Literarishe bleter · 1926-07-23 · 116 (23.7.1926) · p. Seite 478

16( .ז(^ ליטערארישע בלעטער 478 םאאיסעי סאװעליטש מאזאר (משה בן שאול, נישט ״בן שמואל״, װי דער ביאגראף שרײבט). גראד אין יענער צײט, ױען דער קוריאזער ךארטיקל האט זיך דא געדרוקט, האב איך באקומען פון מײן םלימעניבע םון קיעװ א בריװ, אין װעלכןזי שרײבט, װי אזוי זי האס אין טרערן פארבראכט דעם טאג פונם צענטן יארצײט נאכן פ ע ט ע ר, און זי האט גארנישט חושד געװען, אז בײ דעם נױ־יארקער ביאגראף סון שלום־עליכם איז פון איר פעטער געװארן א פליםעניק... פארשטײט זיך, אז פונם ״גליקלעכן צופאל״, װאס האט שלום׳עליכמען געמאכט אומשטערבלעך, לאזט זיך אצינד אויס א טײך. צו 15 יאר איז מײן מאן נאך געװען אין זײן געבורסשטאט פערעיאסלאװ, בײ זײן פאטער אין הויז, װאס ד א ר ט ן האט ער געלערנט ײדישע לימודים און צו דער זעלבער צײט באזוכט ביז צום 17־טן יאר די שטאטישע רעגירוגגם-שול, און אין קיעװ האט ער זיך באזעצט העט שפעטער, שוין מיט םיר צוזאמען, װען ער איז שוין געװען באװוסט אלם ,שלום־עליכם״ א-ן מיר הןןבן שוין געהאט צװײ קינדער. אזוי, אז מײן מאן איז געװארן ,שלום״עליכם״ נישט דורך אן אויסערלעכן ,גליקלעכן צוסאל״, נאר דורך אן אינערלעכןגליק... אפנים, אז דער דאזיקער ביאגראף שלום־עליכמם, כאטש ער איז זײן .נאענטער חבר און פרײנטי, װײסט אםילן נישט, אז ס׳איז פאראן א בוך ״פונם יאריד״, װו שלום־עליכם אלײן האט דערצײלט אזוי קלאר און דײטלעך, װו ער האט גע■ לערנט און אין װעלכע ערטער ער האט פארבראכט זײנע ױנגע יארן. א צװײטער ארטיקל פון דעם מין איז געװען געדרוקט(לויט װי עס גיט איבער ד. טשארני אין נױ־יארקער ״טאג״ פון 19 ױגי) אינם כארקאװער ,שסערן" נומער 106, פון אײנעם א ה׳ שמואל שוקאװםקי, װעלכער דערצײלט, אז ער האט אין סוף סון די נײנציקער יארן צוזאםען מיט שלום־עליכמען געארבעט עטלעכע יאר אלם אגענט אין פארשידענע סטראכיר־געזעלשאפטן, און אז שלום-עליכם האט דאםאלט אפגעטון אזא מין ,שטוקע״: ער האס זיך פארלאזט א בארד, געפארן צום טאלנער רבין און האט אים עמאכט פאר זײנעם א שותף צו פארסטראכירן די טאלנער חסידים — און פאר אט דער ״שטוקע״ איז ער פון דער געזעלשאפט דערהויכט געװארן צו דער שסעלע פון אן אינסטרוקטאר-ארגאני. זאטאר. אויב דער ערשטער ארטיקל פון ה׳ ראזנבלאט רוםם ארויס געלעכטער, קאן מען שוין דאס אבער גישט זאגן װעגן דעםצװײטן ארטיקל פון ה׳ זשוקאװסקי, װײלדאסאיז פשוט א באװוםטזיניקער ליגנט פון עפעס א װינקל־מענטש, װאס איך בין שטארק חושד אז מײן םאן האט אים גארנישט געקאגט אפילו. שלום־עליכם אי, קײנמאל נישט געװען קײן אינסטרוקטאר ■ארגאניזאטאר פון אװעל. כער עס איז םטראכיר געזעלשאפט, ער איז קײנמאל אין זײן לעבן נישט געװען בײם טאלנער רבין און האס קײנמאל אין זײן לעבן זיך קײן בארד נישט פארלאזט (אויסער בשעת ער איז געלעגן געפערלעך קדאנק אין באראנןץויטש און האט זעקם װאכן נישם געקאנט זיך רירן פונם בעט). דער גאנצער נארישער װיץ איז אויסגעטראכט פון א גאם־מענטשן, װאס האט אסשר געזען אמאל מײן מאן פון דערװײטן — און ד א ס װערט געדרוקם אין דער פרעסע אלם ״מאטעריאל״ צו שלום-עליכמם ביאגראםיע א סך ביטערע טעג פון מאטעריעלער נויט האט םײן םאן דורכגעמאכט אין זײן לעבן. אין זײן נישט־געדרוקטער אויטאביא■ גראפיע, װאס װערט איצט צום ערשטן פזןל סארעפנטלעכט איגם ״שלום-עליכם׳בוך״, שרײבט ער װעגןזיך אלײן: ״װי א פישאויםן אײז, אזױ האט זיך דער שריפטשטעלער געװארסן אזיף אלע זײטן, אויסגעפרװוט אלערלײ געשעפטן און טועכצן, אבי נןןר מיט בלוד אז שלום*עליכם איז געװען א שלח־מנות־טרעגער (א סימן האס איר: ״צװײ שלח־מנותן" ׳), א ראזינקעקװעםשער, א תהילים*זאגער, א פײזגסרײבער, א טינטנמאכער, א קװאםפארקויפער (א םימן האט איר: מאסל פײסי דעם חזנס ברודער אליהו:)... , אלס אילוסטראציע צו אזעלכע בבא־מעשױת, װאס װעדן דערצײלט פון פײן מאנס לעבן, נעם איך צװײ כאראקטעריםטישע אדטיקלען, װאס זענען פאר דער לעצטער צײט געדרוקט געװאר! פון אט דעם פין מעמוארן־שרײבערס. אײן ארטיקל איז דערשינען אינם נױ־יארקער ,טאגעבלאט״ (דעם 26 —27 מאי) פון אײנעם א ה׳ משה ראזנבלאט, װאס גיט זיך אן ,אלס א נאענטער חבר און פרײנט פון שלום־עליכם" (װאס נישט איך און נישט מײנע קינדער האבן אפילו דעם נאמען זײנעם געהערט, כאטש מיר האבן זײער גוט געקאנט אלע נאענטע חברים און פרײנט פון פיין פאן). דעד דאזיקער שרײבער זאגט עדות אויף זיך אלײן, אז ער שרײבט נאר אזעלכע ,שטריכן, װאס זענען נאך נישט באװוסט אויף דער ײדישער גאסי. װאס־זשע קאן דאם זײן פאר א מין ״שטריכן״ז הערט א מעשה: שלום־עליכם — דערצײלט דער נײער ביאגראף — װאלט גארנישט געװארן קײן ,שלום־עליכם״, ״װען נישט א גליקלעכער צופאל, װעלכער האט שלום ראבינאװיטשן ״געמאכט גרוים און אומשטערבלעך״. אזוי גאר׳,' א ציפאל האט געמאכט שלום־עליכמען אומשטער• בלעך? װאס זשע איז דאס געװען פאר א מין װונדערלעכער צו■ פאל׳ עס נעמט שוין אן א חשק װײטער צו הערןי אט אין װאס דער צופאל איז באשסאנען. שלום־עליכם — דערצײלט װײסער זײן נאענטער חבר און פרײנט — האט אן אגקל אין קיעװ, א פעטער הײםט עס, און דאס איז דער באװוס־ טער געשװארענער אדװאקאש מאזאר, און א מומע האט ער, מא־ זארם פרוי, נאטאליא יעװסעיעװנא. צו די דאזיקע פעטער און מו• מע איז שלום־עליכם געקומען קײן קיעװ, װען ער איז געװען אן ארעמער אומװיםנדיקער ײנגל פון 15 יאר, בײ זײ אין הויז הןיט ער דאס באקומען זײן ײדישע דערצױנג און װעלטלעכע בילדונג, דארטן האט ער זיך באקאנט מיט אלע גרויםע םענטשן, און אויף אזא אופן איז ער געװארן א ,שלום־עליכם׳' א מאדנער, נאר א גליקלעכער צופאלו אז איך און מײנע קינדער האבן נעל״ענט די דאזיקע ביא■ גראפיע, װאס איז דערצו אויסגעמישט אין א גאנצער קאשע פון נאך א םך קוריאזן, אײנער שענער פונם אנדערן,—איז װי טרויע. ריק אונז איז נישט געװען אויפן הארצן פון אזא הפקרות, - האבן מיר זיך געהאלטן בײ די זײטן לאכנדיק װי עס װײזט אויס, איז דער ביאגראף דװקא יא א קיעװער, און ער האט עפעם טאקע גע־ הערט פון דערװײטן װעגן דער קרובהשאפט פון מײן מאן פיט דער פאכיליע מאזאר, נאר ער האט נעבעך פארביטן די יוצרות: מאזאר איז נישט מײן מאנס א פעסער, און נאסאליא יעװסעיעװנא איז גישט געװען די דערציערין פון שלום־עליכם, נאר פינקט פארקערט: מאזאר איז שלום־עליכמס א פליסעניק, דער מאן פון מײן לײבלעכער פליפעניצע (םײן ברודערס טאכטעח נאטאליע, אדער נאטאשע, און אויב עם האנדלט זיך װעגן דערצױנג, האט שוין גיכער םײן םאן דערצויגן נאטאשאן, אײדער זי אים. װארום בשעת מײן םאן איז אנגעקוםען אין מײן פאטערס הויז, אין דעם גוט סאפיעװקע, איז נאסאשא געװען בםך־הכל א קינד פון פינף יאר. און שפעשער, נאכן טויט פון מײן ברודער און מײן פאטער, איז מײן מיי ן באשטיטט געװארן פון מײן פוטער אלס נאטאשאס אפע■ קון און איז געװען פאר איר װי א פאטער, האט זי דערצויגן װי זײנס א קינד און ציזאםען מיט מיר געפירט זי צו דער חופה מיט