Literarishe bleter · 1926-06-11 · 110 (11.6.1926) · p. Seite 386

110 .זא ליטערארישע בלעטער 386 שעלקערונג הויבט ןן אייסדוטײלן שון זיך א נײעם *ר$דוקסיװן קי&ם — 8 פייערן־קל&ס. שארשסײס זיך, אז םיר האלטן עישט בײם אנהויב שונם סר&געם, װעלכער ד&רף זיך ס&רזױק א1יף עסלעכע רורות. אבער װער כ־הןם ריכסיק תישס געװען דעפ סןבי&לן זין שון דעם עק&נ&םישן איבערבר&ך, װןןס ם׳לעבט איבער די ילדישע ב*שעלקערונג שץ םזרח-אײר&יע, װער ס׳האס 6*רשט*נען דעם געב&ט םון דער געשיכסע, — דער װעט צוגעבן, *ז^נ&ר דירכן ד&זיקן פר&בעם ק&נען גרייסע ילדישע מ*םן גער&סעװעם װעק שון םולשםענד־קן עק&נ&םישי אונסערג*נג. פר&ש. ברובקוס שטעלס נישס די 5ננעפערקסע 6ר*גע אין דער ג&נבער ברײס. ער באשעשטיקט זיך נ&ר םיס שעםס• געשסעלסע ש*קסן און ש&רנעפט זיך גישס םיס היסס&רישע פערספעקסיװן. ד&ם איז א םעלה אבער אייך דער חסרין פון דעם דעבענזירטן בוך. ד&ם בוך איז *רויסגעגעבן זייבער, די הילע איז מיס געשם&ק. שיין דערש*ר *לײן קוםט דעם *רייסגעבער * ײשר-כח. פעד־לןאנגרעם איז בערלין איך בין נישם קײן ק&נגרעסן-שרײנט און נישט קײ פאריינס-שױיבער, איך ה&ב קײנפאל נישט שס*רק גענלייבס אין די ש*רשידענע *רג*ניז*ביעס און אין דער נעזעלש*שם־ יעכקײט; איך האב שטעגדיק געה*ס * םײנונג, *ז דער אינדי• וױ.־ועלער אייפטו ברענגם אייך דעם ,קלאס*. בו װעלק ער געהערס, * סך מער כביד װי די *לע קלײזלעך. איך ה*לם אין תיך *רײן םיס בערנארד שאון, װאס ם*נבם קײנם&ל נישם אויף *לע חתונית, און ה&ט אייך אייף דער התונה שון ,שען׳• קלוב נישט געסאנבט, װעלכער ה&ט אייף דער אײנל#דונג םון דער ניטשע.נעזעלש#שט *רײנבוטרעטן אץ דער פ#רװ#לסונג, געענטשערט מיט * פאסס־ק&רסל: ,איך בין *לײן * ש&ו• נ׳גזעלש8שס'. פינדעססװעגן האבן םיר יענע שעהן, װ&ס איך האב פארבראכם מיט ג&לסװ&רסן, םיט די יױנער, ה&לענדער, ראמאן ר&ל&נד א. אנד. #6רש*6ט נחת און דערװ*ריאט ד&ס ה&רץ—פ&רװ&ס? אוראי קופט עס פון• דער באדערשעניש אין א פרײנטש&שסלעכן װאריםען װ&רס, װ&ס ם׳ה&ט *זיי װײניק אין דער הײםיש-לןטערארישער מ&כעדיקײס, אץ דער לוםס 6ון בטול און ה&ס, און עם חנפס דעריבער _די ברײסערע אינםער• נאביאג*לע עשנטלעכקײס. מײל אפילו דעם נכנעדיקן דײםשן פי&װינבער אלײן ה&ם הײנס ם*רכאפט דער גרייסער זשעסס םון דער בײם; איר נסיה ארוםבונעםען און ם#רבינדן די ג#נבע װעלם מ#כט אים װעלטלעך און פירס אים בו #זיינע םיםו• אביעס, װי די, װעלכע ה&בן םיר 6*רש*פם םרײד. ד&ס געשיל שון ם&ליד&ריסעם—דערלויבט פיר *רייםבו זאנן, אז נישם געקוקם אייף אונזער נײגונג בו ,יחידות׳, נישס נעקוקס אייף דער דײטשער איז&לירונג, בין איך איעאנבן דורכגעדרונגען םיט דעם ד&זיקן געשיל. װען איך בין נישט• ל#נג נעװען אין פ&ריז, ה&ט איישן קבלת-פנים בײם ,ם#רײי פון פר&נבייױשע אינטעלעקטועלע׳ דער ױנגע־ ב&ושער, * גער• םאניסס, עסײאיסס און דיכסער, םיך באגריםס בזה הלשון: ,םיר ב&גריסן אין אײער םערז&ן * שרישםשסעלער. און םיט דעם דאזיקן מ&רם ש&רבינדט זיך בײ אונז דער ב#גריף פזן א ש&רדינסם 6אר דער פענטשה״ט אץ די נרייסקײם 6ון * פער־ ז&ן, מ&ם מעקט *פ #לע גרעניבן, דינעגדיק ד״םזעלק קולס װונדערונג. ס׳װייזט זיך *רייס, *ז די אייםגעהונגערסע און אייסגעם8סערטע ױדישע קדעםער אזן ד,#נסװערקער ה&בן ב#• װיזן בו ש&פן אץ םשך שון 6 לי#רע 3-4 י&ר 203 ל&נד• װירסש*ססלעכע ישובים םיס * ב#פעלקערונג פון אוםגעפער ססס.28 נםשית, װעלכע ב*#רבעסן 8 שםח פון #ן ערך 100,000 דעם&טין ערד. װער ס׳איז ב#ק#נס םיט דער געשיכסע פון קאל*ניז*ביע-ב*װעגוננען אין פ8רשײדענע לענדער, ק&ן אפש&בן, ווי אוםערװארטעט גי־יים ס׳איז דער דערגרײכטער רעזולטאט. אםת, די נײע ילדישע ק&ל&ניז&ביע ב&װעגונג איז פיס דער ברײסער ה#נס אונםערנעשטיבס געװארן סון דער ר&סנ• ם*כט םים דער ג*נבער קר#שט סון איד פליכהי&פ&ר&ט; אםת, *ז די נײע ילד. ק&ל&ניז&ביע האם אייך באקוםען # געװיסע שטיבע שון די ייד. געזעלש&פטלעכע ארג#ניז*ביעס (,דזשיינס׳, ,ארס׳ אין ,יק״א׳). אבער שון דעם *לעם װערט די באדײטונג 6ונם דערנרייכםן רעזולט#ס *£ילו אייף קײן האר נישם געםינערם. װײל מיכםיקער םון אלץ, װיכטיקער *סילו פין די #לע געבר&כטע בישערן איז דער עבם סאקט, ײאס די ילדישע ב#• טאמאס מאו װעגו דעם ־־ז װען איך װ&לט נעװען אין דעם ם&פענט # שרײער סענסש -#יך בין ד&ם באםת נישם; איך מוז ד# אייבן זיבן בײ # ליבן קר#נקן פענטשן אין דער הייך שון 1800 פעטער איבער דער ליסער8טור, װאם דר&פעס זיך, אגב, חיבפהדיק *רייף אין דער נעשס&לט סץ א קלײנער בוכה#גדלונג״ אץ בערינענדיקן, ק&פענ• דיקן #פ8*לנדיקן שנײ #נטקענן דער שרילינגס־זון—װען איך װאלט, ז&ג איך, געײען א םענטש * פרײער — װײס איץ װ&ס איך ה&ב געה&ט בו טון און סארשטײ םײן םליכס• איך הןב בא• ד#ר6ם קוםען קיץ בערלין, כדי בו בײ-זיין בײם קבלת־פנים םץ די אייםלענרישע געסט און 5פגעבן זײ דעם געהעריקן כביד און דאנקען פ&ר דער הארביקער ג#םט-8רײנסלעכקײט, װ&ס איך ה&ב נענ&סן אין די שרעםדע הייםט-שםעם, אין ל&נ• דאן, אין *מססערד08, אין װין, אין פ#ריז—אין שײס 6ון דעם װעלט-קלוב, 6*ר די ליבלעכע שעהן, אין װעלכע איך דערם&ן זיך םיט בא6רידיקונג, גר&ד אלבס, װען איך סר&כט װעגן דעם ,פעך־ק&נגרעס אץ בערלין•