Literarishe bleter · 1926-06-25 · 112 (25.6.1926) · p. Seite 421

421 לימעראריעזע בלעטער 112 .זא א י 1 ר ד אויפגעזיכט גרױע הןר אין דער צוגעשײרענער װזןנסע און אין דער אײנענער הוילק־ים הןןם זיך געפלאנםערט 8 כשיף-מעשה םיס מיליןןנען, ווןם זענען געקוםען םיטן רייך און אװעק פיסן װינס. דער 6ריםארגן חןןט זיך געהייבן העכער, געאטעמט םיט אזיי סיל באיקײם. די בלויקײט האס איכם געשװלנדלם, געביינן דל שװאכע קנעכלעך װןןס הןבן גענאנט, זיך געסלןןנסערט אין די בלאנדזשנדע בןבעײ&כנע־שנירן, אײנגערױמט, אז םיט אזעל• כע 6ים ק$ן מען װײם נישט םארגײן, װען םען װלל ןונהייבן םון ןןנהייב. עען יאר בוריק הןם לונערן קײן זאך נישס געשראקן. די ױילדע געגנס האס אלם נערו6ן, סארזיצערס, אז הײנט, םארגן װעם דא אויסװאקסן א ישוב. ער הןןט געשפרײזט אין די בלויע, אין די גר1יע פריםןרגנס, געשניטן די סארװאקסענע שםיקער לאנד אין גאםן, זיי ןןנגערוםן פיט נעמען, און איגט װען דער ישוב הויבט זיך אן, מוז ער, לונער, גײן, פוז אי• בערגעבן די ארבעט יינגערע. ער איז נעגאננען אהײם, אויםגעמיטן דעכ נײעם בעל• הבית, װאס איז נעשסאנען אן א1יםנעשםירטער םיט די םוליארעס א1יפן הייף. לאנדמעםסערם הןןבן זיך געפןז־עס ארום א טרענזיס, געזיויגן א ליניע איבער די קאשסן־בויםער. אן אפגעקראכענער אויםאםאביל דורכגעגעםן םון קאלך מיטדי געדערים אין דרויםן, איז געשטאנען אין םיטן הויף אין חוצפהד ק געסאפעס. לונער איז דורך איין ציםער נאכן בװײטן, נישט געװוסס, װו ער װעט זיך אהינטון מיס דעם אלעם פעבל אין די םיר זיםערלעך, װאם ער האם נעדונגע;. פיט א שםײכל האט ער געקוקס א1יף דעם סיש פיט די בענקלעך, אויםגעזעבט מיס פערלמוטער, נישס נעגלויבט, אז ער האם אזא סומע באגאלם דער8אר... װו ער האט זײן געלם בעסרענעלטן אין שרײב-גימער האט ער זיך אראפגעלאזט אויף א גע• בעפער שסול, נעקוקם א1יף די גאלד־געלײשטע דוקנס 6ין די ביצער. ער האט זײ קײנםאל נישט געע6נם, די געשעפםן האבן נישט נעלאזם. איגם װעם ער גײט האבן גו לײענען. דער בליק א-ז גע6אלן א1יף טאסע־מאמע, װאס האבן גע• האנגען א1יף דער װאנט אק שװערע גאלדענע רעמען. איבער• געשראקענע פניםער. םיט װאס 6אר א דרךיארץ די אלםיטשקע זענען ארײן צום סאסאנראפיםט. בײרע זענען שוין א1י6ן עילם• האםת. םארגן, איבערפארגן װעט זײן, לוגערס, בן״יחיד זיצן ערגעץ א 6ארדרײסער אין געשעםטן און זיך עםן, ױאס דער ,אלסער׳ האס זיך באנארישט און אנגעװארן די מיליאנען. פון צװײסן גיםער האט זיך געהערט דער װײבס שטים. אירע װעיטער זענען געפאלן איבער זײנע פידע אויערן. ער האם געװאלם װאס ניכער זיך אריבערקלייבן אין די 6יר נימערלעך, יײיס 6ון באקאנםע, זיך דערםאנס, אז ם׳איז נישסא םים װאם זיך אריבערגיקלײבן און זיך אײםגעשסעלם. אין גװײםן גיםער א-ז נעשטאנען ס־װײב, געםאםטן םיס א צענםיםעטער די פלײצעס, די םאליע בײ דער טאכסער. זי האט אויסגעבעס אײן זײם םים װאסע, געהייבן בײ דער טאכטןר אן אקסל, נעשנורעװעם דעם קארסעס און געפענהט: — ער װעם דיך, עװעלין, ג ם באהאנזלען. ער װײס, אז דו ביםט נישט עפעס א םײדל 6ון דער נאס... נישס אײן ס1בה האט ער געהאט פון טאםןי באגינען איז לונער ארויס 6ון זײן װײם הויז םיס דער גיעזערנער װעראנדע ארום. םעג זענען געשםאנען שײנע, לופסיקע. די םריםאיגנס ןדייע, שסיי6ע, האבן געבראכס םיט זיך דעם ר1יש 8ון שטא־ לענע בוירערס, װאם האק זיך געביסן אין דער שטײנערנער עי־ד, באװאקסן םיט םאך און צעקרוםםע בויםער. ער איז סארבײגעגאנגען די קאשסן־בױםער, װאס זענען געװאקסן םיס אראפגעלאזסע גװײגן, פארבײגעגאנגען דעם לײ• דיקן גןראדזש, דעם גארםן, װו אויסגעװאקםענע סאלאםן םיט צינעבאקענע, צעקנײםשטע בלעםער זענען געװען צעװארפן איבער די בײםן װי לישאיעס. הינטערן גארםן האס זיך נעצויגן די שיך״פאבריק -— א לאננע, גר1יע געבײדע, די פענםטער פארהאקט. די םאבריק האס לונער א1יסגעב1ים אין דער צײס 6ון דער םלתםה א1יף גיך, האס זי טאקע םער אױסגעזען װי א צירק, צענויםגעשלאגן 6ין װײסע ברעםער. דער דזשנניםאר אין א געפאםטן םװעטער, די שװארגע, גלאנגיקע האר צונעקלעפס צום שארבן װי בײ א מארזש, האס אים באגרי^ם: — א שאד, פיםטער לונער, װאס איר פאדלאזס אוגזו — װען שםעלן זיי זיך ב1יען ז - האט לונער זיך נישם ציגעהערם צים דזשעניטאר און גערעדט זײנס. — נאך הײנס װעלן זײ םאנאנדערנעםען די פאבריק: איבער דער שטילער, װילדער געגנם, װאס ארום און ארום, האם זיך געװעקט דער םריסארנן. דאס העשן 6ון די בוירערס איו נעקיםען םון אלע זײטן, אפגעהילכם סעםפ און צעשװוםען, װי םען װאלס רעם ר1יש דורכגעזײם דורך די גרייע קנוילן רויך, װאם האבן זיך ג;סראגן אין דער בלויקײט, לונער איז געװען■ 6ון די ערשטע, װאם האבן זיך דא נאזעגם, אויםגעבוים דאם װייפע ר׳ויז און נןגלויבט, אז םיםן נײעם םאנװײ װעלן םענםשן זיך א לאז סאן אין דער געננס. דערװײל האס אייםנעבראכן די םלחםה און לונער האט דורך א גיםאל נענוםןן האנדלען מיס שיך. ער האם אויסגעבוים די פןבריק, אלײן נישט געװוםט װי רײך ער װערם, פארכאפט * ין א1יםלענדישן םארק נאכן^צװײסן, צוםאל נישט באםערקס ײי זײנע םשית־םלעך ק1יםן*אפ די שטיקער װילדע לאנד, װאס ארים דער נײער סאבװײ. זײן םארםענן האס זיך געהאלםן אין א־ין טאעלען. געלעגן אץ די שפײנלערס, װאס האבן זיך נעבראכן ם־י• שיך און אז די םלחםה האם זיך נעענדיקם אין לעדער דיאז נענוםען 6אלן האט לונער נישט נאר אננעװארן די פאר סי־זנם דאלער, װאס ער האס פארפאגס 6אר דער מלחםד״ נאר י״ אויך געבליבן א בעל-חיב. םען האס בײ אים צוגענוםען יי זאבריק, דל שפײכלער םיט שיך, און איצס םרײבט מען י ־ ארייס 6ון דעם װײסן הויז, װאם ער האס םיס יארן יו נעבויס. לונער איז געשסאנען אין דעם װילדן געגנס א םלדער, י1 אויסנעניכסערסער, געהערם די קלעס ם-ן די שװערע האםערס, ד5 העשן 6ו, די בוירערם, געזען װי דער מענטש שײלם זיך *י ש 6ון נעדיכםע קנוילן רויך, שםופס אפ בערג, שםײנערם־ ײים די ערד א<ן ם׳לעבן א ױנגס סלאםערס, בלענדם םים א פ'6•' בלויקײם, זאנס*צו גליקן. אײן א1יג האס ער סארםאכם, ם׳צװײםע אראיגעלאזם,