Literarishe bleter · 1926-07-16 · 115 (16.7.1926) · p. [Seite]

פרײז 50 גראשז 9 115 ל'3<נרץנ1(?(11(נ(/(1(נ7 >/!(ץװסט פרײטיה, 16 ױל־^י׳ 1926 ס פארל־־^אג ב. קלעצהין, װארשע ב א ד י ר מארקיש קערזשניעצעװ םארגינען דער װעלט װײנען און פרײען זיך אייף זײן צװײטן אומגליקלעך׳לעכעריקן פנים, דארט קאן ער פארגינען דער װעלט באדויערן זײן דאשעק, דארט קאן ער אלעמען ככבד זײן מיט גרויסע באקאלן םאלטשער שוימיקער פרײד אויף זײן •אײגענעם חשבון, אויםן חשבון םון זײן פארמאסקירטער מענסשלעי כער טראגעדיע און דארט קאן ער זיך פרײ אפרוען פון דער ישעדנער םענטשלעכער בעסטיאליטעט. דארט םירט ער ויך רויק און אופגעשטערט זײן צװײ״אײנע בוכהאלטעריע, און גײ־נדיק אויםן שטריק באלאנסירט ער זײן גל״כגעװיכט אויף די װאגשאלן םון ״יא״ און ׳״נײן״. און אז פען לעשט אויס דאס ליכט אין צירק, זעצט זיך דער קלןזון אװעק אויפן צעטראטענעם קלימעק פון דין סעני טימענטאליטעט, פון זײן לירישקײמ פון זײן פארחלומטקײט און בײ א קלײן גרין פײערל, װאס טליעט ערגעץ טיף אין הארץ — פאררײכערט ער זיך א פײקע םון פילאזאפיע. אט דער דאזיקער עלאסטישער פילאי זאף, װאס װארפט זײנע פאדאדאקסן אין דער לופט, װי אײנער װאס װארפט רײפן גײענדיק איבער א קאנאט, אט דער דאזי• קער סײנער גײםטרײכער זשאנגלער, װאס לאזט זיך רוםן משה נאדיר האס פארשטא׳ נען, אז נאך האמלעטס אנכאפן די װעלט פארן גארגל און םיט דער נאױוער טראגיק מאנען בײ איר דעם זין סון לעבן, נאך דאקסאר םאוסטס טראגישן בילאנם אין דער װעלט און נאך דעם װי ער, םשה נאדיר, אלײן האט געטראטן אויף ןער ערד און נישם געזען זי זאל פון דעם נידעריקער װערן פונקט װי זײן קאפ האט נישט געקאנט װערן העכער סון רײםן זיך צו די שטערן, איז אט — נאך די אלע פרװון — אײנענע און םון םארגײער — האט ער פארשטאנען, אז מען מוז אט דעם דריטן אקט סון דער מענטשןיטראגעדיע װאס גיכער ליקװידירן, פארענדיקן, אראפלאזן איבער אים דעם םארהאנג און דערשײנען װןןם גיכער אין פערט! מ ש ה פ רץ אזוי, אזוי — סענטימענסאל זײן — קאן םען מער נישט. — ס׳א בזױך ראםאנטיש — אויך גישט. * — ם׳איז אויסגעדעכמט: און םארטרויםטקײט? דאס אודאי נישט. דאס איז, בכלל, אפשר נאך דערלויבט בליי־ז דעם שײנעם םין. צוליב דעם, װײל — — װאס קאן מען מיט זײ סאן? טא װו זאל מען סארט אהינסאן א געפיל, א ״אוםקולטורעל״ א ״אוםגעזעצלעך געפיל״, װאם װײסט נישט, װאס קלױבט זיך נישט פונאנדער אין די אלע קאנװענצן פון אונזער םאדערנער ראפינירםער לעבנכ• טעאטראליק? װו זאל םען זיך דאך אהיגטאן מיט אזעלכע ״ממזרים״, װאם דאס אויסגעלאםע• נע מענטשלעכע הארץ װארפט נאך םון צײט צו צײס אונטער אויף אומגליק און אויף בושה? — גו, טוט םען זיך אן א מיצל סון א פיע• רא, ארער פון א קלאאון,מען שמינקט ויך אוים דאס פגים מיט א לץ׳קאליר, מען פארפאגצערט זיך מיט א קארטאנענעם פאנ• צער אץ מען גײט אװעק אין צירק — אפ• גארן די װעלט םיט כאפן פעסש, װןןס טוען נישס װײ. דארט, אין צירק אונטער דער לץ קאלירענער שםינקע, אונסערן קארטאנענעם פאנצער מאכט מען א שפא• ציר, א גאנצע װעלטירײזע איבערן העכערן געםאר, איבערן שטריק, איבער דער העכערעד אומארדענונג, איבער דער העכערער פרײהײט, איבער דעם העכםטן אפת אץ פאר דער גוט־באצאלטער פרײז פון באפן קלינ:.נדיקע פעטש — האדעװעט מען אין דער שסיל דאס גאקעטע מענטשלעכע געפיל אזוי װיס׳איז• די סילאזאסיע םון דאקטאר קערזשניעצעװ בײ אנדרעיעװן. ד$רט, אין צירק, קןןן דער אנסלאסענער איבערגעטוענער דאקטןןר משה נאדיר *ײכאנינג 6ין א. מ*ניעװיסע .• ז