Literarishe bleter · 1926-07-16 · 115 (16.7.1926) · p. Seite 472

115 .זא ליטעראריעזע בלעטער 472 זענען דער העכססער שװונג 6ין דער נײער ײדישער ליםער• טור. — ציליב זײער װירקינג, װןס ס1ים;• דעם ױיל;, װייזס אן אטאסיע, חולשית און יאוש. דער ד י ר ע ק ס ע ר עיל סון עװערסעס װערק איז נישס אן עסישער, ער איז א עססעטיש-פםיכןןלןגישער; זײ װערן נעביירן א1יף דער גרענעצליניע צװישן קינסם און װיםנש{|6ס, סארײניקן צוליג דעם אלע חסר1ג1ת 6ון קינסטלערישן דילע• םאנסיזם און אלע םעל1ת םון קינםםלערישן אינסואיעיאניזס זײער עסישער װערם קיםם אומדירעקם: אינם גרעלן• שאראן. אופברחםנדתריקן פאימולירן 6ינס סראנלעם, סון זײן דינאביק, 9ון זײנע שרײב םאםױון. עװערם סום א• א האלנע ארנעס; ער גיס דאס סארברעכן; זײן אנםאנס באש״ײט אלן דער אומ• םעגלעכקײם געבן א1יך די שסראף, נלשס די ױריםםישע שםראף, די שםראף פון ש61שים, אדװאקאםן און סאליביאנםן, נאר די דאסםאיעװםקישע שסראף, די עסישע םעגלעכקײם 6ין איבער• לײדן, אייםלײדו, אסרייניקן דאס 6אברענן, גענעזן און א1י6• שסיין תחית המתיס. דאס בלײבם ש1ין די אויסנאנע 6ונס גרע• סערן, פער ליכסלקן גײםס, ער װעט קוםען, ער םוז קוסען, נאך קײנםאל זענען נאך נישס אז1י נאענס געװען זײנע שריס - - אז1י שםײם עװערס באל1יכםן אינם שארסן און שװארגן ליכט סון זײן אונסערערדישער װעלם. רײםם םען אראפ 6ון א ם דעם םנאבישן םאנסל, די םיסםישע אײנבילדונג, דעם דע• מאנישן קאלארים — בלײבס נאך אלץ ב1לם די גר1יסע• שםאר• קע פלאססיק 6ון זײן פסיכאלאגלשן םאלאנס. דאס איז זײן גר1יםער 6ארדינסט. — אין םןםפא• םלזיר םים עװערסעס שא6ן םאלע סיסן. אלן סערװערסיע האם מען באשולדיקם א£ילו די האמםונישע ליבע, װאס בארום א1יף גסררדיקן, אסם לחלוםין נישט סארשםענדלעכן קעגנזײםיקן זיך־פײניקן. איך געהער עו די, װאס גל1יבן, אז ם׳עקזלםסירם די םעגלעכקײט סון א קאנסליקס בװישן עשישע און עסטעםישע װערםן, להיסך גו די אילםרא עםטעסן, װעםענס םײגונג אואײלד האס סארםולירם אין דער הקדםה גו ,דאריאן נרעי׳. װען אואײלד שרײבס דאים, אז ס׳זענען 6אראן בלייז גים געשרי• בענע אדער שלעכם נעש־לבענע ביכעד; דאם איז אדץ׳ — איז בל1׳ז דער?רשסער זאץ ריכסיק. פאראן םאקע בל1יז גוש געשריבעגע אדער שלעכשע געשריבענע ביכער; ד א ס א י ז אבער נישם אלץ. און קאן זײן װי קיגםטלעריש א װערק, םיר האבן דאס רעכט עס עםיש םשפסן, צי נעםענדלק אין אכט די כ־ונית £ונכם מחבר, גי די װירקינג שונם װערק, די רײכע סאקשארן. אין װיקשאר םארגעריטס ,כחורסע׳ אנסשפרעכן, װי םיר דוכט, די כ־ונית דער װירקיננ - בײדע זענען פארנאגרא• 6יש. אין קיסלינגס בעםסן װערק - דעם ,קיבש׳ - איז גראד סארקערס — דער םחבר האס נעטאן א שלעכםע. דזשיננאלס• סישע גװנה, ער האס געװאלט זיננען דעם ל1יב 6ונס עננלישן אסיגיר, סונם ענגלישן שפיאן אין■ אינדיען, אין אומבאםערקש 6ארן םחבר איז דאם װערק שארװאנדלם געװארן אין א היםן 6ארן שםילן, ארבעסנד קן און געפלאגםן אינדישן 6אלק, אין דער ה1יפט העלד אױ מיםאםאל געװארן דער רײכער, צניעית• דיקער, אםקעשישער לאמא אין די גר1יסע שװערע ברילן. בער• געלסאן האש קײן שובש גװנ1ת נישם אין זײנע ראפאנען, און דאך בין איך גענײגם שארף 6אראורסײלן זײנע װערק, װאס מנחם <מ. בארײשא) לוומט הײן פוילז לאנן אין װײםע סערזן. עס װערן דא אדורכגע6ירם גװײ חברים, א פאליאק און א ײד, םירסקי און ג ע ק ע י• - גװײ אינטעלינענסן, װאם דאם לעבן שירס זײ א6ם גונ1יף. ברענגם זיי גו םי6ער 6רײנסשאפם און א1יך גו שארסן אנסא■ גאניזם. די צװײ םרײנם-6ײנם װירקן אײנער א1י6ן גװײםן, פילן אס די השפעה א1יף זיך, װילן די װירקוננ 6ון זיך א1יסװאר■ צלען. זיי רײסן די סעדעס, װאם ביגין זײ אופבאװוםם צו■ זאםען און זײ װערן אלץ מער סארפלאנטערם. עס קומם סאר אס דער געראנגל צװישן די גװײ םענסשן.םעלקער, װעלכער דער ג1רל האס ז־י גוזאםעננעסירס. שאלן זײ אק די ארעםס איינער דעם גװײםן און די ליבע.6ײנסשאפם װאקבט און גע• װאקסט ז־ך. קוקט אר1ים 6ון די דיאלאנן שרעק און פחו־ פיעטעש און ליבע, די צװיי נאסוין פיקירן זיך, גיע; ארוים די עגםי־ת אײנער גײם גװ״סן און װילן זיך אלץ דעררעדן ביזן ס1ף, כיזן אמתן ס1ף... די פאמיליע מײזיל דריקט א1ים דעם טיפן מיטגעפיל דעם ח׳ אבראם צרם ט1יט פון זײן פאטער קײן פוילן קומש צושארן דגר באקאנםע־ ײדישער ד־כ־ טער םנחנש זם• בארײשא), װעלכעי א־ז זינט 12 יאר אײעק• געסאין ק־ין אסעי־יקע. םנחמם ליטעיארישע םעטיקײט האם זיך אנגעה1יבן אץ װארשע, ער האש זיך באטײליקט אין די םער• םםע אמאליקע צײטשריסטן און זאםלונגען. ער האט דורכגע■ מאכס אן אינטערעסאנסן דיכסעי-װעג. אץ דער ליםןראטור איז ער באקאנט נעװארן דורך זײנע ,תשיללת׳ אין די ,ל־טערארי• שע םאיאםסשריפטן׳. די אייפסערקזאםקײם פון ײרישן לײענער האט באזינדערס גונעצייגן זײן אינטערעסאנטע פאעמע ,ס1ילן', װעלכע איז אויך איבערנעזעצט נעװאר אין פ־יל-שן. אץ אמעריקע האט מנחם א־ויסגעגעבן דעם זאםלבוך ,איסטבראדװײ׳, אץ װעלכן ס׳האבן זיך באטײריקש די ײגגע םאללנם6ולע אםעריקאנער שרײבעי• גידיק םיט עטלעכע יאר איז אין נױ־יארק דערשינען םנחםס א בוך ,יײנגען אץ דער קײם׳, פאעםען און לידער. א נײע װענדוננ אין זײן שא6■ איז נעװען ,זאװיל רי• םעי/ א ראמאן אין סערזן, דערש־נגן גוריק מיט 3;אר. דאס נוך האס געהאס גר1יס דער6אלג. אייף א נײעם א61ן און אין א ליריש־גארטן סאן האש םנחם געשילדערם די םלחםה-גײס און ז. רײ יידישע םןפן. באזונדערס איז נײ און אריגינעל א1י£געפאסס רער ,סגושמדיקער׳ זאװל ריםער, א רײכע נשםה אין א פ־אסטן גוף. נאך זאװל רימער האש םנחס פארעפענם־ לעכס זײן פאעסע דערגײלונג ,יאקסאר לוקאח׳. לעצטנם האט םנחש שאיענדיקש א נײע גרייסע פאעמע ,דער גלגול׳*) דיא• י 2 פיאגמענטן 6ין דער פזזעמע זענען געײען געדריקס אץ די #לים. בלעסער״ ניני. 88, 89.