Literarishe bleter · 1926-06-25 · 112 (25.6.1926) · p. Seite 417

417 ליטערארישע בלעטער 112 .זא געסרןןגן אייפן שטערן זײן ח1תם — דעם חיתפ ״ון געפיל אין ה ■פישקײם — װי רײזען• עד הןןט אים ןןפנעהים אפילו אייף יענער זײם ים.. ביז הײגם גריבלס ער זיך נאך אין זײן אלסן .בערגל פיםס׳ אין קלײבס 6ין אים איויס די לעבסע גןולד• קערלעך. ם׳איז אנית, דע.־ אוצר זײגער שעפט זיך איים. די לעצ.ע יארן חזרם ער איבער כרדר זײנע אלםע מאםימן און זײן אלטן נוםח, 6אר אונזער צײט שוין אביסל ב ו אלםן נוסח. די סביבה און די לעבנס-באדיגגונגען 6ון א ײדישן שרײבער דער• דאלסן נישט זײנע כחית• ער גייט שוין אביםל געבויגן אויף זײן אלטן הײםישן ליבן װעג, דןןס איז אבער דערםאר, װײל א1יף זײן רוקן טרןןגט ער זײן שװערן סײערן אובר םון סג בןןנדער, װאס באסײט — 30 יןור אין דינסט םון דער ילדישער ליסעראסור. זײן ש6לות בו דער .פלוכה 6ין היםל׳, נאר ער אלײן א־ז אין לײן בער פסוגל אויםבונעפען דעם הויכן אפת 6ון אידעאל• און דעריבער איז לחלוטין אייך םאלש יענע אנגענוםענע םײנונג, װאם שטעםפלם אברהם רײזענען םאר א 6אלקם.שרײבער אין אשוםן זין. ער איז דאס נישט, װײל ער שעפט נישס 6ון גרייםן, םארםיקן 6אלקם״לעבן, װײל ער בויט נישם זיין טעםע א1יםן אפגעלעבסן פיליע-םאסעריאל. — יענץ גע6יל, װאס האט דורכנעדרונגען רײזענם שא6ן אין זײן הײמישער רײנקײט, האט געװירקט רעװאלוביאנערישן זײן מאםױו איז געװען דער םאטױו 6ון א נײער װעלכ; ער האס נישט געגלעס, נישס געטרײסס, נישט אײנגענוםען דאס הארץ, נאר, להיפך, שסענדיק געבילס ערגיץ.װוד.ין םיס א שארפן שפיץ, געעקבערט מיט זײן שסעצי• קער און ב־יסנדיקער פאענטע. קײנער האט נישס א לעבן״לאננ אז1י א6ן און גראדליניק ײדישע שרײבער װעגי זיד אוז װעגו ײדישע ליטעראטור אלטער לאציזנע אײן בעת ער איז אין װארשע בײ קאביזנען, און אונטערגע• ברוסט א ניגונדל. קאביזנע שםט בװישן זײנע קאלעגן 6אר א מענטש, װאס האט ליב שטימונג און האט א נײגונג בו ראםאנ• טיק. זײענדיק דער עלטססער בװישן די אזוי גערו6ענע ,ױנגע׳, בו װעלכע ער בײלם זיך, - 6ירם זיך א. קאביזנע 6אסערלעך און האס א נײגונג בו פאטריארכאלישקײט. ער קען זיך אםילו נישס שײרן םיס די סקארבאװע לאנגע האר. דןר שמײכל זײ• נער אױ א וזײכער, אביםל א שולדיקער, װי אײנער זאגט: - װאם קען איך מאכןז - םון א געוזײנונג איז שװער זיך אזוי גיך אפבורײס;... איך דערבײל אים דעם ביל 6ין םײן װיזיט. א. קאביזנע רײכערס געלאסן זײן פאפיראס, קלערם איבער און ער זאגס: — ס׳איז א6שר נישט 6אראן ה־ינט קײן שװערערס, װי זאנן עפעס קאנקרעטס װעגן דער ײדישער ליסעראטור. קודם• כל דער6אר, װאם די ײדישע ליטעראטור איז 8ארה<לםגישמעסיק בו אנדערע ליטעראסורן זײער יינגן בװ-יםנס, דער6אר װאס אין די לעבסע עםלעכע יאר איז די ײדישזנ ליטעראטור געװארן אזוי 6ארש־דנארטיק און 6ילםארביק, אז ם#יז פשוס שװער בו קוקן אויף איר 6ון אײן אלגעםײןיגילטיקן נעזיכטס־פונקס. 6ריש םאםעײאל איז זײער שװער בו םארשן און פםילא בו זאגן װעגן אים 6עסםע פײנונגען. 6ון א דײן.ליםערארישן שטאנד• פונקט דא־ף ל םעראטור געסײלס װערן אויף בווײ סײלן: די ערשטע סײל - די אונטערהאלטונג-ליטעראסור. גײן• און־נײנביק פראבענס ליםעראסור געהערם אהער. בו דעם מין ליטעראטור געהערט יעדער שײן מארס, װאס איז בכיח בו װירקן אייף די אדער יענע גע6ילן םון לעזער, אים א־בערטראנן אין דער װעלט 6ון שרײבער. 8אר אזעלכע װערק איז גענוג װען דער שרײבער האם טאלאנם, האם זײנע אײגענע םיטלען םון איבערגעבן געדאנקען אין גע6ילן. אויב ס׳איז אין אזע־כע װערק פאראן אן אידעע, װאם בינדט בענויף דאס גאנבע װערק, איז זי עס בלויז א רײן־קינםטלערישער חוט השדרה. ליטעראטור 6ון דעם פין פרעדיקט נישט און האם נישט קײן פרעסענביעס דערבון װיל םען רעדן װעגן איר און זי משפטן, רארף םען בלויז ר<דן װעגן דעם, װי-װײט די בילדער א־רע קענען איבער• בײגן, און בי די קאנסטרוקביע זריין סעכניש גענוםען) האלט אלםער קאביזנע געהערם בו די שרײבער, װאש זײער נאםען איז געקוםען סאר זײערע ש־יפטן. א בײט האס מען א קאציזנען אין חארשע נעקענס אלס פרבעס א פרײנט, א .םקורב׳, מען האט א1יך געװוםס, אז א. קאביזנע,סארנעםס זיך םיס 6אטאגראםיעס'. ער איז באקאנט געװארן דויך זײן ארםיקל אין .יידיש; װעלט׳ (יוילנע 1915) םים זײן ארסיקל איבער פ־בן• װען קאביזגע איז אין 1919 ארייס מיט זײן דיקן .דער נײנט דער םלן׳, װאס איז געװען 6אר אלעםען אומדערװארטעט. בלויז עטלעכע הײמישע האבן געװוסש, אז קאביזנע ארבעט שסילערהײס. ער האס אמאל געדרוקש עטלעכע נאװעלן אין ,יעװרעיםקי םיר׳ (1908). דערנאך האס קאביזנעם ליטערארישע טעסיקײם אננעהויבן ג־ין אין א גיכן טעםפא. באלד ערשײנען .פראפנסעאוס׳, .אראבעסקן'׳ קאביזנע רעדאגירם בוזאפען םים ד׳ר ם. װײכערט ,רינגען׳, ,נלאקן׳ בוזאמען םים יעקב װאםערםאן (נישש פון װין, נאר םון װארזע), אין סעברואר 1925 װערט געשפילט אין טעאשעי ,בענסראל׳ דער .דוכוש־', אין ,ליטערארישע בלעטער׳ דרוקן זיך כםדר זײנע ארסיקלען און א1יך א באלאדע. בקיבור, סעסיקײט א1יף אלע נעביםן• םײן שםועם םיט קאביזנען איז 6ארגעקומען אין זײן קא• ב־נעט, א 6ײנער ביםער, באהאנגען פים בילדער פון ײדישע קינססלער און סקולפכורן. אין שכנותדיקן ביםער איז ארופגע• גאנגען אהין.און-בוריק אכרהם םארעװסקי,װאם שם־יס•