Literarishe bleter · 1926-07-30 · 117 (30.7.1926) · p. Seite 504

117 .זא ליטערארישע בלעטער 504 פרןפעםיעם. דאגעגן םײלס זי םיזזרים און קלײנהענדלער. אן אנדער ניבליןסעק הןש ארובריק: פרײע •רןפעםיעם אין 81• זינדער לערער. אײנער גים בו בו די ניפערן 8 באםערקוננ: .ין עיו׳• אין כםעם אלע באריכםן װערס אינגאנבן נישם דערםןןנס דער בודזשזס. נןר א־ין ביבליןסעק הןס גבפונען פ*ר נ1יטיק (און א1יך דערפאר א8סר, װײל זי איז א קןןנעראטיװ) $נבו• נעבן אירע ד.כנס1ת און אײםנאבן. װי עם?עס א1ים, איז דער דןזיקער ױנקם פוגם דין וחשב1ן בכװן *ר1יםגעװןרפן געװארן דורך די ביבדיאסעקארן, װײל זײ קיקן א1יף די באריבסן, װי א1יף ןךפראפאגאנדע םיםל, איז נייםיק דעריבער זיך בי ,באװײזן׳ מים דער פארגרעםערסער בןל לעזער בי ביצער, אבער נישם םיס די הכנסית בי אייסנאבן. אםת, אז סטאסיםםיק איז אגיס פראפאנאנדעיםיסל, םיר הןןבן ןןבער ש1ין אויבן געזען, אז דןןס איז נישס דער אײנביקער, 6 פשיםא ש1ין, דער װיכסיקסםער ביל. איך האב םריער אונסערנעשםרןןכן, אז די בװײ װיכסיקסםע בילן פון דער ביבליןםעק־םםאסיםםיק ז$נען: דערקענען דעם לעזער און קאנטרןלירן די ביבליןםעק־ארבעט. אס דן דאזיקע בװײ הויםם־בילן וױלן םיר הןןבן פאךן יי אייג בײם באשראצטן די א1יבנדערםאנסע ביבל ןוםעק־באריכםן. (סוף קומס) זענען בארעכםיקס, װעםענס ח1ב עס איז בו פארנעםען זיך םיםן ײדישן לעזער און זײנע באדערםענישן, זײ םוען עם אבער נישם. קיין םטאטיםטיק װעגן דער ארבעט םון די ײדישע ביבליאםעקן באזיבן מיר נישם. דןן און דארם אין באזונדערע סעגלעכע בי פארםײ־בײטשריםםן באװײזן זין באריכםן פון ביבליאטעקן, װעלצע זענען כאןןסיש, איך װאלט געזאגם .הײ• מיש׳ בונ1יםגעשםעלט, ן>ן אן איינהייםלעכן פלאן, זײ םארלירן זיך אין דער בייסונג בװישן די פןלעמ־שע ארםיקלען ןןדער אנאנסן, קײנער לײענס זײ נישם, װײל זײ קענען קײנעם נישט *םארינטעריסירן. ס׳ליגן םא־ .מיר די ביבליאטעק״בארינםן ם*רן י$ר 1925 םון 6 םארשידענע ביבליאטעק;, װארשעװער און פרןןװינבער: ,הזםיר׳, ביבליאםעק בײם ,אלנעםײנעם אי־בעםער׳קאאפעראסױו׳, ביבליאםעק בײם קןאפעראטיװן םארלאג .דןם לעבן׳ אין װארשע, שעדלעבער ביבליאטעק בײ דער געז. ,יידישע קונסם׳, ײדישע ביבליאסעק אין סלאנים און ,של1ם־עליכם', ביבליאסעק אין ביאליםטןנק. בײם ערשםן א1יבנאויםיק■ קוק לאזס זיך באלד באםערקן דןןס כאאםישע און אומבאהאלםענע אין זײ. יעדער האם זיך זײן .אוםן׳ םון סםאסיםםיק. אײן ביבליאםעק נעםס ארײן אין אײן גריפע: ארבעסער, האנדלס־אנגעשםעלסע און... פרײע צ ו ג א ם ט ב ײ ״א ז א ז ע ל״ ד״ר מ. װײכערט,װארשע אין באן הןןב איך זיך באנעננם םיט אײגעם םון. דער דירעקביע. א1יך ער קײן לןןדז בום .אזאזעל׳ װײזס א1ים' ער פןא־ט בו קבורה. פונדעססװעגן: דעם ק$פ נישס ןרןפגעלןזס. אין ןןװנם בין איך געזעםן אין גר1יםן זןל פון לןדזער םילהארסןןניע. 8 גר1יסער ע1לם הןט זיך ארפגעקליבן. נישט געקוקם אויף די שװערע בײםן. און א1יף די היבן. און א1יף די פינף װןןכן, װאס אזאזעל זיבם אין לןדז. און א1יף די אפגעש־ילםע פרןןגראםען. דעם ערשםן םרןןגרפם ןןפנעשפילם, ד<ם בװײטן #פגעשפילט, דער דריסער כמעם פארסיק. איז ןבער קײן נעלס נישסןן א1יף קןסטיום און דעקןץ־עביע. שםעלם םען דערװייל 8 געמישסן פראגראם. םון ערשםן און בװײסן. דער ע1לם לעקט די פיננער. פאםשם באגייססערם בראװא. רופם אר1יס די ארסיסטן. פון די בינע סראגס יך 8 שסרןם לעב,. םאראן אין דעם געמישסן פראגראם עםלןנכע נוםערן, װאס װארשע האס נישס געזעען. גאדיק גים א םאנאלאג פון א דראזשקאזש. א ײדישער דראזשקאזש פין װארשע בי לאדז. פון דער אײנענער םשפחװ װאם דער בײגל הענדלער. פאליטיש נישס אזוי באװוםטזיניק װי יענער. בראקנ• א1יך נלשט ארײן אז1י פיל .פ1ילישע' עברי אבער;אך אלץ גענונ. איבערגעגוג. דאס איז דער אײנביקער חסא זײנער. איז אים םכפר דער ליצ־ םיקער הוםאר, די אננאליקע גוםםוםיקיים, דער ם1ביהשער שםײכל. . םון אן אנדערן פין זענען בראדערזאנם •.ה1יף־קלעזםער' א זשאנר״בילדל. א בלינדער םים א פידעלע און א םײרל, װאס סירט אים איבעד די הויסן. ע ר ריםפלם א1יף די ססרוגעס נאון פארגיים זיך פיס א דין אפנעריבן ק1לצל. ז י זוכס ארום פיט םארזשםורעטע א1יגן איבער װענס און פענסםער בי ם׳פאלן בעםערע און םיסעלע ילדישע םרופעם אק לאנד זענען אנגעשלאסן אין ילד. פראפעס־אנעלן ארםיססן־םארײן. יעדער ארםיסס איז א ם־םגליד פון פארײן. װאס שםײם םחוץ דעם פארײן, איז פס1לת—קינססלעריש, םאראליש, פראסעסיאנעל. ,אזאזעל׳ איז נישס געװען פארבינק םיסן ארסיסטן־ םאריץ• נישס, חלילה, בוליב א סיס■ גיכער בוליב בוטעליקע סעםיס. בײ זײן װיגעלע זענען קײן סראםעםיאנעלע אקסיארן נלשם געשטאנען. ערשס שפעםער האם םען זײ בוגעבױגן• פאםעלעך, אײנביקװייז. א1יך זענען בײ דער גיינדונג 8ון ,אזאזעל׳ נןםאכם נעװארן שװערע םעלערן. אין ארגאניזאביא־ נעלן פרט• ביזן הײנסיקן םאג לאזן זײ זיך םילן די דאזיקע פעלערן. קאן ,אזאזעל׳ נלשם אפכאפן דעכם אסעם. נישט קו״ םען בו זיך. נישס םארפעססיקן זײן קיום. פארשסיים זיך: דעם םאםעריעלן. האם אים דער פארײן א בײס נישס געסש״פעם. ביז ס׳איז דערעסן נעװארן אזא םבב פון נישם אהער און נישס אהץ. נישס געזינדיקם און געשםאנען םחוץ לםחנה. האס די םארװאלסונג באשלאםן בו םאצן א ס1ף. דער .אזאזעל׳ איז איבס אין לאדז. האם םען געדארםט בו 8ארן. אויף םיר איז געפאלן דער גװ־ל. פען האם םיר שװער געםאכם דאס האיץ• קלאננען האבן זיך נעסראנן םאדנע. ערפאלג האס ,אזאזעל׳ אץ לאדז א גר1י0ן־. קינםסלערישן און םאםעריעלן• אבער — ער ג1סםם. ס׳קומען םאר רײבונגען בװישן אגסאסבל און דירעקביע. אץ דער געשעםסםפירוננ איז נישם אלץ בום בעססן. אס אם גײס איבש א1יס דאם חױת. םיר האס זיך נישט נעװאלם גלײבן. םאלע װאם םענסשן רעדן. אבער קאלאםוסנע אייםן הארבן איז געװע;