Literarishe bleter · 1926-07-30 · 117 (30.7.1926) · p. Seite 495

495 ליטערארלשע בלעכער 7ח .זא ער הןס נישש געשניםן קײן פןןרםיקע קי#ןנעס 6זן זײנע גרײ• סע רןנם;ס. ער א;ז פ*ר אונזערע אוינן דן געװאקםן *ון אין פרןעעם םון װאקסן זיך געענדערט, זיך *נםװיקלם און אלץ םער און ברײטער םאנאנרערגעשפרײט זײנע פלינל-װערטער, זײנע פליגל-געדאגקען. גײם *זןי פאפעלעך *דורך דורך וײנע װערק, װןס ער ה$ס געשאסן רי לןעטע יןרן, סארחאלם זיך ןניםל א1יף זײן דיכםונג און געדאנקען-װענ, װעם איר כרעפן די שס&סלען, די םדרגית. ער 6ילט װןם װײסער אלץ פער דעם אחריית א1יף זײנע ײנגע, ױנגלשע ברײסע סלײעעס סאר דעם ײדישן שאסן, *6ילו זײן געזיכםם-שםריכן זענען געװזןרן פעגלעכער, ערנ&סער. און פארפפלן —םיט וער לײכםער ה#נם סון גסול־םענסשן און כתם-ןןפגעסןןרענע, װעםען סרץ םןןרקיש האט װי קײנער נישס ביז אים מרײנגעזןגס, װעס איר ש1ין םארק־שן נישס 8װעקמ$כן. אין זײן שרײבן און אין זײן רײדן איז ער שסענדיק סוביעקםיװ, ןפטפןןל — אפילו עגןבענסריש. ןןנער עס איז נישם די גלמסלנקע פארליבסקײס אלן זיך, ד$ס עערםלען און נלעסן דעם אײגענעם נסשל און נופל. ער גארװארפם שסענריק זײנע הענם אין געזעלשאסםלעכע ברײסקײםן( געועלשאססלעכע סרמגן און סענדענען זענען שסענדלק נעװען דער הייכס׳איפפולס אין זײן שאסן, א1יף *ן אײגנארטיקן שסײגער ד.ן>ס ער זײ #דורכגעברןכן אין זײן אױפגעברייזס האוץ, און זײ װערן גלײך הילכיקע ןןפקלאננען 6ון א1י6גערודערסע קעםפנדיקע כיחית. אין ל1יף סון עכלעכע יןר איז ער דןו עװישן אונז גע• װען דער מאכזמםסשער, עםםינדלעכססער, לײדנשאססלעכםםער. ער איז א1יך געװען דער $גנע.ײגסער געדןסענער בן זקונים סון דעם יידישן לימערארישן פ1ילן, ד.$ס ער זיך אפשר #םןל סארנינען זיך א1ין 8 פיעשסשע סון, און ם׳ד.$ס אים עם מילנדיק, נישט חילנדיק פוחל נעװען. פרץ םארקיש איז אי*ס געסןרן 8ד.ין, פון װאנעט ער הץס א לענגערע עיים זײן יניקה און פ$ס$ס גענ1יגן. די לעע■ סע י$רן הןבן ויך עװישן די דןרסיקע ן,6יציעלע ליסעיאסור• קרײזן און פרץ םןרקישן געש68ן םכםוכים, םיםפארשסענדע• ניש;. ס׳איז גיייען 8 ק רם עו נישס נו םאכן םארקישן. $נער גרןד איז דער אלנםערעם און ללבע בו א;ם בײ דל יונגע רוסלענדישע דלכסער אין לעזער שסארק געוזאקסן, און זײ װעלן אים געװיס םרײדיק און הארביק א1יפנעםען. ער האס ד$רם *1יו נ$ך 8 װיכםלקע םיםיע. דערצײלן װעגן א נז,ר לעבן און שאסן, װעגן אונזערע ארבעסן און ששרענוננען, אביסל דערנענסערן די דערמײסערנדיקע הערעער פון ידלשע דלכסער און קילםור־סוער דן און ד$רס. סןר געזונש. פרץ םארקיש, און קום געזונםז פארלאג ב. קלעצקין, װארשע ו אלפ כתבים פון דו עלמה עטינגעו 8ר1יסנעגעבן ל1יס די םאניסקריססן םיס זז ביאגראפ־שן און ביבליןגראפישן ארײנפיר און פים ד.ער1ת 6ון י״י מאקס װײנרײך 2 בקנדןר 6,80 ז. (םיס בילדןר). סריױ 13 ג.לרןן. .36 סא סח1.632 ,סשיס32,ום^\ ,םװ1ע1ס16א .8 9858 .0 .>1 .ק גערעגס, גערײנס די לענסע 1 יןר אונזער ליםעיפרישע װעלס, גענוג *ייך 8 ניםל פארסיפן דך אין דעם ׳זייגסערישן םהות פון סרץ םארקישן, װי ס׳װערס 81לר קלןר, װ$ם פרץ םערקיש איז געװען סאר דעם ײדישן ליסערארישן פ1ילן און װןם פיילן איז געװןף־ן 8אר ם^רקישן ניז זײן קוםען קײן ■וילן ה$ס םען דןן נעהאס ג ר ו ס ן 6ון דער נײער דרײםסער, פילבלוםיקער, רעװןלונ־ןנערער ײדישער דיכםוגג אין אוקראינע. םיס פרץ ם^רקישן איז די דיצסונג גו6א אהגר געקוםען■ דןןם שס״ענדיקע װ^םער 6ון דער ײדישער ליסעראסור אין פ1ילן הןם ד§1 8י8נק פרץ םארקלשן זיך 8 רים נעםון סון ןץ־ם. ער הןס א1יסגע• רודערם דןם ליסערארישע לענן. נאנריפן, אםתן, הנחית מעגן םענםשן און ליםער8סור.דערשײנונגען זענען 8ד§גק אים 8•• גענלאקעװעס געװןרן, און יוננע אוםרײפע דיכסער זענען רײף, נײםיק און פארשסײסם געװארן. ד$ס זענען נישם סתם װערסער און שבחים. נלעסערס 8יורך די נײםונגען, נײסשריסשן, זאםלוננען 6ון די ערשסע פ$ר יןץ■ סון םארקישעם קיםען 8הער, װעס איר זען װיפיל בײז־נלום, װיסל אוםאננענעםלעצקײםן ער ה$ס 6§רשא6ן די רוןקע געםיסער, די בירגערלעכע שיםרים סון ,הארםאניע׳, און א1יך װי6יל סרישקײס, א1י6ברויז, .חונפד.', .שקנישקײם׳ ער הןס ארײנגענראכס אין אונזער ה־גער שפסינגם-װעלס. זײן יעדער א1יסםרים אין װארשע, װי א1 ך אין די 186• שידנםסע גרעםערע און קלענערע שםעס אין שסעםלעך ה$ט סאראינסריגירס אין סאראינסערעםירם. נאגלײך םים ז״ן סאםןס, ם־ס װעלכן ער הןס #נגעשסעקם זײן םרײען אין א1יפםערק• זאםען נוהערער, איז אין?עדער רעפעראם געװען סיל $גרעגנ• דיקע געדאנקען, אין א1יך סראגן אין •ר$בלעםען, אװעקגע• שסעלם א1יף אן אײננארסיקן לײדנשאפםלעצן שםײנער_ און אז1י א1יך זײנע לײדנשאפסלעכע ארםיקלען אין די פערי$דישע א1יס• נאנן אין אין די אלםאנאכן. פרץ םארקיש ה$ם באװיק גלײך םון $נהײב $ן ני באגװינגען נישם נור דעם געװײנלעכן לעזער, נור א1ין דעם שרײבער, דעם קינםסלער, דעם בעסערן יידישן אינסעליגענס. איר ה$ס געקענס נישס םסבים זײן םיס פיל פרםים סון ױץ אויפםאסינ^ םיס דע ־ $דער יענער ערשײגונג, איר ד.$ס געקענס זײן נישם גוסרידן םיםן ארם שרײבן, $בער יע• דער ארסיקל זיעער ה$ס .נענוםען׳, גערירם, געװעקם געדאנקען, $ס$ני8ניעם, לײדנשאפס• סון די אלע רע6עראסן און ארםיק• לןן די לענםע י$רן אין ס1ילן זענען מארקישעס בלי םסק די םןסע אינםערעםאנםססע, נונםע, ראשיקע און נײססרײצו, מיס זײערע אלע איבערסרײבענישן, כשל־דברים און $£סם$ל א1יך כא$סישקײם. אז1י $דער אנדערש ה$בן זיך אין זײנע ארויססרעםונגאן $סגעשפיגלם די װיצםיקסםע ליםעראסור-ערשײנינגען 6ון די לענסע י$רן. םארקיש ה$ם די פר$בלעםען א1יף זײן אײגענעם םארקיש שםײגער א1י6נענוםען און נאהאנדלם. ער ד.$ם ארײנ• געםריפם לעבן אץ סתם-פראנן, נעשויבערם גלאס-פר$נלןםען, און שםארק פארברײסערס דעם קרײז 6ון הערער און לײענער 6ון ײדישן װ$רם. זיץ װאצזאםקײס און עם6ינדלעצקײס איז זײער םערק• װירדיק. ער ח}ם אין זיך דעם שסענדיק י1ם.ס1ב, דעם פא• ם$ס, ד$ם הױכל נןסלינלסע װ$רם, װ$ם נינדם $ן, װ$ם נעפלאקערס. און ד$ס םאםע װיכסיקםםע, — װ$ם םארקיש איז נישם געקוםען אחער קײן *ארםיקער, נײםיקער און פארענדיקסער.