Literarishe bleter · 1926-07-30 · 117 (30.7.1926) · p. Seite 505

505 ליטעראריעזע בלעטער 117 .זא 6ון מלע פיסנללדער 6ון >>נס$סבי. 8 כרןןניעע קרענק 6ון *לע חברים־סרופעם. גײם ,*זאזעל׳ עום ערשסן םאל. דער סײם, װןס דארף בײםן די קאנסטיטוציע. דערםראניזירן דעבס םלך. *רןןפװארסן די דירעקביע• בעת די באראגונגען הן>ב איך געבעםן ד$ס װןןרם. איך הןןב געזןגס: כום, װןןם איר װילט. גלייצם אייך א1יס מים דער דירעקביע ןןדער גײט אײך םאנאנדער םיט איר. ןןבער גע• דענקט: #זאזעל םוז בלײבן! ה־ם אים אייך: האלס אים םיס די בײנערי ער איז בװישן אונזערע הײנטיקע סעאטערן אײנער פון די לעבנסםעיקססע. איך װןלם נישם װע<ן, אז די דןןזיקע װערסער זאלן םארבלײבן אץ די ד׳ אמ1ת םון די לןןדזער 6׳לה8רמ$ניע• שטיבל. זןןל עס דער 6רײנם םון ײדישן לעבעדיסן װןןרם װיםן און געדענקןז צו דעם און צר יענעם (א בריװ אין רעדאקציע) ם׳איז נישט קײן ס1ד, אז איך םןר םאר דער ניו-־ארקער ײדישער בײסונג, װו איך ארנעט. דעריבער חעלן די ערלעך• קלינע 8לײן 6ןורשםײן, #ז די װערטער, װןןס ם׳העננם ןןן א1יף םײנע ליפן, זענען ןןםט פ ר ע מ ד ע. כ׳הןב ב*זוצם די רעדאקציע 6ון דער פןלקס־צײטונג, ײי איװ די רעדאקציעם סון די אנדערע ײדישע צײטוננען. װי אײנער װעםענם נ1רל עם אײ ( ןןן 8 ,נעבןןך׳) צו שרײבן ײדיש. איך ה$ב קײנם$ל נישט געזןגט, 8ז איך האב געטראכס צו שטײן אין סארבינד םיס דער סאלקס־צײטונג. איך הןב בלויז געזןגם, 8ז איך ה$ב לכתחילה ג$רנישט געהאט קעגן דעם, אז די ם. 1. ז$ל איבערדרוקן עטלעכע סון מײנע אלטע זאכן. זי ד.$ט עם דןך םײ־װל־םײ ג$טון נןך םריער, 8( מײן װיםן• $בער ד$ס איז געװען נןך אײדער די פןלקס-צײטונ• גיסטן ה$בן פיר אונםערגעםרןגן, װי 8 םתנה דןס נודנע סקאנ• דאלעכל, װ$ס איו מיר געװען דערװידער—דער עיקר דער6אר װןןס עם איז געװען טאנדעס און נישס נןך םײן םןןס. םײנע םק8ני8לן, װי פײנע קלײדער, ם8ך איך שטענדיק א1יף בא• שסעלוננ: ^כ׳םײן, 8ז. װען 8 םעגטש ריןס 8 בארד פיט פא1ת און רעדס^ײדיש איז נישט נויסיק אוגטערצישסרײכן, אז ער א״יז א ייד. 8ז1י איז םאר םיר -א1יך נישט נויסיק אונסערצושסרײכן, אז םײנע סימפאםיען זענען—דןרט װו זיי זענען. םאר יענעםס שלעצטע כוג1ת - קען איך מיך נישט בא• װארענען• 8ג□ — מיט דעם װאם א םענטש זאגט 8לײן, אז ער הןןט געגעסן סרסות, װערס זיך דאס סרײםענע נישט גשר. איך ואג דאס, דאכם זיך םיר, קעגן דעם, װאס דל 6. צ• האס אלײן באםןרקס, אז איך הןןב געבעסן בײ דעם ה׳ ׳עדליך, אז ער זאל נישס ,ליקװידירן אונזער אינצידענם׳ ביז נאך םײן אקאדעםיע... און אז געדרוקס האט זי עס 6ארט כיט — א טאג םריער. זןל דער ליככיקער סןןנ זײן םים םיר און זאל דער װינס אװעקבלאזן ןןס די אלע קלײנע אוםשײנקײסן םון סארכײ איי 8י"ן' משה נאדיר נישט קאםלקעס. בײגס זיך אן, קלײבס זײ א1יף און שטעקם זײ ארײן. אםאל דעם אלםן אין קאפאסע, אםאל צו זיך אין בוזעם. 6ון צײס צי צײס 6ארציס זי ׳זאם סיצל איבערן קאפ, צעע6נס ברײס דאס ם1יל — און שיסם 8ר1יס הילכיק םים א ק1ל ער — ליםװישער ייאלעקם, זי - זשעלעכאװער ארםא גראםיע. ער - גאדיק, זי - לילית• אן אנדערע לילית. אן דער געװײנלעכער קאקעםעריע. אן חנדלעך 6ון א1יג, סניפ, קערפער. איננאנצן דאל. אינגאנצן כאראקסעד׳שפילערין. אין ־די פאר חדשיכם, וזאס זי שפילס אין ״אזאזעל׳ — גר1יסער שארשרים. 6עיקײס םון אנסװיקלונג. 6ון צופאסוננ צו 6אדע• רוגגען, צו סביבה. װי נןר ײדן $6רמ$גן זי און — םר1יען. 8 נײ בילדל איז א1יך .רבי אליפלך׳. די םוזיק פ8רא• פראזירס פון ה. קןן נןןך אן אפעריקאנער. די גוטע לןדזער הןבן נלשס געװוםס, או דער 8םעריק8נער םחבר 6ון םעקסם און םוזיק איז נישס קיין אנדערער, וױ — אינזער םשה נאדיר. םיר װארשעװער ה$בן זיך װעגן דעם דערװוסט םים א ט$נ דערםריער. ד$ס בילד איז $רעם און אינװענץ (אםשר צוליב ארעםקײס און געלס). אבער געזונגען דורך סםריגאטש םיס י׳ארץ אין גע6יל. און םיט יענעם ײדישלענן ציטער אין שסים• נ$ך עסלעצע נײע נוםןירן זענען צוגעקוםען אץ לאדז, װאס זענען לענעם $װנס אין געםישסן סראגראבש נישט גע• גאגגען. (,סערענאדע םון םויױרער׳ ,םולע פורםאן׳ ,פאר דיססאנס׳) ד$ס איז װערט צו דערםאנען• װײל $ סבע ד.$בן אונזערע םרופעם, $ז אין װעג ארבעסן זײ נישט. אביםל איז מען א1יםגעםאסערס 8רום$6רנדיק. אביסל צעבאלעװעס םיטן הארציקן קבלת פנים, װ$ס פראװינץ םאכט פאר יעדן בעסערן אנםאםבל. גלוםט זיך נישם צו ארבעסן• װי״יזס םען ד$ס םאר• טלקע און םען גרײס נישם קײן נײס. א1יך אין דעם פרס איז חברה 6ין ,אזאזעל׳ 8 י1צא םן הבלל. אויף צו ם$רננס ת$ס םען םיך געבעסן א1יף 8 פר$בע. דור הערםאן ר.$ם געפרובירס זײן לעצטן גלגול םון — ,דיביק׳• ד$ס הײםס אײננםלעך גאנצע דרײ דיביקים, א1יף אײנם$ל. פאר$דיעם א1יף זײן אייגענעם יידלשן בײ די װילנער, אויף ארנשטײנם פ1ילישן אין ,שקארלאטנא םאסקא׳ און א1יף װאכ• ס$נג$װס העברעישן אין ,הביםה׳• דןר דרײשפראכיקער מעקסט איז פין םשה בר$דערז$ן, די ניגוגלם צונ1יפגעקללבן םון די פ8ר$דירסע גופא. דער נומער איז בלי ס6ק דער שםארקם• סער אין בלז איצסיקן רעפערטו&ר 6ון ,אזאזעד־. בפרם אין צװײסן (פױלישן) און נ$ך םער אלן דריטן (העברעישן) טײל. דרײםם אין דער ק$נצעפציע, רײך איז אײנ6אלן, נער$טן אץ צענ1יסשםןל. םלל לעבן און סעםפעראםענס אין דער א1יססל• רונג. $ ש$ד, װ$ס נ$כן $פשפילן װעס אויך ד ע ר נומער װערן םארװ$רםן און םארגעסן. םיך עקבערט אן אלםער געדאגק םײנער. םען שרייבם בײ אונז רעצענזיעס. סען ל1יבס, זלדלס, שאצט $פ. םען ניס איבער דעס אינהאלם םון דער פיעסע, װ$ס איז 6$ס געדרוקט און יעדער ק$ן זי לײענען. קײנעם װעם $בער נישס אײנסא• ־ען איבערצוגעבן דעם אינהאלם 6ץ — שפיל. פשוס 6ארצײכע• נען די אײנ6אלן 6ין רעזשיםער און 6קםי$ר. באשרײבן, װ$ם קיםס $6ר א1יף דןר בינע. םער נישס — באשרײבן. לשבח $דער לגנאי. ז$ל נישס אלץ גײן לאיבוד• ז$ל בלײבן 8 זכר םון סעאםראלן א1יפסו. ז$ל רער קוםענדיקער ם$רשער ק$נען ב8שא6ן 8 בילד 6ון דעם, װ$ס געװען און װי אז1י נעװען. ז$ל ער זיך נישם דאר6ן קװיקן םים צײטונגם-נ$סיצן אין צײםוננסירעקלאםעס. װעק םיר $פ$ל דערגײן דערצו? נ$ך דער פר$נע — $ זיציננ. $ן אלגעםײגע סארזאםלוננ