Literarishe bleter · 1926-07-23 · 116 (23.7.1926) · p. Seite 488

)16 ליעט דארישע בלעטער 438 זא אס אן אנדערש מןןי שרײנט ער: ,עס איז ק$מיש נײ 30 יאר נז טון װײטער די ארנעס 6ון שאסן נלללם װןןם איז אנגעד,1יבן געװןןין נײ 15 יןן ־, נשעת קײן איין כלי איז *#ילו נישט אויםגענונט נעװארן...' די פשוטסטע ז#ך איז, דאכט ״זיך, אװעקצוװאר6ן די ארנעטז אין דאך לײנען םיר באלד אין דער עװײטער סראזע: ,די כללים דאר6ן זיץ םא. ראליש און סראקשיש. און אט איז אזא בלל.-.' און דא בײ דער דים נעסינען םיר א חשנ1ן 6ונבש אייסגעגענענעם געלט, די שעהן װען ער שםײם אויף, א נעסל פון אװעקנעשיקסע ון באקוםענע נריװ. װאס קאן. דאכם דך, זיץ לאננװײליק^ר און ןןסשסויםנ• דיקער 6ון א םענסשן, װאס סארנעםט זיך םים שאסן כללים? נום גליק האט סאלססאי א חוץ זײנע ■רינעיסן, נעהאס אויך לײדנשאססן אין זיך. ער איז אין דער העכססער םאם עםפ6ינדלעך, 6ארשידנארטיק, האס אנסאלן סון 6רײד, א1יס■ ברוכן פין טרערן. ער רעגט זיך לײכם א1יף, הענם אונטער םענטשן א1יף א דועל, שלאגט זײן נאדינער. 6ון דער אנדערער זײם רעדט ער זיך שטענדיק איץ, אז ער איז קראנק. יעדער קאםער װײזט זיך אים א1יס נו זײן טונערקולאז, יעדער 6ארק?לוננ-גע6ערלעך. ש1ין זײער 6רי נאסראכס ער דך 6אר אלם, האט מ1רא 6ארן ם1יט, ער, װאס דער ס1ים איז נו אים געקוםען ערשס דאן, װען ער האט אים אלײן גערו6ן (יױ געסע און װאלסער). דער אײגענער סאלססאי, ויאס איז נעװען אום• זיכער אין סארליבס א־ן אלץ און עין אלעםען אץ אס אין אלץ און אין אלעהען אנטוישס, איז אבער שסענדיק גע• װען פול מיס א סעםםן גלויבן אין דער נוקונ8ס, פיט א דער• װארטונג א1יף גליקן 6ון איר. אץ די ערשטע שור1ת 8ון ,א1י6וואכונג' רעדט זיך װעגן די אײנװ1ינער פון שםעט. אין םשך סץ יארהונדערםער דער• שסיקן זײ מיט די שסײנער 6ון גאס יעדער גראז-שפראצונג, אבער יעדן נײעט סריליננ שסארט זיך דאם גראז דורך דורך די שסארונעם 8ון די שטײנער. און אז1י, װי אלע שסאט-לײם, האם א1יך סאלססאי זײן גאנץ לעבן נעשםרעבם צו דערשטיקן אין זיך די לײדנשאסטן, דאס לעבן, און צו ברענגען זיך צו דער מדרגה םון שלםית. און װאם װײטער די יוגנט און דאס לעבן גײען בײ אים אװעק אלץ םער זעען זין אן די בללים. און דעריבער האס זיך אײן צײט געקאנס דאכסן, אז אין םאלססאיס געדאנקזן-נאנג איז פארגעקומען א 8ולע איבערקערע• ניש_ און דער אםתן אבער איז קײן גרו־םער שינוי נישס 6אר■ געקוםען, עס איז נאר נעשטארבן דער יוננער םענפש, װאס האס זיך אנגעזעטיקט פיס דגם נאנק עולם-הזה. די בללים, די זעלבע, האבן עקזיסםירס בײ סינף און צװאנציק יאי, מי בײ זעכציק יאר. די לעגענדע װעגן סאלםטאיען דעם אלימס־םעגםש האט זיך אייננעגעסן אין אלע םחיח. און דאך איז דער םחבי 6ון ,םלחמה און של1כש' געװען דער אוםרויקסשער םענםש א1יף דער װעלט. לײענס די זײטלעך 6ין טאג־בוך, װו ער רעדט װעגן זײנע גאצױנגען םיט זײן 6ר1י. איר װעם דארס דערזןן אומבארעכסיקסע השדים, םאדיםטישע םאםענסן, גרוייאםקײמ, אנ6אלן 6ון רציחה, שאר6ע װענדונגען סון נעדאנק און שטי־- םונג, און אלץ אין א םארשאר6טער, אומגלויבלעך ראפיגירסער 6ארם. אין דעם זין שטייט סאלססאי אין קײן סרס נישס אס, נישט םון דאססאיעװסקין אין נישט 6ון סרוסטן. ער איז גיכצר יא העלד 6ון זײערע ראםאנען, אײדער 6ון זײנע אײגענע. ןיס איז םאדנע 6אר װאס ער האט קײנםאל נישט געשיל• דערם אזא ברייזנדן כאראקסער, װי זײנעם; אדער א1יב ער אין אדבעטן איז אים נעװען שחער װײל, אלס א שרײ• בער, א־ז ער געװען ארגאניש א סוילער. רעריבער שטרעבס ער שסעגדיק צו שאסן סאר זיך אן אײזערנע דיסציסלין, און װיל אנסילן םיט ארבעט יעדער שעה פון טאג. ער פארגעםט קײנםאל נ־שס סארשרײבן, װאס ער האס אסציטץ אין דעם קוםענדיקן סאנ, און װאם ער האס ש1ין אםגעסון אין דעם סאריקן. ער שסעלש זיך אל־ין גוסע אדער שלעכסע צײכנם, ל1יש דעם צי ער האס יא דעי6ילם אדער נישס דער6ילט די א1יסנאבן, װאס ער האס זיך אלײן געששעלט. טאלססאי האט לײדנשא6םלעך ליב געהאט צו קלאםיפי• צירן. םונקס װי ער האס צונ1יפגעשסעלט בללים 6ון שם־ל שרײבס ער א1יך לאנגע צעסלען פון גוטע םידית, װעלכע םען דארף 6ארװירקלעכן אץ לעבן און שלעכשע, 6ץ װעלכע מ׳דאיף א1יםװייכן אין צילן צו װעלכע ם׳םיז דערגרײכן. ער קלאםי• פיצירט זײ טײלם ײ אײן אין 6ארשידענע גריסן. שםעלט צענ1יף הע6שן 8ין בללינש. איץ םאג סײלם ער זײ אײן אין סאזיסי• װע אין נעגאשױוע, און אײן טאג אין צופעליקע און בבױנדיקע. צים ס1ף פין יעדן סאנ גיס ער צי צו זײן סאג־ביך א קירצן רשיםת םון אינהאלט, װו עם װערן אײננעטײלט אלערלײ םעשים, נעדאנקען, באםערקונגען און בללים אץ קאטעגאריעס. יעדער שבת לײנט ער איבער זיין סאג־ביך 6אר די זיבן פארגאנגענע טןג, און אפט מאכט ער א נײעם אינהאלט £ארצײכעניש םון די געשעענישן 6אר דער װאך. ער פלעגט איבערקוקן, איבער• לײענען, און קלאס־6יצירן. טאלםסאי איז געװען 6ארליבט אין ארדנונג, אבער זיין ליבע בלײבם אן אן ענס6ער• עס איז זיך שװער פארצושטעלן װי6ל םאדערונגען טאל• םטאי האט געשםעלט לגבי זיך אליץ. װאס םער ער שיב1רט און װאם מער ער םארליבט זיך, אלץ מער צװינגט ער זיך צו 6ירן א רעגולערן לעבן. סיט דער עקשנות םון א סוריטאנער זוכס ער און געפינם אץ זיך םימנים פון אלע םענלעכע חשרונ1ת און ער נעםם זיך אונטער אוםבאדינגט זײ צו באזײ• סיקן• אנסקענן די חסרונית שטעלס ער ארױם םעלות, װאס ער װיל צו זײ דערגרײכן װי לםשל, זיכערקײט אין :יך, באשײדנ• קײם, עקאנאםיע, ארדנונג. אבער װי אז1י קוםט מען צו זײן און טאלםםאי שאפט װײטער בללים אן א ס1ף: *ויםמײדן 6ר1י• ען אין קארםן, נישט אײנרײםן מיס קיינעם, אכטונג געבן אז ד־ קלײדונג זאל ויץ אין ארדנונג. זײן ענסשלאסן אץ א. װ. ער פארשרײבט אלץ, װאס ער איז ע1בר א1יף די בלליבש. צײטנװײז זענען זײנע באםןרקוננען רירנד און נאאיױ: .איך בין אין בעם א1יף זיך. איך האב געשלאנן א קאץ. איך האב 6אר• געסן װעגן די בללים אין אל״עםײן׳ צײטנװײז איז דער סאן נאך ערנסםער: ,איך בין פארצװײפלט׳. און צים סוף 8ון יע־ ד<ר טאג שםײס די זעלבע באמערקונג, װאס חזרס ז־ך אי• בלר סויזנם מאל: םינף עבײ1ח, זלקס עביר1ת, צװײ עביר1ת. טאלססאי איז שעיק צו פארשרײבן יעדן טאג אין םשך 6ון דרײ חדשים: ,סער 6ון אלץ גײט מיר אץ לעבן אפצוגעװיינען זיך 6ון םײן םוילקײם, א1י6גערעגסקײט און כאראקטערלאזי• קײס׳. קיין אײנאיינציק מאד איז ער נישש צופרירן מים זיך אלײן. צוױי אדער דרײ םאל סך-הבל קאן פען געפונען אין םשך סץ צװעלף יאר דעם א1יסרוף: ,װאס שײך צו רעדן: א-ך קאן צו זיך נישם האבן קײן סענ1ת'. אײנעאל טרע6ם סאלםטאי אן אויף אן אלף*בית־ביכל און געפינס דאיס אלע בללים, װאס ער האש םיט אז1י 6יל םי צענויסגעשםןלט, אי[ אין אלף־בית זענען די בללים א סך בעםער א1יסגעדריקס. אבער ער לאזם פין זײן ארבעט נישם