Literarishe bleter · 1926-06-25 · 112 (25.6.1926) · p. Seite 422

2(1 .זא ליטערארישזז-בלעטער 422 — ער נעםם זי 6אר א זענגענערן ־ י?! זײן געיעבסער איז געװען שםיעיק און םרעםד• * — װןם 6*ר א לאכןז ער האם נישס געענסםערם, *ר1ים אייף דער װעראנדל. די זון איז נעשסאנען אין דער קרום, זיך געשאילם ר ס די םענטשן, װןןם האבן געארבעם א1י6ן הייף, זײ עולײנס עװ זן די קאשםזןן־בויםער און שץםן. אץ ןןסענעם 6ענססער הןס די מאמע אויםנעםאםסן םיםן עענטיםעסער די טאצסער, שמעלקױ געסאכם אץ די ילײבעס, םילער אץ די הי6םן און אר ש און ארום האנן די ניירערס זיך געניסן אינם שםײן כ־ס א העשען, אוי6געסרײסלס די נלויקײם. — װאס איז דאס ז - האם לונער געעםנם א םאר אויגן. — שװאלבע האס געשיקט נאך עװעלינען. — װאס װעס זי דארם םץז — זיץ א םאדעל• — עװעלץ — א מאדעלז — שםײט םיר אויך נישם אן! װאם קאנען פיר זיך העל6ןז כ׳קאן נישם אין כ׳װיל נישס םער האלםן שםאס! לונער אױ נעשטאנען םים אויסנענלאבסע אויגן, געקוקס אויף עװעלינס שפאלע םלײב<לעך, נישם נרייםער װי פיר םינגער, און זיך בעלאכט: — םים װאםע? נעטסס זי אוים םים װאסעז — אז זי איז שמעלער אשילו 6אר א זעכבענער ,סאיד! מאקם בראד גענעבן בװײ גיכער, א 6ילאזא6ישן .אנשויונג אוך נאנריף׳ און א פילאזאפיש-ביוניססישן .ביוגיזם אלס א װעלם׳אנשויונג*. אין 1918 האנ איך נעשאין בוזאםען סיס דעם ד׳ר לודװינ זינגער דעס ײדישן נאביאנאל.ראס אץ אראג. איך נין געבוירן אין ■ראג (אץ 1884 יאר) אץ דא האנ איך םארנראכס נםעס םיץ גאנץ לעבן, איך האב קײנםאל ■ראג אויף לאננ נישם 6אי• לאזט װײטער איז פיין לענן — םײנע ביכער. 6אר די װי:• םיקססע סון זײ האלס איך ,הײדנסום, קריסםנםום, ײדנסוס*, ,סיקא בראהעס װעג בו גאס/ ,ײדישע פרויען״• ,יאובני, דער ײדישער פירשס/ פון םײנע םעאםראלישע װערק װעל איך אנ• רו6ן ,קלאריסעס האלב הארץ/ וואס איז אנב, געשסילם נע• װאין אויף דער ה־נער סבענע םים אן אויסערגעװײנלעק ערפאלג. םוזיק איז ם ר נישם פרעםד• אליץ האב איך אויף דעם געביס נישס דעבוסירס, אבער איך האנ איבערגעזעדס אויף דער דײסשער שסראך,יעני6ע' סון ל<אס יאנאסשקע דעם םשעכישן קאמסאויסאר, װאס איז דאםאלס בװישן די דײכשן געװען נישס נאװוסס און בװישן די םשעכן אינגאנבן נישס פאסולער. א דאנק פײן איבערזעבינג און םײן מי, איז עו ארויסנערוקס געװאין, אין איבס שיילם םען א־ס כיס גיויס ערסאלג או־ף 90 װעלם־סבענעס. שוץ אין םײן ערשםן װערק ,סויס די סו־סע׳ האב א־ן ז־ך סײלװײז אענענענן פים דעם סראבלעם סון פאראל. *ך בץ ארויס 6ון שםאנדסונקם, אז אן אבםאלוםע םאראל םרײסלס א1יף די יסדדות ם־ן דער םןנסשישער סרײהײס. איך װיל נישם, אז די ײדישע םאראל זאל שםײנן - ראס סןרװישש די אײגנארסיקײס, דאס ברעננם ארײן א פאם־ונס, װאס איז 6רעםד דעם לנבן. אבער איך װאלם געװאלכ סען זאל זיך איפקערן ביס קולם 6ון שײנקײס איר װעס וין נישםבאסרײען םוןזינד — איז דער ענד• גילםיקער אידעאל 6 ו ן דער םענסשהײם, ײ זינדאבער דארף סון באװוסםזיניק ב|■ הערשן,־שסרעבנויק בום ג ו ס ן. או ף אזא •>'*! קאן םען דערגרײנן בו דער אבםאליםער אײניקײם. איר זעס,־־ דא האס פאקם בראד אנגעםאלם א כגן׳דוד — דער דו עק• װאס איז געװענדם אין דער ה1יך_איז דאם אבסאלוסע :יםם און דער דרײעק, װאס איז געװענדם ארא■ *יז דיר זינד. 6ס אז1• דארםן די בװײ באגריסן אײנער דעס אנדערן זקז און עקזיססירן. בשעת םיר שליסן אוןס די דנד, — דא ב|• א באזון בײ א צ־יטיננכ-םיסארבעסער האס דא נישס לאנג באזוכס דעם פאקאנםן ילדיש דײטשן דינסער סאקס בראד אץ זײן װוין שדאט סיאג, םאקס בראד- דערבײלס ער - מאכס זײער א םיםסאםישן אײנ- דרוק. א נו־וי• סער שטערן 6ין א דענקער אין א1ינן סין א דיכ• טער. רעדן רעדט ער שטיל, רייק און זײער װײך. א ן זײנע קורבע תש בות סילם ז ך שטארק םײ דער פ־לאזאף און סײ דער סאעס• — םײן לעבן, זאנט בװישן אנדערע ד׳ר םאקם בראד, איז נישט רײך א־ן קײן געשעענישן אין איבערקערענישן. איך האב זיך בונ1יסגעװאקסן םיס םײן שםאש םראנ, דא זע־ נען פארויירקלעכט געװארן פײנע ױגנס־חלומית און מײנע ש.ע. םערדיקע באגערי• םײן ליטערארישע ארבעס ה1יבט זיך א; םים דער זאםדיננ נןװעלן אינשערן נאםען ,סייס די ס1יםע*. א־ך האב זיך שפעסער פאמים צי שאפן א ליסערארישן קרײז אין דאס האש ז־ך ם־ר גלענצנד אײנגעגעבן. צו דער צאל 6ין םײנע פרײנד, װאם סארנעםען אן אננעזעען ארס אין דער ליםעראשיר, ג,ד.ערט סראנץ װערסעל, איצס אץ װץ. ן דאנק לײן לעבעדיקן אנשײל און םיםהילף איז ערשינען זײן ערששער בא:ד שאעזיע. שין די ם1ישע װעל איך דערפאנען פראנץ קאװ- קען, װאס זיץ ל־םערארישע ירושה נרײס איך איבס בו צים דרוק אין א1יך דעם קאםסאזיםאר אדאלף שרײבער. סין די אנ• װעזנדע אין סראג װעל איך דערםאנען דעם בלינדן סאעס אסקאר בוים און דעם ס־לאיאף פעליקס װעלםםשא. דער לעבטער איז םײן חבר 6ץ די שיל־יארן אץ םיר האבן בוזאםען ארויס•