Literarishe bleter · 1926-07-16 · 115 (16.7.1926) · p. Seite 462

115 .זא 462 % ליטערארישע בלעטער ליד אין דעם עפעם *ײ¥גן, פונקט ױי םןן זןןגט צו *ון םען נןןרם אפ א קינד, װןס כספט זיך י1יף דערשרןקן אינמיסן דער נ*כס. אץ יעדן עוק פון זינדיקן לײג פוז רען ,ןפשודינדלען׳ םיס אן אםת. םלם אײנע פון י.ענע םארהארעװעםע אפתן״ ם#ר מעלכע םען קויםם זאכן םון ערשםן געבר1יך. מען םוז יעדער װונד איבערגינדן םיטן שענסםן קראװאם - ס׳זאי קאנעןזײן פןזרדינםער ןןפשײ און איפבאדינגסע דיסשאנץ. איץ א1יג צוגעםאכט, ך• דאס נװײםע געשיבס דורך א פאנןןקל. און א6ילו דאן װען ס׳קוםם םים א באזוך דער הער מלאן-הםות דארף סען אים קןןנען זײער גאסספרײנדלעך זןןגן: — ם׳קאצל קוםטן אט די פילאזאפיע געפינס זיך בלי-םפק אויפן ראנד צװישן דענקען און 6ילן. א8שר גאר נװישן ד ע נ ק ע ן און ם ײ נ ע ן. אין מען דארף זיך םאקע גארנלשם אז1י שטארק און םלססעםאסיש אנשםרענגען פדי צו דערװײזן, אז *6אר די אײ• גענע הןןר קאן םען זין אלײן נישס א1י6ד.1יבן. — םסתםא איז עם אז1י. — געװיס אז1י. און שאקע דעדםאר, װאס נאדירם פיל*זאסיע איז א רע• זולסאם - מער פין דיכטעריש פילן אײדער םון שםרענג־-װיםנ• שאפטלעכן דענקען — םער געדאנק פון הארץ אײדער הארץ פון געדאנק, — דערפאר האט ער רײםנדיק א1י6ן פאראדאקס אז1י לי־כט און אינטואיםיװ איויפגעשםיגן א1יף דער לויסערער קלארער ה1יך םון רײנער לעבנס-חנםה, דערפאר איז ער אזיי אײגן, אז1י פארשטענדלעך און אז1י - — ,6ון םענסש צו םענטשיש/ . ״ * װען א ראד רערגרײנס דעם העכסםן נראד פון באתעגונג און םען קאן ש1ין צוליב דער שנעלקײט נישם באמערק; די קרײזן װאס זי םאנט, — ה1יבט זיך אן דאכםן, אז זי שסײט א1יף אײן ארם, אינגאנבן אן באװעגונג. ס׳דאכם זיך, אז די ראד געפיגט זיך אין א גענבלעך ססאטישן עושםאנד. אבער דאס איז ער טאקע, דער עכםער א1יםדרוק 6ון דיגאםלק, פון אינערלעכעד אינםענסיװער, געפערלעכ.ר דינאםיק. דאם זעלבע קומס א6שר אסאל א1יך םאר םים גער1יש, װאס װען ער דערגרײכס דעם העכסטן םונקם, װען םען םילט ש1ין נישט קײן ברעקל חלל, װאס זאל םון אים נישם זײן א1יסנע״ילט, — אינט װילדםטן געװאי םון קארוםעלן, שטעט אין לענדער, װען ד: גאנצע װעלם דאכם זיך, איז א״ן נוס 6ון נערייש — גים זיך עפעס םיסאמאל א ה1יב א1יף א שיי־ דערלעכער אם;ם 6ון שםילקייט. ס׳גײם א1יף שםילקײס.^נישס די פויםע, נאר די לעבעויקע, װאס האס א העלן שנײדיקן קאליר, א קאליר םין 8אס6אר. משה נאדיר איז אי סטאטיש אי שטיל. משה נאדיר, װאס האט קנאפע 40 יאר אפגעזשאנגלירם מים די סיבעודיק-װאיענדיקע גאסן אין אקראבאטיש*שרײענדיקע װאלקנקראצערם פין נױ-יארק. װאס האט זיך קנאפע נ4 יאר געסרונקען אין פארטרינקען גע• װארן םיס דער נרעססער באװענלעכקײט םיס דעם םײװלדיקסכן געליארעם 8ון דער גרעסםער שםאס אין דער װעלס-איז שסיל און סםאפיש. אקס, אינם לענםן, דארסן װו עס איז שוין דא בארייקונג, דאיט װו ם׳איז דא דער זין פון העכערער באזיגםקײפ איבער װעלכער ס׳שװענס ארוס די געלײםערסע לעבנם-חכמה, און אז םען ליקװידירס אט דעם דאזיקן דדיםן אקט, קאן םען זיך שוין םיס א.רולקער׳ העכערער קלארקײט אװעק• זעצן אינםיםן סאג אונםער דער זון, זיך לאזן או־סםאניקלרן םיט דינע זון״פײלעכלעך די נעגל, אויסציען דער װעלט אזא שסראליקע 8ײג און א־ר זאגן: — נא דירז * * * אז1י איז ער דערשינען - דער נאבעלער פיערא םון אונ־ זער צײס. אן עלעגאנשער, א שמייכלריקער מיט גרייסע דערשרא• קענע א1ינן. ער איז דערשינען א1יף דער גרויסער ליךטיקעי באסליגל• טער קארוסעל — דער 'אויפגעװיכערטער און צעה1ידעטער מיט װינטיקע אטעמם פון צי־ס. דרײט זי זיך די קארוסעל. נישש לענגער װי ,פון נעכטן ביז בארגן׳. אין ער שטײט אינםיטן. ער אױ קאנפעראנסיע. א1יף זײן אר1יסרוף ז,צן זיך א1יף א1יף די הילצעינע 8ערדלעך און שיפלעך — אי נאס אי דער טײײל, אי דאם גירס, אי דאס שיעכטס אין ,ר אלײן קוקס זיך ערגעץ װײט, א־בעי דעם יום,ט*ב םון דער קאדוםעל. ער װייס׳.׳: — — ס׳אלז נישט לענגער־װי ,פון נןכםן ביז מארנן׳, ער איז בל1יז קאנפערא.סיע. ער רו6ט זײ אן די נוםעדן פון יעבן בײ זײערע נעמען און רו6ט זײ אר1ים א1יף דער עסטראדע םון זיץ קארוסעלן-צ־רק. גאס איז א .גומער׳. דער סײװל — אויך. דאס גוטס און דאס שלעכטס — אוראי. ער האט םים זײ אלע גיט אײנרעזשיסירט. במעט דרע• סירט. אץ זײ פאלגן אים. זײ זענען אים אויף קאטאװעם אונסערטעניק. און ער םאכט זײ לײכט זײערע אויםסריסן. צי װאם אײגנםלעך אנבלאזן די אדערן װי קישקעס א1יםן האלדז און שרעקן די װעלס פים סראגיזםז צו װאס א1י8פא• לאשען די האר 6ונם קאפ און מים פארבראכענע הענט א1יף דער ברוסס בלײבן א ש1סה? אז םען קאן איטאן אן עלענאנסע סראנצויזןשע כםעס קלנדישע קאסקע פארװארפן אײן עק סעלעריגע איבערן אקסל אין אפקוםען דעם גאנצן טוםל מ ט א לייכטן שאר6זיניקן און קלוגן פאראדאקס! מעי דארף זײן עלעגאנט• םען טאר קײנעם גישס זײן שװער. קײנעם נישס. אפילו נישט דער אײגענער געליבטער. און אפילו דאן, װען די געליבסע איז נישם עםעץ אנדערש, װי דאס אײגענע פאלק אדער די אײגענע םענטשהײט. פען טאר נישש םאילאנגען ביי דער װעלס קײן נדן מיט א1יסשטײער םי^ קעסס פאר װעלן זײן איר חתן. אין סאכן א יעבן פון סראגישע שלוקעכנן און פון װײזן װונדן — םעגסשלעכע שליסםזלדיקע און םנװלריקע װונדן הייסס איבעיקיםען אויף רחםנית. דאש טאי מען אודאי נישט. פוז מען יעדער אייפרודער סון הארץ פארװייען םיט א שפײכל, אפנאין םיט עפעס אזא ,לעגאלן׳ אמת, פארװיגן פיט א