Literarishe bleter · 1926-07-16 · 115 (16.7.1926) · p. Seite 463

463 ליטעראריי&ע בלעטער 115 זא דערםאר אבער קאן די יירישן ליטעראפור םאכן $ שהחײנו איבער א גײ:ם ססיל. — איבער א פריש װארט. ס׳א ז איר שױן דארם םארטריקנם אין גארגי פון די נאלדענע םעדים איז זי גײסן איר אין גוםען װי עוגעשריונעםע האר. אזעינע קיעלדיקע. דאכס זיך, אז 6ון פרצן אן האס די ײדישע ליםעראכור נישס מ1עם טעם געװען םון א סריש םסיליםטיש װארס. א>ן משה נאריר איז געװים נישט געגאנגען םארזארגן די ײדישע ליטעראטיר םיט זײן סטיל. ער איז בבלל נישט קײן ,כלל״טוער*, נישם קײן פארזארגעו ער לעגט זיך נאר אוים, אזױ װי ער םיז. און זײן ארגאנישע, נאטירלענע א1יםלעבו;ג איז — סטיל, עסםרי װען נישט דער אײגנארטיקער אינדיװידועלער סםיל, מיס װעלכן ער האט א טרײב געטאן דאם ײדישע לש1ן קינםטלעריש א םך װײםער װי ,געטרײער בו די טראדיביעסי װאלטן איס אייך א6שר געלײענט אין ענגליש, װי בערנארד שאון, אדער װי זשאן קאקסא אין סראנצײזיש אדער — אדער אין א איבערזעצינג אויף ײדיש. זיין נאנצע ײדישקײט באשטײם אלן יײן םםיל. פינקט װי דער גאנצער זין סון זיין שרײבן איז םטיל. אםילו זײנע געזעלשאםסלענע, םאציאלע און פראלעסארי• שע (1) אמביציעס זענען אייך נישט םער װי םסיל. זײן צװײםלהאפסער קאמוניזם גײט אםשר אײך נישט װײ״ טער, װי דער&ילן דעם באגער םונם ארעפען ײד, אז זײן בארד זאל זיך אל-ן קאנען אויפהײבן. אראפסרײבן א פליג סון דער נאז פזנקט זוי ס׳הױבס דך אויף דער װײדל בײ א 6ערד און דערלײדיקם אויף זײן אײגענעם װײדלשן קוק און אחריות סיכסוכים פארשידענע םיס אס די אופזיסטע בייםערס. אזן מאס נאך? ער װאלס אםשר אויך בײ א געהעריקער פאכס און םעגלעכקײט געגעבן דעם פאײיניקטן פראלעסאריאט 8ון אלע לענדער צו עסן ,לאדעס׳, בדי צז קאנען זען װי זײ װערן או• םעסיקער — םון דער זאטקײם... 6ון רערװייםנס קופס עש א1יס װי האפריזער קינכטלער;״ שער אפארםוניזם. אםאל אםילו טאקסלאזיקייט• אבער װאס קאן םען זיך העלפן? אז ער האס םארשםאנען אזא קלײניקײט: — סך״הכל: — ד;ם חילוק פון ,לעכן ע ר ל ע ך ביז לעבן 6 ו ן ערלעכקײט׳. און ער קאן זיך נאך דערװײל נישס פארגינען לעבן 6ון ערלעכקײט, בל-זסן ער האס נאך לעבעדיקן ססיל• אפילו דאן, װען דער אבי;קס פון ערלעכקײם זאל זײן נישט מער אין נישט װײניקער װי — ,דאס ראסעײען די װעלס׳• דער גרעםטער, דער דערהויבנםסער, דער נאבלםסער אביעקט עקםיסטירט 6אר אים א1יף אז1י םיל, א1יף װיפל ער שםראלם זיך אוים 6ין א י ם אלײן, פון זײן םוביעקסיװ געםיל. אויף װיאל ער ױערס צוסעליק אדער צװעקפעסיק אן ארגאגיש■ ארײנגעװעבםןנ פארזעצונג םון זײן זעלבסטםינאנדערװיקלינג. פונקט װי ס׳װעבט זיך אים ארײן צװישן א נעכטן און א מארגן אזא ,אביעקס׳, װאס רופם זיך: — הײנס. אזײ איז םהכי-תיתי ו א, די װונדערבארע בעטאנעגע *אםע׳אםעריקע, װאס גע• בירט אלע טאנ ריזיקע װאלקנקראצערם נישט װײניקער װי6ל אונזערע אפהית האבן געבוירן שבסים דעם 6אלק ישראל; אט די װונדערבארע בעטאנענע םאםע, װאם פאושכורם און בא• פרוגפערט איר טראכם םיט באװעגלעכקײם װי םים שכורער סײװלשער םפערמא, אס די דאזיקע מאםע האט געזויגן ד$כם ארעםען בחורל 6ון נאליציע, װאם לײזער״עלי 6ון נאראיאװ האס געװיט געקניפט אין די 2 .י$ריקע בעקלעך אין א אלםער גאל צישער שול - זי האס אים געזויגן און פארליבס אץ זיך און אים געשענקם דעם ם1ד םון דער אינטענםיװסטער שעפערי״ שער דינאםיק און אים אויסנעזאגט דעם רעשעניש 6ון יענער לעבעדיקער פזוס6אר־קאלירענער שטילקײם, װאם ייאקסט אויף די העכסטע שפיצן 6ון םענטשלעצן אוםרו• או, ער האס דעם ערשסן בעססן פארב״גײער אװעקגע־ שענקס, אװעקנעגעבן ײ אונסערגײענדיקע טויסע שסילקײט םון זײן ארעםען צעפוילםן פאטערלאנד פאר דעם 6רײדיקן גערויש 6ון די פארײניקטע שטאסן פאר דעם גרייםן צער 6ון ױיער װערן — אין דעם צער 6ון װערן האם ער ױך פארליבט און זיך זײ אפנעגעבן. איצםער אױ ער אלײן אויסגעװאקסען אין א זעלבסט• ששענדיקן ששאש םין דעם גר1יםן מענטשלעכן צער, 6ון דעבש צער 6ון װערן. 6ון זײן 6א־בר1ינסן בעםאנענעם פנים, פון דין פיערא■ םישער םאסקע שרײם אראפ: — אי דאם גר1יסע געשרײ סו1 אמערןקאנער װאלקנקראצערס א־. די פארחלומםקײט?ינם קלײ• נעם ה לצערנעם גאליצישן װיגעלע, אי דער ציניום סון רעקלא• מע אי די ראסאנסיק םו; קינדישע באשײדנקײס, אי דער ד־נער רא6ינירטער פאראדאקם אי דאס םאלקססיםלעכע גלײכװערטל, אל די העראגליפן פון ראדיא אי דער ארעמער ײד־שער אלף• בית, און ער טאשעװעט אז1י רולק זײנע .6ון נעצטנ־ ביז םארגנס׳ װי א געניםער זשאנגלער םאשעװעט זײן טעשל קארטן, װיסנדיק 6אר 6ריער, אז גרעסער װי קײן סייז א ז נישם אאראן, און אז ,31' איז א1יך א פארהעלטנישפעסיקײס, סאשעװעם ער זײ זיך איבערן האלםנויק דעם קאי העכער איבער זײ, ערגעץ דארם, ערגעץ װײט אינם מיויער אדער אין דער פרײד םון זײן םעםאפיזיק און פון צװישן די פ־נגער פון אונ• טער די הענט װיקלט זיך אים אז1י א1יס די צײס -נישס קײן .שריפסשםעלערישע׳, נאר די אומבאגרײפלעכע, װי $ז גרויסע צעװיקלםע פאספע, װאס איז דורכגעשאטן, דורכגעפינטלט פים ליכםיקע .אוזארן׳-פון אותיות מים װערסער איבערגעפלאכםדנע און באהאפסענע אין קלוגע מענסשלעכע רײד 8ון א טרויעריקן סענטשן — ,אונסער דער זון׳• # * — און איצם? און איצס - געלו־בט ביםסו, אלםעצטיקער השכ״יתברן אין היםל, װאס אײנער 6ון דײנע אלאונסערסעניקײסע קנעכס א1יף דער עי־ד האט אויסגעהערט ,שפינען דעם נאלדענעם 6אדעם'. האב נישם קײן פאריבל. ס׳איז אויך א נאנץ װיזשנע לאנגװײליקע ,שפינערײ׳. איבריקנס זענען קיין״עיןיהרע פאראן אז1י6יל ,שפינערס׳ אין דער ײדישער ליטעראסיר, אז זי אױ דאכס זיך אינגאנצן שוין באשפינט און באװעבט םיט פעדעם, און פארםטריגעס-גאלדענע•