Literarishe bleter · 1926-07-09 · 114 (9.7.1926) · p. Seite 447

447 ליטערארישע בלעטער 114 .זא יוס .ף אפאטאשר פרץ מארקיש /ווארשע ביםן םין 1ײם 1י 1ײט א נײע לאטע *ייף 8ן *לטער אימזנע׳ תעבסער און זןםגעמנענער הא6ענינג. נאר ב״ם עמיגרירן קײן אםעריקע, האט מען דך 6ון אט די הײליקע שםאסעס און סר$לדן געםוזט אויססא; מ׳האט זיך פון ןןם דער הײליקער קרענק געםחם אויםהײלן סונקס װל 6ון םראצאםד. אנדערש האט על ם אײלאנד נלשט וורכגעלאזט, אין?םע• ריקע האבן זלך אט.דל נןביאנאלע הײליקײםן אוי6ן ללטערא־ סור-םארק נלשס קאנירס. דעבש אײזערנעם פרלנבלפ 6ון איבײס פון מל, םון הארע• װאנ־ע האט ז ך דער רבנישער אוזה בחותנוי־חום אקעגגשסעלן גישט געקאנס. און מלםן רוישיקן געפראזג פון נ־וייארקער גאס, פלטן װילדן נעװאי םון פאבריק - האם ויך די אײדעלע נשםה-יתרה קרעכצן נציבור נלשס אונגערגעגוםען און ס׳איז םארשסענדלעך 6אימאם א טײל פ<ן אונזערע שרײבערס, ארלבערסרעסנדיק דל שװעל םון דעם נײעם םאסעריק, האבן אייף שנעל ליקװלד רם רלם גאנצן הײליקן םקארב פונם ײדלשן נאציאנאלן בעכהויז און גענוםען סראגן פיט פרייד דעם ע1ל 6ון צחאמען־לעבן ז סון נעזינטער באװוםטזינלקער םיסארבעסערשאפס, פון געפײנזארען םראגן דעכש םענסשלעכן גירל, די םרײד אין די פײן — אינאײנעם פים אלע, װאם בויען אה דעם םאדערנעם בבל, אינאײנעם פיט שװארצע, מיט געלע, מיס רויסע — םיט נענערם, םיס אינדיאנער, מיט אײראפעער אוי זענען געװארן א נאטירלעכע אן ארגאנלשע םײל — סיי אין לעבן. םײ אין דער ליםעראסור. * * * ױסף אפאטאשו געהערט צו די פײנסטע, צו די רײפסטע ליטערארישע סרוכט, װאס דער אמעריקאנער באדן האט געגעבן דער ײדישער ליטעראטור. דעם ערשטן טרונק, װאס אפאטאשו האט מיט זײן גאנצער קינסטלערישער דורשט געגעבן אין אמעריקע אויף אט דעם נײעם באדן — איז געװען: — דיסציפלץ, געזעצמעםיקײט און רויקײט. ער הןזט געװיס די דורשטיקײט נאך אט דעם שםײנערנעם געטראנק םיטגעבראכט פון דערהײם, אין זײן קינססלערישן אינסטיגקס. און דא אין אפעריקע האט ער אים באםרידיקס. נאך אין זײן ערשטער גרעםערער דערצײלוגג, אין.א ראמאן םון אפערד-ננב״, םילט זיך שוין זײן באםרײטקײט, זײן אױסגע• טועגקײס פונם ײדישן סקארבאװן פאטיװ, סון דער ספעציםישער ײדישער צעהיצסקײט, און מיט אזא םארברעכערישער רויקײט לאזט ער זײן העלד, דעם סערד־גנב, טרײבן פארטיעם געגנבעטע םערד איבער א געגנבעטער גרעניץ. און אין דער אנגעשטרעגגטער שטײפער רויקײט מיט װעלי כער זײן העלד םירט אוים אט די קאנטראבאנדע — םאכט ער אן אײנדרוק, נישט װי ער װאלס דא געגנבעט די גרעניץ םיט גע• גנבעטע םערד, נאר ווי ער װאלט דןן געװען א געהײםעד אנםירער םון א באנאכטיקער םערדפראצעסיע ער םירם זײן ארבעט אוים שטאלץ מיט זעלבסס-װירדע, ברײט איבער דער גאנצער גרעניץ. ױםח אפאטאשו בסעס נאך דרײ^םערטל 6ון דער ײדישער ליטעראסור שלעפם זלך אייף* אן אוםגל קליכן איסן נאך דער ױרדישער יח.ס 6ין ןןסגענארטער אויםדערװײלסקײם, םון שבת״קידש, םין גלות-השכינה, םין נשםה יתיה אין פון א סך אנדערע ססעציעלע נאציאנאלע אײגנטיפען און אײננשאםטן, םיס װעלכע ס׳אױ אזױ שםאלץ אין דןנר װעלם דער ײדישער נא^יאגאלער יירד. דירעקס אדער אופדירעקס שלאגס זיך אט רער באװוס.־• זײן דורך כםעם אין דער גרןסטער םייל װערק םין דער ײדי• שער ליםעראסור אין אז1י ארום א.ז דער גרןסטער טײל ײדי• שע ללסעראםור געװארן אן אײנזאםער םארװארסענער אינזל פין הײללקע ארעפקײם, א אײנזאםער אינזל, װאם דארף נלשס או, האס נישס קײן קעגנזײטיקן סארקער פיטן לעבעדיקן און ללםערארלשן װארם 6ון דער ארוםלקער װעלם. עס דערגרײכט נישט אהין קײן לעבעדיקער אטעפ סון דער שםראםענדיקער 1ײט, ם־סארבלאנדזשעס נישם אהלן קיין לעבע• דיקער קלאנג סון די גרייסע אלגעפײנע םענטש־אין־װעלם קא• סאסטראסעס און בפילא רוסם עס סון דארס נלשס ארייס קײן שוס לעבעדלקן װידערקלאנג. זי לעבם זלך אזוי, די טײל ללסעראסור, אפגעזונדערס אלן *ײגעגעכש געסא אלן אזעלכע בן-יחלרישע באציונגען פלם אלר פארקאנטראקםירסער יענװעלסלשקײס און לײגפ זיך אזוי סאד•