Literarishe bleter · 1926-05-18 · 111 (18.5.1926) · p. Seite 404

111 .זא ליטערארישע בלעטער 404 שאול טשערניכאווסהי י• ראפאפארט/װארשע װעלכע זענען אינג*נ*ן אונסער דער השועה 8ין הײגריך הײנען; ןדער פיםלםעסיק, װי די ליבע־לידער 6ון ערשסן בוך 6ון זײ• נע .שירים/ און אםילו די גןור גוסע, וױ .הנאוה *הדלברג׳, לםשל, זענל( ייין װײם פון עםעס אײגענארםיקעם. סשערנינןװסקי איז י1יך באקאנס םים זײנע נאבי$נאלע לידער, םים זײן ױגנמלעק, קינדיש־נןיװן און אזםבאהןלטענןם .שחקי, שחקי על החליםות׳ און ענלעצע, װןןס זענען ן אום• באדײסנדער בינז דער גאביןנאלער באװעגוגג. נישם װינביקער םארקלינגם םען די אייערן םיט זײן םיחדיקן.לנוכח םסל אפולו/ װאס איז געװארן דאם בילד 6ון אונזער ןןםיביעלער .יונישער׳ ריכםונג. װאר6ם םען דאס ןבער אלץ אפ, ןדער אלם װײניקי באדײסנדיקע ייגנט־לידער, אדער אלם נישם-אנסשײדנליקע שא• םינגם-םאםענסן, - בלײבן װונדערבארע דיצסונג עלעםענסן, װאם בארוישן דורך זײער קראםס, פרישקײם און (בײ אינז) נישם געװוינםער עצטקײם. םיר האבן בײ אים דיכסונג 6ון קראםם, װאס איז סאר סשערניכאװסקין דאס הײליקססע ליד 6ונם םענסשן. םשערני• כאװסקי ליבט לײדנשא8סלעך די נאסור און די םענסשלעכע םבע, װען זײ הערן א1יף צו זײן אידיליש און װערן אופבא• בתיגנבארער עלעםענסן-שםיל. אזעלכע לידער חי .שירי האדם/ .בין קבר1ת ד1ר נכר׳ און דאס ססעם־ליד 6ין דער איד־ליע .ברית םילה׳ זענען גלענבנדיקע שאםוגגען א6ילו אין רײכערע ליםעראטורן. און םשערניכאװסקיס פאנסעיזם? דאס דאזיקע װארס איז א1יך נישק װײניק םיםגעבר1יכם געװארן בנ1גע םשערניכאװםקק און סינדעססװעגן אלז נישם פעגלעך בו רעדן װענן סשערני• כאוןסקין נישם צו דערםאגען עס. חי קוםם בו א ײדישן פאעס סון צװאנציקסםן יארהונדערם אזא נישס.נעדאנקלעכער געםילז װער עס ספקס אין דער פריםיםיװער א1י6ריכםיקײט 6ון סשער• ניכאװסקים פאנסעיזם, זאל לײענען זײן םוזיקאלישםסע שאפונג ,שיח קדופים׳. טשערניכאװםקיס דיכטונג איז געװען א1יך א א1יםדרוק פין א שםארקער ענדערונג אק ײדישן געדאנקן-נאנג. זײנע .םחזי1נות נביא השקר '־דאס איז ש1ין נישס דאס נאצשסאפ• לען בערדיםשעװסקין אין .לנוכח פסל אפולו׳, נאר א דיכסע• רלשער געםים־שטורם, װאם רײםם א1יס םיסםסע װארצלען סון אונזערע ס1יזנםיאריקע באגריפן. דאס איז נישם דאס שסום■ בונםע שילדל 0ון א קל1יזנער-העלעניזם, נאר א יראםעסם פון דער סיסעניש 6ון די ד1ר1ת. א באזונדער ארס אין סשערניצאװכקים שא6ן סארנעמען זײנע אידיליעס, צום ערשסן םאל אין דער העברעישער דיכסוננ האנן זײ געגעבן געשםאלטן 6ון װונדערבארער שײנקײם און סיפ• קײם. זײ האבן אבער נישם נאר דעם דאזיקן געשיכסלעק זכות. אס איז גיםל די רביצין, סון .לביבות םבושלות׳, אין רײזעלע, איר אײניקל, װעלכע פיר זעען בל1יז דורך ד;ר פריזםע 6ון דער רביצנם זכר1ן, אבער װי ב1לם אק נאענם• פשוס און אריגינעל איז די פארם 6ון דער דאדקער אידיליע. אס איז װעלװעלע ש1םה (אין די העביעישע צרעס• סאםאסיעס איבערגעביסן מים א ,װונדערבארן׳ חוש סאר פאע• זיע אויף .נחםוני׳. כדי צו ,6ארהעברעלזירן' סשערניכאװסקין) 6ון אלע העברעישע דיכםער איז ער דער .פא• עםישםםער׳ — סײ ל1יט זײן א1יסזען און סײ ל1יסן ת1ך פון זײן שאסן. ער איז פק די אײנצעלנע בײ אונז, װאם נישט נאר ער שרײבם, נאר ער לעבס םים דער דיכסוננ 6ון אלע םעלקער. און אז פען גע6ינם צװישן זײגע לי• דער א איבערזעצונג 6ון 6ון א םרעםד־שפראציקן דיכסער, איז עם נישם קײן צופאל• באזונדערם איז טשערניכאװסקק ליב דער עפאס פון די 6על• קער. זײנע איבערזעצוננען א1יף דעם נעבים זענען נישס קײן פראדוקט פון א ליסערארישן בעל־מלאכד״ נאר א פרײװיליקע ארבעס, אדורכגעדרונגען םיס ליבע און שא6ונגס• פרײד• אננעה1לבן 6ון .הײאװאםא/ דעם קינססלערישן פריפי• טיװ פון אפעריקאנער לאנגפעלא. ביז דעם אוראלםן ביבלישן עפאם, — צו אלע פעלקער אק תקופ1ת ציען זיך די װארצלען £ון שאול םשערניכאװסקי. סשערניכאװסקי איז אײנע םון די ב1לשסטע דיכטערישע פערזענלעכקייסן אין דער העברעישער דיכשונג. ער איז דער אײנציקער, װאס 6ילאזא6ירם נישט אין זײנע לידער, נאר איז — £ילאזאף• דאס װעלס־און־לעבנם־גע• פיל פון זײנע לידער 6ליסט נישט םק זײן פחן עם קוםט 8ון סשערניכאװסקיס גאנצן װעזן. זײן ליד (יעדנסאלס דאס, מאם רעסרעזענםירס זײן אײגנארסיקע דיכטעסםערזענלעכקײס) איז קיינסאל נישס קײן גע6יל-פארם 6אר א געדאנק, װי דער קערפער איז נישט קײן װ1ין־ארט םון דער נשםה. יעדע טײל 6ון לעבעדיקן קערפער — איז — נשםה. יעדעם געפיל פון טשערניכאװםקים א ליד איז נאטירלע• כע בללונג א1יף זײן לעבעדיקן ב1יבש. און װײל די װעלס־אנ• ש1יונג 6ק סשערניכאװסקים פאעדע איז נישם קײן םילאזאפישע כח-םיםטעס, נאר א אינםםינקםיװ רעאגירן םק זײן לעכנס-פרא• צעס, רעדס ער נישם דעריבער צו אונזןר באװוססזײן, נאר צו אונזער גע6יל מיר שפירן אים גיכער, װי םיר פארשסײען אים; מיר 6ילן זײן װירקונג מער א1יף אונזער געםים־צו• שטאנד, יײ אויף אונזער געדאנקען־נאנג. ביאליקס בעסערע לי• דער קאן פען לײענען א6ט א דאנק זײער אינהאלס, א1יך צו• ליב דער םארם• םשערניכאװסקי איז אבער פק די אײנצלקע דיכםער, װעלכן פ׳לײענט אםס צוליב דער אײגנארטיקער געםיס• אייםרענונג, אק װעלכער זײן פאעזיע איז תםיד בכח אריינצו• װארםן. און דאס איז די פוזיקאלישע װירקונג פון עכסער פא• עדע, — זי רעדם א1לף דער םוטער-שפראך 6ון געםיס. סשערניכאװסקי איז געקריינם פארן פאעכ פון ליבע־לי• דער, — בעת די דאזיקע לידער זענען אדער גאר שװאך - װי דער גרעםםער סײל פון צװײסן בוך 6ון זײנע ,שירים׳,