Literarishe bleter · 1926-05-18 · 111 (18.5.1926) · p. Seite 398

111 .זא ליטערארישע בלעטעי 398 א זעכצילסט חללו פוי גו־עדו מיניאטור־בילד - פין אברהם רײזען % די ןרשםן זאך, ר>ס אב־הם דייזןן הןזש געש־יבן, זיין ,דןגיוט׳ אץ דןד ־ידןשןר ליטןדאשור. עד איז ד*ם$לםנו נןװען א ייננל שון 16-17 יאר דאם נאנגן בילדל הוןש ןר ןןננעשריבן אויף א סאםם־קאדםל און נעשרקט עס *ום שארששארבענעם ם. םאעקשאר אין װאישע. ־ רןד. גוט קאכן, און זי הײצט אלײן גוט אוים, אין די ה?ץ א?ז אומדערטרעגלעןי• ■ דאד חײמען ארט עס נישט• פארהערט׳ ער האט פײ דעם א הנאה. ער ליגט אויםגעצויגן אויף זײן צעבראכן בעטל און רוט זיך אוים נאכן עםן• די פעטקײט פ־ן ד? בײנער, װאם ער האט געזויגן בײם טלש, זאל אין זײנע בײנער ארײן ער ליגט מיט פארגעניגן און באטראכט מ?ט שטאלצע אויגןזײן צלמערל: עם געפעלטאים זײע־ דער שבת קודש רוט אין יעדן װינקל• עס װערט אים אזוי ליב, אזוי גוט, און מיט חםידישע התפעלות צו־ באמבקעט ער זיר: אד, גאטענױ, עס שטײט געשריבן אין די הײלי• קע ספרים, אז שבת איז א זעכציקםם-חלק פױ גןיעדז• הײנט װ? גרויס איז שוין דארט דער חענוג!••• ר י י׳ ז ע ו אברד־זם רײזען ר׳ אליהו חיים םייזעי, איז קלםן רייזען געװען איינער פון די ערשטע םשכילים אין שטעטל, אייב נישמ דער אײנדיקער, אין זוים עגםת־נפש פין זײן 6אטער, - א ילד א זדיק און א תם־ם- ז־ך ארײגגעלאזם אין טו ײף פסול. א םענטש 9ון זעלטענע £ןלקײטן און אויםעדגעװײנלעכן זכרון, הזןט ער 6ין םענדעלםןןגם ביאור זיך או־םנעלערנט דײבש אין איז געװען א בקי אין דער גאנץער ד״טשער קלאםישעי ליטעראטור, געקענם ריקערטן, געטעז, שילערן, כשאןען שיר נישט אויף אויםװײניק. ער איז אויך נעװען א באװונדערער און פלייםיקער לעזער פון וער רום־שער ליטעראטור און װעגן חך העכרעלשער —י רעדט םען שוין נישט. אונטער רער רעדאקזויע פק יהװה־לײב גוךואן האט ער נעדרוקם פעליעםאנען אין ,הםליין׳ אונםערן •סעװדא־ נים יק־ר, און 1892 ארױסגענעבן א זאפלונג שירים אינםערן םיטל ,ױנה הוטיה׳. פון אים האט אס־דם רײזען געירשנט;יז ליכע זװ םענםשן, זײן 6יראזא6־שן בליק אײף לעבן און װעלט. זײן שםילן ם־לרן הוםאר. אלײן א פלאקם־ און חבואה־הענדלער, האט ער זײנע געשעפטן שםארק פארנאצלעםיקם מליב זין שטרעבן ץו די העצערע װעלטן. זײן עלכםטער זון, אברהם, האם אין א־ם 6ון ױננלחײז אייף געפונען נישט נאר אלערער, נאר אװך א טרײען חבר. פאר דער ראראקטעריםטיק פץ זײן פאז־- טישער באנאביננ איז גענונ זו זאגן, אז אים געהערט ראס באריםטע און באליבפע ליד .הםבדיל בין קודש לחול׳, װאם װעיט אזוי 8יל נעוינגען די לעזיטע י#ק. װי אזוי איז ראם ליר אי־ײנגע6אלן זװיש; די פאלקם־לידערו — דאם האם א שײכות אויך זו דער ביאגרא6יע פון א. רײזען. פרײטיק־צו־נאכט• בײ חײם דרדהי־מלמד האט מע ן שו׳ױ אפגעגעסן װעטשערע■ די האלב־גראשענע חלב׳נע ליכטלעך האלטז שויז בײ גסיסה• מען זעט, װ? זײ מאמערז זיך נאד א ביסל צו ברענעז אוז גיבז מיט די לעצטע כחות א הויב דאם פײער, נאר באלד פאלט עס צור?ה אראפ אװ װערט טונקעלער, טונקעלער, ביז װא־ נעז עס װערט אינגאנצז פארלאשד• נאר א רױך װאליעט פװ די רערן, װעלכער מאכט אן א שרעקלעכן גערוך• אין הלײנעם צימערל איז שרעקלעך הײס: חיה האט הײנט געהײצט צװײ מאל, אויף חלה און אויף טשאלנט; און כאטש חיה איז א פרומע ײדענע מיטן פולן מויל, אוז גלויבט אין אל־יז, דאך פארלאזט זי זיך נישט אויפן ,טשאלנט־מלאך/ װעלכער גיט אכטונג,;ס זאל זיך ה .ל מ ו דער פאטער פון אייף דער גײסטיקער אנטװיקלינג 6ון דעס נרויםן י־רישן רי5םער האט גןןר א נרײםע װירקונג געהאט וײן פאטער, קלם־ רײזען (1921-1848). א זון 5ץ א־נעם 6ון די תקיפישע באלעבאםים אץ קײראנאװ. 6ץ א םשפחד״ זו װעלצער עם גע־ הערן זוױשן אנדערע די באריםט- י-רישע נעלערנטע, די ברידער ניקאלאי און אטיפ כאקםט, דער פאדשטארבענער לאדזער רב