · p. Seite 507

ל50 ליטערארישע בלעטער 117 .זא ** דער נזןײיסטער ןגרסיסט זי. סאמגערג נןך זיין שסילן אין ■וןריז, רדבס ןןן ני גןןםסרן לידן איץ װארשעײער ,,םיןוןלא״״סשזןסער. *י זייי א1יםטריט ױערם צוגעגרײט די פןנילערע ■יעםע ,סרןקורןר הזןלערס״ סין יי־יל לינדע, אינערגעזענט םסעניעל דורך ינחק ל*קס. די ■יע סע, װי ב*װאיסס׳ איז געשםײים געוו$רן מיס גרויס ערםןלג אין 6ארשידענע לענדער. אייף ײדיש װערט די ■יעםע אייפגעסירט נים ערשסן מןל. א. סאמ• בערג ױעס אייסטרעםן אין דער רא• םין א ,גגב אוין ■רןקודןר. די אײםסריטן םין ױליוס אדלעיי אין קאמינסקים״סעאסער ניען ני א גרייםן עילס שין סעאטער-נאזוכער. ם׳װערס געגרללט די ם־עסע סין ערנסט סאלער — ד״ר הינקערמאן. ** יאנאם טירקאװ אין דיאנא בלימענ6ע*ד האכן םארענדיקס זײער םירנע איבער די קרעםן אין הייבן איאט אן די גאססשםילן אייף רער ■יילישער ■ראײינץ (סאמאשאײ-קעלץ-כיסק—םשענסטאכאײ— בענדין) און אין גאליניען, װו זײ װעלן סארענדיקן דעס זומער-םירנע. ** דער רעםערטואר באשסײס סוך. מארשיגיםט. יאשעװארא, רומענערין, קא■ ני ש״אק, ^טײיײלס• ױײב א. א.?■4 דאם קונסט-סעאטער םון מאריס שײארץ טדעס אייף אינם מיס גרייס ערסאלג אין נאסטאך אין דער גענײדע םון באםטאנער אםערע. עס ױער אייםגעסירט די .גלדססער׳ סון אינסען, .דבוק/ ,״שבתי׳נבי״ סון זשולאײסקיך ** יוליום אדלער הײבט אן ני גאסטדא- לירן אין קאמינםקים-טעאסער. ער םרעט איײס אמ זײן אלםן רעסערנװאר אין .איריאל אקאסטא-, ,ישיבה בחור״. קיד־*טור ״ דןר יידישןר לעיער-םןםינאד אין *םןרלקן הןןט בי זיין לעצם; א־ױםדןןז דיש לןוםי־ם ןםלעכן און *װאנננלק לרלשן לעדןר. טןנןר א ן םדוץײ;. ארום און *־ום א;ז היי. לאר די לדלשע לערןרשאםט בארייכןרט גן־ װארן םלם 40 נלן לדלשע לןרעד. דןר *פן־ רלקאנןר .טאג־ װ־זש אן אױף דןם ש־ןןגיעם, װאט האס לדלשן שול װעזן האט נןטאכט אין דעי לן*טןר *לט אלן *טןריקן■ דל יידישע שול אלז נןװארן א גח םאד דןר יידלשןר אױטלעפוננ און דןדהאלטוננ אלן *םעװוקע• .יעדעם לאר — שרייבט דןר טאנ* — װערט די באל םרענןר טון דןר נלןר ידלשןר קול- טור אלק גרןםעד און גרןסןר. דאם אלז םענ- לןך בלולז א דאנק רעם אלדןאליזם אוןי װיםן- דארשט טון דןר הײנטיקןר לוגנט און טון דןם לדלשן לערער. און אט דןר אידןאללזם זאנט עדװז, אז דל קלאגטוטןרישן קרעכןנעניש, אז ײדלש אלן אםןרלקן נײט אונטער, האם װרנציק װאם האשט. 1 ■ ■ ו ■ ■ רןדאקציע *טיטגלידעױ מ• זילבורג / נחמן מײזיל כ ר א נ י ס ¥ר*סג*רי8ן געװןרן נײזנ שוןסנדע ניחית, הןבן זײ דערגרײכס נײע סןרמאן און קינםסלערישזנ אמתך לײדער, הןב איך דורך די יןרן סון קריג און ארומװןנדערונגען נישם געהןט די מעגלעכקײם נו נ*ק*נען זיך נעגוג נעענסער מים דער ײדישער לייסערןסור אין ןמעריקע. ןכער מיר זעגען בא־ ק*נס די ש#סונגען 6ון 8 ■ןר ײדישע דיכסער, װי מאני-לײכ, לײװיק, ל. שןעירן און אנד. איך האלס, ןז זײ װןלסן געײען ן נביד אין יעדער ליסערן״ סור סון דער ײעלס. *49 דער מןסקרער ״גלןײלים- הןס רערליינט דעם םןרלןג ,מןלןס״ (.הןמער״) ןרר־נניסירן קײן רןטנסןרבןנד 250 עקז. 6וץ זרבב״ס ביך ײעגן בעי נןרןכןװ. נו די 6יל ענגלישע קוריןזן קןן מען אייך נורעכענען דעם קליב 6ין די דירכגע6ןאענע דרן• מןםישע אויסןרך יעדער, װןס הןט אייםגעשטעלט כןסש אײן ןקט, קען שסעלן אין קליב זײן ק*גדיי דןסור. אייב די שסיק 6ןדשװינדס 6ץ ן6יש אי־־םן *װייסן סןג, דןרף זײן קןנדידןסור!■געשטימט װערן אין נןקומען ן מערהדט. אייב די שםיק ײערס אייסגע6ד6ט דעם ערשטן ןװנס, װערס דער מחבר ןנגענומען ןן!•שסימונג. דןס ןרןםלןזן די םןרהןנג בשעת דער םןרשסעלינג גיס דןס רעכס *ו ן םסעניעל-סדערלעכער אייסנןס און דןס אומ״ קערן דןס בעלט 6ןר די בילעסך גים דןס רעכס בו ן כןנקעס. .*אי דער סןרבןגד סון ײדישע ליטערןסן אין ארץ ישראל הןט ןנגעהייבן ןרייסגעבן ן העכרעישע װןכנשריםס געװידמעס 6ןר קריסיק. *49 אין מןהילער״סןדןלםק הןט דער שםןט- רןס בןשלןסן ןבביריסן ן גןס איי6ן נןמען 6ון סל ים״עליכם. ** אין רער װןרשעײער ,ג. סןלקס ידטינג״ דרוקם זיך אין המשנים ב. קעלערמןנס רןמןן ״די ברידער כעלענבערג״. ׳ע■^ ןרסור שניבלער הןט ןנגעשריבן ן נדע דרןמע א. נ, ,דער גןנג בים װײהער״, װי ער בן הןנדלס אײף ן נײער ןרס זײן ןיסע סעמע — דןס ערןסישע ■רןבלעם. *49 ד*ר גאםסער הןט סןרע8נס*עכס ן מעלדונג, ןז בװישן אײניקע מןנוסקריסםך װןס ער הןס דער״ הןלסן סין ןן אומבןקןבסן ײדישן שריסםשסעײער, הןס ער גע6ינען אדניקע נדע לידער םין ר׳ יהידה ה&וי. *49 דער סןרלןג ,םרייהײט״ אין ןמעריקע גרדט *ו *װײ נײע אײסג%צך ק. מרמרם דרײ בענ- דער ביןגרןסיעם 8ון די װיכםיקסםע מעגטשן אין דער װעלט-געשיכסע און דעם בװייםן יןרגןנג סין עם *םרײהײט ןלמןנןך־־. *49 ראמען רןלון שרײבם ן גדע דרןמע, אין ײעלכער עד סירט ןרײס ןלס העלד דעם בןרימטן סרןננײזישן סילןזןף זשןן זשאק ריסא. טעאטער אױ קונסט ״ עם זויז אנגעקזמען א דעיעשע סין וער װילנער סרײע (רימעניע), *ז' ם׳איז וארס געש ס*רנן נ*ך * *יעראעיע וי נ*ג*בסע *רסיססין יהװית ל*רעם. די פ*רשם*רנענע *יז געװעי אײנע 6ין רי סינםיקסםע מיםארנעסערינס אין דער ײילנער םרײע *ון איר םוים איז * גררםע *נױה ס*ר ועם ײדישן םע*סער ננלל *ון ם*י דער װיל- נער םרײע יירם. ללםעראטור *49 דער ײדישזגר שרײבער אין ןמשריקע ד״ר י. א. מ ע ר י ס ן׳ן הןט מים ן קורנער נײם נוריק געםײערס זײן 60-סן גנבורםם-טןג. דר. מעריסאן הןם איבערגעזענס ן סך װיכסיקע װיסנשן6סלעכע װערק, נװישן זײ דןרװינס ,ןנסשסײינג 6ון די מינים״. אמת, זײן ססיל און לשין געהערך לײרער, זום ןלסן ,ןמעריקןנער״ ײדיש, ןבער ער איז גע- ײען 8ון רי ערשםע אייף דעם געניס און דעריבער קוםס אים אן א1י6ריכסיקער דשר״נח סון רער ײדי- שער ליסערןסור._ד״ר י, מ. מעריסאן הןט אייך ןנײ געשריבען אײניקע ןריגינעלע װערק אײף ײדיש זיײשן זײ די ,סיזיןלןגיע״, ן בוך װןס קען דינען 6אר די ײדישע םעמינןרן אץ 8ןלקם״אוניױערסי טעסך לייס 1. נ. ג. אין ןמעריקןגער יםןג״ הןס דןם בוך נישס װןס ןרןונוסןלן בײ זיך 8ןר ןנדע״ ־־ע ביכער סון דעם פױן אין ןבדערע שורןכך *49 קײן װןרשע איז נוריקגעקומען 6ון זײן י־ײזע קײן ןמאריקע ה. ד. : ן מ כ ע ר ג. *49 דער שלים-עליכם 8ןלקס״אינםטיטום אין ןםעריקע הןס ןרייסגעגעבן לנביד ןברהם רײזעגס ױכילײ זײנע 50 לידער אין ן בןזונדער אייםגןבע. דןם בוך איז ■רןכססול ןרייסגעגעבן מיס קןלירסע אילוססרןניעם 6ון די נעססע ײדישע ןמעריקןנער מןלערס. עס איז באמת ן שײנע מחנה םןרן דיכ״ שער און 6ןרן ײדישן לעזער. *49 ן גרייסן ליסערןסור״*ריז •ון בעלגיען הןם הײנסיקן יןר נןקומען דער שרי6םשסעלער ולגערס זשירן 6ןר זײן װערק ,רער קןנ- זערם אין םוזעאום״. *49 דער 8רןנזי*רשער ,קעץ״קלונ״ הןט ןר־ נןניזירס צװישן די ליסערןסן און ןרםיססן ןן ןנ- קעסע אײף דער סעםן: ,ני הןט איר ליב קעץ?״ *49 דער 8ןרײן 6ון די ענגלישע ןקםריםעס הןס גישס לןנג ןרגןנײירם א ברייםע 8ןרזןמלונג אײף װעלכע ם׳איז אײך םןרנעסן געװןרן בערנןרד ש1י. דער כןקןנסער ענגלישער שריםסשסעלער הןס אײף די אײנלןדונג געענט6ערס מיס ןזן מין בריװ ,קיין סיגה אין דער װעלס ח־ןלס מיך נישס גע״ קענם נײסן נו 8ןרסלךדיקן די םר1יען-6רןגע. כ׳הןנ געזען *ין דער דןזיקער קןמישער רןל נו6יל מע״ גער ןרופגערינגלס דורך גרייזןמע 6ד1יעך 8עיק נלײן נו 6ןרסײדיקן זײער זןך, װעיכע הןכן ןנער געשעוס נכיד סון 6ןרשן6ן אומנניר רעס מןך >וי-ן§סדײגגדיק אים 6ון דער טריבוגע״. 499 נןך זײן 8ןרברענגען אין ןמעריקןבער 5 ײדשיפ הןס ת נ. ביןליק אין ן געשסרעך מיס ו נײסובגס״מיםןרבעםער געםיילס דך מיס זײנע אײנ- די־יקן װןגן ײדישן ןמעריקןנער לעבך לסיף הןס ער נ. א. געזןגס: *אייסן געגים 6ון דער ײדישער ליסערן- עיר איז אין ןסעריקע נישס װײניק געשןסן געװןרך ײ ײדישע 6ןלקם״נײסובג װןלס געקענם זיין א גרייסער 6ןקםןר סון קולםור, װען?י זןל דך נישס •־ינסערלןזן נום שלעכסן געשמןק 6ונם עילס, נןר ײ6הײגן אים נו דך, װען ד זןל נישס זיך נןכיןגן גןך דער מןסע, נןר זי סירך איישן געניס ןבער 6ון דער קינםסלערישער ־'שערןסור זע ייך אין ןםעריקע ן גרייםע איים״ עבונג. כןסש די ײדישע קינססלער אין ןמעריקע זענען נישם קײן היגע געביירעגע, הןם ןכער רןס ײגע לעגן דערסעגלעכס זײער ןגסװיקלובג. דורך ־ער בןרירונג םיסן נײעם לעכן זענען בײ זײ 1