Literarishe bleter · 1926-06-11 · 110 (11.6.1926) · p. Seite 383

0!1 .ז(א ליטערארידע בלעטער 383 היןב גישט #6רשם*נען, אייף װןןם דזןרםן דןןם סויסע םענטשן ה$בן בענערם• — קחמא, הןב איך שטיל געואגס,—ראטעװע אונז•״ און איך בין בוגעגאנגען בוס הייז־װעכטער, *רומגענוםען זײן ארסע קרומע אלייבע םים אײן אויפגעהויבענעם אקטל און סון איבעי דער ליבער פלײנע דערזען שיאלן. ער איז נעלענן אויסן זעגעכץ, מיט א בעקװעסשטן ברוםס-קאםטן, מיס 6ן ארויסגעריםענער בןץיד, מיט גרןןבע שיך אויף די בןןרװיםע סיס. די בעשפרײטע פים זײנע זענען געװען שמיעיק, בלוילעך און טוים. קוזמא הןט זיך געםןרעט ארום זײ, שפעשער הןןט ער אונסעיגעבונדן דעם טויםן זײנע קין-באקן און זיך 8לץ פןרגענוםען, װןם אזוינם נןןך בו טון םיטן מת. ער האט זיך נערעשט, פינקט װי ער הןןט ארײנגעבראכס עפעס א נײע ז*ך בי זיך אין שטוב אריץ, און הןןט זיך בארויקס ערשס נאך דןם, װי ער ה$ט בעקעםט דעם םת זיין בןןרד. — אלעפען ארײננעסײלס א חלק—הןןס ער געזאגס פיט א שםײכל און פיט גרוים ליבע באסראכם דעם סויטן קערסער,- װען ער װןןלס ןןנגעטרןןפן אויף טאסערן, װןןלס ער זײ געװיס געװען דורכנעסריבן, ןןבער דא זענען רוסישע בוגעקוםען, און םיט וײ נןןך סרויען, קאבאפקעס; אין קאבאפעם קןןנען קײן םענטשן נישס םוחל זיין קיין באלײדיקונג, איך קןןן זײ, די קאצאפעס... דער הייז-װעכסער הןןט בונעשןןטן דעם בר-םינן נאך אביסל זעגעכץ, ארןןפגעװארסן 6ון זיך דעם סעםלעספארטוך אין ןןנגענוםען םיך סאר דער האנם. — קום בום םאסן,—הןןט ער א מורמל געסון, און מיך געדריקס בו זיך ןןלץ שסארקער און שםארקער,—דער סאטע זוכט דיך ארום 6ון אינדערפרי ןןן, ער קאן נאך אויסגײן אזוי... אין ביזאםען םים קוזםאן זענען פיר אװעק צו דעם הויז פון דעם שטײערן-אינספעקטןר, װו עס הןןבן דך באהאלטן מײנע עלםלרן, װןןם זענען אנטלאפן םין פןןגראם. פון רוסיש; ג. ני. דער גאס הןןם זיך נישט באװיזן די הײליקע פרןבעםיע, װןס איז גענאגנען פון שסןס-ראט. אלםע לײם פיס גע£ארבטע בערד הןןבן געטרןןנן דןןס בילד פון דעם פארקעםטן קיםר, סענער םים אייםגעםןלטע הײליקע סניםער, הןןבו געסלאסערט איבער די קעפ סון דער פרןצעםיע, און בעפלאםטע זקנות זענען נע• סלויגן סץרויס, נישט בים איינהאלסן זיי. דער פויער אין װעםסל הץם דערזען די פיאבעםיע, בוגעדריקם זײן האמער בום הארבן אין ה$ט זיך געלןןזס נןןך די פענער• איך האב אויםגעװארס ביז די פרןןבעםיע איז פארבײגעגאנגען און בין אדװך בו אינזער ששוב. זי איז פיסם געװען, אונזער שםוב. די װײסע סירן זענען געװען צעפראלט, און דאם גרןז בײם טויבנ• שלאק-בעסרןןסן. קיזםא אלײן איז געבליבן אין ה1יף. קוזםא, דער הויז־װעכסער, אױ געזעסן אין קאםער בײ שואלם טויסן קערפער אין זיך נעפןןרעט בײם מת. — דער װינס סרןןגט זיך ארום, װי א שלעכם שפענדל,— האט דער אלסער נעזאגט, מען ער האט פיך דערזען,—אנםלןןפן אויף א גאנצער אײביקײם.-. זעסם, װי דער עולם האס דא דעם זײדן אונזערן דערלאנגט... קיזמא האט זיך םארםאפעס, זיך אפנעקערס און גענימלן שלעפן 6ון א לאך אין דעם אלטנס ה1יזן א סיש, א צאנדער. צװײ פיש. ב־יײ באנדערן זענען געװען ארײנגעשםעקס אין דעם אלסן. אײנער אין לאך סון זײנע הייזן, דער בװײטעי צו אים אין פויל ארײן. דער אלםער איז געװען טייט, אבעי אײן 6יש האם נאך נעלעבס און נעװארסן זיך. —;יעם זײדן אונזערן האט םען דערלאנגם, מער קײנעם נישם,—האס קוזםא געזאנט און א װארף־געסון די סיש פאר דעד קאץ,—עי האש דעם נאנבן ע1לם ששארק געזידלט, אין טאסנס־טאטן ארײן זײ געזאנם, אלעםען אגוטן חלק ארײנגע• םײלם, אזא װוילער געװען...-דו װאלסס א6שר א פאר בענער ערגעץ געקריגן, אים א1יף די אייגן ארויפבולײגן. אבער דאםאלם בין איך אלם געװען בען יאר און איך לעלוםיקאו פון דער יידישער ליטעראטור זלםן רלזען —לןקמיקאן סון רןד יידישן־ ליטןראטור, ס־עםע און שילאלאנין, ע־ששן־ באגד (א 0 רילנןר פארלאנ 2. קלעצקין 1926. 1288 ןםורים ) נחמן מײזיל א בוך, אױף װעלצן ט׳האט נןװארט )ינמ עטלעכן יאר. אוי6ן געביט 6ון ליםןןראטור־געשינטן און ײדישער ביא־כינליא־ עטלעכע הונדערט נאםיצן, ביאנרא6יעם, אפשאזונגען װענן יידי־ נרא6יע, יןנער .לעקםיקאן״ האט געהאט 6יל חסרונות, ער איז שע שרײכער, וױסנשאפםלןד אין זשורנאליםשן, 6ון די סאםץ זונײ6געשםעלט נןװאדן יצו אײליק. דעריכער איז דער גרעםשער װיצפיקסטן ביז די מינדםטן אנ6אנגןר, אז אטתע־ גײםטיקער רוג םאשעריאלן גענוםען :עװארן חרך ז. רײזען ״םן הםוכן״ ,קיבוץ־גלײת״, וװ ם׳טרע6מ אונוער גאנצע גײםטיקע װעלט ט־ט*6ין די 6אראנענע ענציקלאפעדיעם און 6ארע6נםלעצע װערק. איר נאנצן האב און גוטס. עם איכערראשן רי םענגע יױעות,^י דער םחבר דערצײלט רארט אלײ;, אל דער עיקר זענען אויסגענוצט באםערקונגען, די שסע פון די כיא־-ביבליאנראפישע דאטעם י נעװארן דורך אים די 6א־שידענע ענציקיאפעדיעם, קאטאלאגן און רשיםוח. א פאר הונדערט בילרער 6ון די אנגעועענםטע פאר־' ליםעראטור־געשיכטעם, 6אך*ארגאנען, צײםשרי6ט;, םאנאגרא־ שטײער 6ון דעם ײרישן שא6ן. רעיצו — רער אײםעילעצער 6יעס א, אז, װ. זןם איז דאן געםאצט געװארן אויך א אנקעטע אויםזען 6ון ביך; נרױסער 6ארמאט, פראצט6ולער ואץ, נלענ־ צמיפן די ײדישע שרײבער, אבער נאי אםיל, א150 שיײבער צענדער ררוק. עם איםפאנירם, עם נע6עלם. אין זשורנאליםטן, האבן צונעשיקט די נױטיקע ידיעות װענן זיך. די איצםיקע אויםנאבע איז די צװײטע און — װי רער; שױן אין דער הקדםה (ײאם װערט, בירוע, נעש־יבן אלע םאל םיזגר מײזם אן אייף דעס שער*גלאט-א ״אינגאנצן איגערנעאר• נאר דעם 6ארענדיקן דאס בוך) פילט זיך, אז דער אייטאר בעםע, 6ארםערשזן און 6אר6ולשטענדיקטע4. אלײן איז נישט איכגאנצן צוסרידן נעװען טיט זײן ארבעט. אויף די ערשטע אויםנאבע פון ״לעקםיקאן• אױ ערשינען אין אײניקע 6עלערן האט ער דארט גלײך אנגעוױזן און צוגעזאגט צו 1914, דאם איז נזןמק די ערשםע ארגעט סון זלמן רײזען םארריצטן זײ אין ד• װײטערריקע איי6לאגעם 6ון לעקםיקאן,