Literarishe bleter · 1926-07-23 · 116 (23.7.1926) · p. [Seite]

פרײז 50 גר$שז 116 ^/יל/ס^ריר(!/((/($/בנ(7(~ד(131 סתר לר15(נר6נ1((/(!1(^/3ס7 >!?[?/תסס1!רל/ס^רת^ס(((/כ((((־7(!!! סתר לר(!1(נר3£((/(!ן$(/(1(נ7 >(((?/(נסט פרײטיק, 23 ױל־^י, 1920 ס פאריד־^אג ב• קלעצהין, װארשע זכרונות־שרײבער און ביאגראפן פון שלום-עליכם אלגא ראבינאװיטש ןפרוי עלום-עליכם) / ניר״יארק דערהויפט האבן די דאזיקע ״ביאגראפער״ און ״זכרונות. דערצײלער״ זיך א נעם געשון צו דער ארבעט איצט, צוס צעבטן יארצײט נאך פײן מאן, און מער װי אומעטום — אין רוסלאנד, װאס םון אײן זײט איז רארטן רער אנדענק םון שלום״עליכם גע. ערט געװארן אויסן הערלעכםסן אופן מעד דער ײדישער ארבעטעס שאםט, װי אויך מצד דער סאײעט-רעגירונג און די לאקאלע שטאט. פארװאלטונגען, נאר פון דער אנדערער ז־יט איז זײן אמתע געשטאלט פארטונקלט ג־זװארן אין דער דארטיקער ײדישער פרעסע דורך ״זכרונות״ און בבא־מעשױת כ-ון צװײסלהאפטע לײט, װאס האבן גי״ כער פון אלץ מײן םאן קײנמאל נישט געקאנט. אז שלום-עליכם איז געװען א הו• מאריםט — דאם װײםן אלע. אונזערע קלײנשטעטלדיקע חכםים שטעלן זיך אבער םאר דעם הומאריסט, און דערהויפט דעם אײגענעס ײ ד י ש ן הומאריסט, װאס טראגט אזא הײמישן נאמען ״שלום• עליכם״, דװקא לויט זײער קלײנער השגה: א ״לץ״, א ״פארשלעפטע קרענק׳ א ״מארשעלעק־, װאס איז פעיק אפצו״ טון אלערלײ ״שטוקעם־. צו דער דא״ זיקער השגה זײערער פון ״הומאר־ שפילט זײ צו זײער נארישע פאנסאזיע אויסצוטראכטן אויף של־ם-עליכמען אלער• לײ װילדע מעשױת, װעלכע זענען אזוי װײט געװען פון אים, פונקט װי ער איז װײט געװען בײם לעבן םין די אלע זעלבסטגערוסענע .זכרונות שרײבער׳. דערצו װײםן זײ נאך, אז שלום־עליכם האט אויסגעפרוװט אין זײן לעבן א סך באשעפטיגונגען (א סימן האבן זיױ ״פנחם-פענדל׳) — נו, דערצײלס מען שוין אויך קור• יאזע זאכן םון זײנע פרנסות, װאס איז שוין מײן מאן אין זײערע שרײבעכצן נישט איבערגעװען: א שדכן, א מלסד, א בדחן, א פרײ• לעכםאכער בײ די קיעװער מיליאנערן עס װעט מיך שױן גאר■ בישס װונדערן, אז מארגן װעל איך לײענען ערגעץ אין א צײטוע, אין דער הקדסה צו זײן אויטאביאגראפיע ״פונס יאריד״ האט מײן מאן געגעבן צו דערקלערן, למאי ער אלײן שרײבט זײן געשיכטע, םיט די םאלגנדע װערטער, װאס ער האט צו זיך געזאגט, בשעת ער איז קראנק געװארן: ״אצינד איז די רעכטע צײט. כאפ ארײן און שרײב, װארום קײנער װײסט נישט, װעמענס פארגן עם איז. דו װעסט פאכן א שסארב, װעלן קומען םענטשן, װאםמײנען, אזזײקאגעןדיך און װײסן דיך, און װעלן אויםטראכסן זאכן, װאס נישט געשטויגן, בישט גע• ס ל ו י ג ן. צו װאס סויג דס דיר? אמער נעם שוין בעםער אלײן, ד ו קאנסט זיך בעסעד םין אלע׳ מ ע ן, און דערצײל װער דו ביסט, שרײב דײן אויטאביאגראפיע״ו... צים גרױסן אוםנליק, איז םײן פאן אװעק פאר דער צײט, אײדער עד האט באװיק צו פארענדיקן זײן לעבנסגע• שיכטע, און די מענטשן, םאר װעלכע ער האט אזױ םורא געהאס, אז זײ װעלן אויף אים אויסט־אכמן זאכן, װאס נישט געשטויגן, נישט געםלויגן, האבן זיך גע• נומען שטופן אין פראגט, מיט געפעל• שטע פאספארסן אין די הענט, אז זײ זענען עם געװען שלום־עליכמם נאענטע פרײנט און אז זײ האבן צו דערצײלן פון אים די אמתע ,חידושים־, װאס קײ• נער װײסט דערפון נאך נישט. און מ׳האס גענופען שרײבן,זכרונות׳ און ״ביאגראפיעס ״פון שלוםיעליכס. יע• דער קלײנשטעטלדיקער נאר און יעדער גרויסשטאטישער ליגנער, װאס װיל ארױםשװימען אויפן אויבערםלאך םון אונזער ײדישער עסנטלעכקײט, שטעלט זיך ארוים םאר שלום-עליכםס ״בחעם-פרײגם־ און טראכט*אויס װעגן אים אזעלכע אומגעלומפערסע מעשױת, װאס איך װײם נישט, װי אזוי מיזאל דערויף רעאגירן: צי זאל מען דערפון לאכן, צי זאל םען דערםון װײנען?... זןלג׳א ראבינאװיטש (6ר1י שי1ס-ע?יכם)