Literarishe bleter · 1926-07-09 · 114 (9.7.1926) · p. Seite 453

453 ליט״ערארישע בלעטער 114 .זא דאם הלוגע היטעלע ד י ר םיןציעל רי .ליטןר*רי*ע גלעטעױ׳ קײן ו>ן־נ אין דאנות-פ־נםה, ױי אנדןין קײכארים, ה>וט קײםע־ .שאזשיריר דןר נײיםןר״ נישש נעהאש. װןרים £ז)י םעשגיג רעש חצם פיעגש אײערינג זײן גײנג װי £עדער: די גרעםשע פלאנשערם םלעגש ער אױפפלאנטעוץ אץ א םינוט, די געםןרלעצםשע שינאים פלענט ער בײקוםען טיט א קלוג װא־ש, טיש אן אײנ6אל, טיט א םארטי1. אלע טריניח א־וש פלענן שש־ינען אין גאםן אײף דער חלטה 6ון םעשגינ־, און זיך געװונטשן, אז גאם זאל זײ אדך זנו- שיקן אזא חצש, ױאש א־ז קלונ װי רי װעלט און װאש קײן קלי■־ געים 6ון אים איז נישטא און פונקם װי םעשגיגם נאטען האט געקלונגען אינער דער װעלט, אזױ האש אויך נעזייבם נאםען נעשםט איבער איע טריניח אץ פי־ששענײען. נאד שטאש רעם װאם טעשנינ הזיוט נע־ שםש פאי רעם גרעםשן שושה, 6א־ א בהטה בעורת־ — דער רוח ױײםט װ$ס. אבער אז די נאנעע ח5טה איו געװען נישש מעשנינס קא* נו)י אין וין הישל, דזןם האט קײנעי נ־שש נעוװםש - אשןלי םזןשניג אלײן או־ך נישט... ריןם נעטיעצע היטל איו געװען נעטאצט 6ון דער פעײ פין א ש־־עטעלע. און װער ם׳הןט עס אנגנןטאן, דער איז נעװען דער גרעםשער חצס אין דיער װעלט... װי אזי־ איז םעשגיג געקומען עו דעםיא היטל-איז ויך א טעשה 6אר זיך. אז גאש װעט אינז שענקען רי יארן, װעלן םיר נאך דערצײלן און רערזוײלן דערװײל איז גענוג 6אײ אוגז זװ װ־םן, אז רער אינטערשיד 6ין גרעםטן הצם ביז רעם גרעםמן נאר איז בלויז נעװען אינם היטל—יענער האט נעהאט א נאריש היטל... און דער — װי טיר װײםן שוין... האט ױך אײנםאל נעבאפט און 6ארלאפן אזא טעשה: בײ א געװעטעניש פין אינזער קײםער ם־ם אן אנדערן קײםעי, װעםענם םיניםטער עם איז דער גרעסטעד הכם, האט םען זײנױפנע6ירט רי בײרע קליגםטע ליט 6ון די עװײ םדינות אין ם׳האש זײ 6ארשלאסן אין א באזונרעין זאל — ם׳זאל זען, װאם ס׳װעם דא זײן. האט נעדויערט ררײ טעג םימ דרײ נע5ט. אײפן 6עיטן א־נדערפרי האט מען רערהערט א געװאלר און םעשגינ דער גרעםטער £ון אלע חכטים איז ארייםגעפלויגן 6ון דעם 6אר־ שלאםענעם זאל - אן א היטד.. אב־סל *עבלוםיקם ארזם דער נאז און צוױשן די זניץ.. אז געצים דער נאי, װאם איז געשטאנען אין דרויםן און נעה־ט, האט עס דערזען, איז ער ארײן אינװװניק טיט א נעװאלר: סט״טש, װאם הײםט טען נעםט א ח5ם און םשלאנם אים או; מ׳צאפט בא אים אראם ם׳היטלו - אבער שפעטער םיט 6יר טיניט איז ער אויך נעפלױגן צוריק, א ביםל א זועבלוטיקטער- אץ דורכן פענםמער שץ 6ארמא5טן זאל זײנען נע6יויגן זוװײ הןטלען... אז דעד חצם האם ראם רערזען, האם ער זיך זײעי פאר• שעםט, נעצאפם סיערשםע היטל, װאם איז אים נעקוםען ױ רער האנט און איז אנטלא6ן צום קײםער ״אין דערזוײלט די םעשה אזוי און אזיי: יענער ה5ם שלא־-וש ז־ך נארז װיטט ראך וער קײםער װעםען ער 6איםאנט, טיט ער א שטיקל גענעץ, גיט א םאך ״אט האםטו דיח״ און באפעלט מ ש ה נ א קיגדער, איר ײילט העין א מעשה ט;ש א קלוג הישעלע? - ־ועל איך אײך רערצײלן: אםאל א־ז געװען א רךםע*, האש ע־ :עהײם; .םאושיריר לער גיויםער*. ט א ז ם י ר ר האט ער געהײםן דערפאר, װאם ער £לעגט בטעט בײ יערן רריטן װארט זאגן ״אש־האסםו־דיר״ און ד ע י ג ר ו י ם ע ר האש עײ געהײםן דער6אר, װײל ער איז;עװען א פיצעלע, א גארנישט, םיט קלײנע דיקעװאטע םיםלעך אין אן אײ6געבלאזן בײבל, ײאש ער האם געששופט פאראיים און שװער־געאשעטט אין געםאצט ״זן^הױ— רארלםער האט ער גע־ װאלט ם׳זאל אים רופן נישם אנדערש, װי ״דער גױיםער״. הכלל װי די זאך איז שיין געװען: קײםער טאזטןדיר דער גיויםער האפ געקײםערם אינער א םךיט׳האלבן טלוצות, םיט קינ־גרײצן, םיט שלעםער, טיט זעלנער, טים צינזן, םים 5אליע• רע אלע זוםער, אץ םיט טי6ום אלע װינטער — עם האש זיך נעטאן א ביסלו װי יעדעי קײםער, האש קײסעי טאזם־ױײ געקיניגט ״םןם פרעםרע הענש״- ער אלײן האש ז־ך נישש געװאלט פאששקענען ױערםיט. _ער האש בעםער נעגעם־ פליששאון ם־ם םירםל־זא£ט, אין צא־ביםן טיט געפ־עגעלטע האגצאצאם... אין £איםרו;קן םיט א ײ״ן, ײאם איז געװען אזוי אלט, אז ראם קריגל אל״ץ אין מעל5ן רער װײ[ איז געװען, פלעגט וײן טויט־שיבור, אין ארוט־ פאנצן £ון אײן קעלזןר אין אגדעין— ט׳האט עס קזים געקעגט 5אפן. געפירט ױ םלו5ה האבן די צװײ אםנוםלם: טעשגינ רעי קלונער, אץ געצים דער נאר. םעשגיג דער קלונער האט אבט־נג גענעכן אױף די נעשעצטן פון רער טלי5ה, געשריבן פאשגונעס װאזהין ט׳האש נארא־צם, זיך נעבײזערט אויף אלעםען און ארוים־ נענוםען די נשםה. אין נעצים רער נאי 6לעגט פ־ײלעך םאכן ם־ט וײנע נארישקײטן די םיניםטוירים און קרינםלײטאון צינזנ- םאנערס, פרי זײ זאלן פח האבן^צי טאן דאס, װאם םעשגינ רער קלונער האט 8ון זײ £ארלאנגם. װי םיר האבן שוין געזאיש, איז םעשנינ געװען קלונ, װאס קלינער 6ין אים איז גארנישטא. די ה5םה איז אים נערונען פון די ל־פן, פון ױ אוינן, און אז עי האט גערעדט האנן זיך אים נעשלט רענילעך £ון םויל. נישם נעװען קײן רעטעניש אויף דעײ װעלט, װאס םעשגיג זאל נישט קענען םרע6ן, אין נישט געײעי קײן װיםנשא6ם, װאס טעשגיג זאל נישט זײן אין איר אױםנע־ בינדן״• טיט אזא חצם £אר הויפטשיניסשער, צלעגט קײםער טאז־ ש־דיר שוין, םאלט זיך, קענען שלא£ן רויק, װאם הײםט רויקז - ער £לעגט שלאצן אזוי געשםאק, אז ט׳£לעגט אים קײם איי£־ װעקן, רורצדעם מאס מ׳פלעגט אים ארײנבלאזן אץ אײער א־ײן דירך א ושם £ין א פרישגעשאצםענער גאני. רער קײםער 6לןגם זיך פאםעלעצן אוי56אפן, זיך לאזן '־־•ויםדײבן צוערשם ם׳רעצםע אױג, דערנאך ס׳לינקע. דעריאך 6לענש ער באצעלן דעם הו־פט־געניצער ער ואל £אר אים א נעניץ טאן, רערנאך פלעגם םען אױף א־ם וםים אזא מין נעװער ייאם דער וזצם האש אויםגעקלערט) ארוי6שיםן רי הײק םיטן ײעםטל םלט רי םעדאלן, אין דער קײםןר 6לןנם ױך א קראץ שאן, זאגן ״אט האסםו דירו שיין װידער םאנטיקו׳ אין — גײן עסן אננײםן•