Literarishe bleter · 1926-06-11 · 110 (11.6.1926) · p. Seite 380

380 ליטערארישע בלעטער 110 זא רוןגס. און דא אין יאפאן איז דער פחד גרוים, װןןם אין 1ײם םון א צעשטערנדיקער רעװןלוציע ז$ל םען נישס נ#פן כינעס םםלדו, װו יעדערער רייסם סון איר איעטער שטיקער. עס איז דןך דער פזרח, א1יף װעלנן דער חיהשער מ ע ר ב שאר6ס די גײן. די גװ י הויםש־רעליגיעם, װןס האבן זיך סיילװײז עו■ נ1יםגעג$סן אין ם1ח 6ון די ם#סן — דער שינס^לזם און דער בודאלזס, זײ האבן דערצויגן אין 6^לק *ן אוםגל1יבלעכע צו6רידנקײס, צוליב דעם װןוס די רעליגס.נען זענען אי1י?י• גאניש בונ1יםגעבונדן םיס דער נאסור. מען זיצם נישס אין קײן םעספל, נאר דר1יסן, םארן םעםפל, אונסער צעבליסע קארשנ■ בויםער אין פרילינג, שסעס־ער די שמעקעדיקע װיססעריע, און ם1ף זוםער, דער רױםעריקליאן. דאם איז די סנה װאס דןם סאלק #רײן םארםאנס?וזא מאס ןזפטיםיזם אין דע□ אונסער• דריקסן^לעבן. און עם איז שװער א1יסצום$לן די םדרגה 6ין עלנס און אומגליק, וװ דער יאפאנער ז$ל ש1ין זײן אבםןלום אוםצופרידן. עם איז נישס קײן קריסםלעכע תורה װןס מען קען אונםעררײםן בײם סאלק. עס איז * םין לעבעדיק, תירה, װןם איז ארגאניש צונויפגעבונדן םים ־עדן לײכםן םרןס װ$ס דער יאפאנער סוס. בײם רוס הןט אין אלע צ׳יםן געשסעקס א שםיקל בײזער רוח, װןס ה^ם שם גלען צעברןוק מען ער הןןס זיך ןונגעשיכורם, און דער יאפאנער ש כורם דן ןון — פאלם א1יף אים ןן די פולע םאס פרידלעכקײס און נחת רוח. עס איז ןבער שװער פןרױםצוזןגן װןןם אזא םןןלק װי דןזם יאפאנישע װעם םון װען די שסריק װעם ליגן א1י6ן האלז. דאס איז נןןר געװענדעם װי לאנג װעם ד1יערן ביז םען װעם דעם פ1יער און ארבעםער באװײזן און איבערצײגן, אז די שסריק אויף זײן האלז ה$ס א דר1יםנדיקע האנם 6ארצויגן. רי מאדערנע אנסװיקלונג םון דער אינדוססריע, דער םערב• געדאנק און א םך נןך םיפערע סבות װעקן דעם חשד נײם 6אלק צו דע□ װןס האם געהײםן סראדיציע. — װען פען דערקלערם א שםרייק — דערצײלס םיר פיין װירם — קוםט םןליציי און םען םארנעפם אלע שכרײקער אין סורפע ארײן. ס׳פעלט נישם אין יאפאן קײן םןןליצײ או; עם פעלם נישס אק יאפאן קײן שסרײקברעכער צו 6ארנעםען דעם לייריקן םלאץ אין םאבריק. ער אלײן קלײבם זיך צו גײן ןןםזיגן 6 לעננערן סערםין אין םורםע. ער האס נאך װינכער באדארפם גיין. נ$ר םלם אלערליי דרײדלעך הןןט ער עם *רײנגעגליגן אין םריילינג מייקז — די םורמעם זענען אינגאנבן קאלסע, — זאגס ער פיר פים א סר1יעריקן שםײכל — איך קען זײ גוס. איצסער װןולם םיך א קאלםע סורםע שוין קראנק נעם^כט. זוםער װעם סיר זײן גרינגער. די םר1י הןום *רויפנעבראכס א1יף 8 ם*ץ םיי״ אנידער• געשםעלם א1י6ן םיש אין 8לײן זיך 8נידערגעזעצם א1יף א קישעלע נעבן אונו און זיך צוגעהערס צום שםועם. איך 6רעג זי װי עם שסײם םיכ םרייען־רעכס אין '8םאןז זי הןם זיך פאררײםלם, און ער הןם געענםפערם: — זליער װיים אונםערשסעליק איז די 6ר1י ביי אונז אין לאנד• זי איו 6ןרל1יםיק רעכםל^ז אינג^נצן. איך 86ראינםערעסיר םיך םיסן פ$רכרעס 6ון ױנגן יא• םאנער בײ אים אױפן װאנם. ער דערצײלס פיר, אז דןוס איז געװען זײן נאנםער פריינם, װעלכן םען האם אויפגעהןנגען צור-יק םים אריבער גען י$ר. ארןופנײענדיק צוריק םון אייבערשםן שםןי^ הןבן די אדײן אין םאבריק ארײן און געפינט נ?ך 8 שװערערן לעבן םים שתינדזוכם 8 צולוןג. דןןם פאלק װערם געםרעםם ארױסצו• קריגן גענוג פאר דער אוםפרןפארציןנעל גר1יסער באװןו6ענונג. ער דערציילם, װי די רעגירונג צעשםערם םיט אלערלײ םיםלען יעדע ןןרגאניזאעיע, װאס שמעקם םים סאגי8ל:זם. די פירער פארשפארס סען אין סורםע. — נישםא בײ אוגז קײן םאגיאליססישע םפרםײ װי םען װיל עס ם^רשסײן, דערבײלם ער, די רעגירונג אונםערדריקם. אין דער סיף איז די באװעגונג. 86ראן אן ארבעםעספארסײ ענלעך אביםל צו דער אםעריקאנער ארבעסער-םעדעראציע• צו זײ שסײען צו די פויעריס. איצםער הןובן נןןך נישס 8לע מענער קײן װאל־ו עכם. נאר אין די קוםענדיקע װאלן װעלן שױן אלע םענער *וג,לאזן װערן און דאס װעם ש1ין בייםן די עפנםלעכע לאגע פון ארבעם^ר, אסשר דעםאלס װעלן םיר א1יך הןבן וןוס װארם אק פארלאםענס. זײנע שילדערונגען האבן םיר אז1י דערסאנם רוסלאנד אין דער םערי$דע פון דער ערשםער רעװאלוציע און ש1ין שפעםער אין צײם פון דער דוםע. און עם א־ז פיר דעריבער קלןר געװארן פארװאס די איצםיקע רוםלאגד איז םאר אוא םון װעלכן איך רעד — 8 ג יער םזרח, םון װאנען ת1רה און באםרײונג קוםס, איך האב געווכס ענלעכע שסריכן צװישן לענינם און םראצקיס פנים בײ א ם א1יפן װאנס — לענין פים א היסל װ1ילעריש פארשארצס׳ און םרןצקי םיס 8 סך אנרע• סיװעם אין א1יסדרוק- און ד,ם פנים םין יאפאנם רעװןלוציא• נערן פירער, װאם זיגם נעבן םיר א1יף דרערד אין 8 װײכער, זײרענער קיםןנע — און איז פול פיס 8ז1י 6יל םזרח־סראדיציע און מזרח*הל1םות. עם איז ד*ןך קײן םפק נישס, 8ז '838ן װעס נאך אין אונזערע יארן דורכםאכן 8ן ערנססע ר,װ8לוגיע — 8 בליטפולע רעװ^לוציע, צי א בלוסלאזע — דאס איז איצסער קײן פו^גע נישש. ג כער םי1 8לץ 8 בלוסלןזע — דיקםירם סדן 8 אינער לעכן םזרח״פ^םיפיום• דער ק^פיס^ל לינס אין די הענם פון עםלעכע םשפחית מים אלםן יחוס״^פשסאש. אין זײערע הע,ם לינס דאם לאנד, די רעגירונוק פארלאםננם און לארדנה1יז. דער םיקאון ה^ם נישם קײן דעה. דער עלסםכער 6ון דער םשפחה איו לוים םראדיציע מושל אין דער םשפחד, און אנםקעגן דעם בונםעװעס די ױגנם. ער זןנס גאנץ רילקז — ביז רוםלאנדם לעגםער איבערקערעניש איז בײ אונז נישם נעװען קײן ארבעטער־באװעסנג. איגסער קוםם פון דארטן גו אונז םיי די םעןריע און םײ די פראקםיק. ער 8לײן פ^רכ^פם זיך באלד און גיס צי, אז אין י8פ8ן איז י^ך 8ן 8גדער םןלק, אין 8י אין יאפאן װעס 8 רעװא■ לוציע פןרקוםען אויף אן אנדער או6ן װי אין רוסלאנד. ער דערקלערס םיר נישס םיט װ$ס זיין ם^לק איז 8ז1י ^נדערש. נ^ר אז איך קוק א1יף זײן בודרי8־פנים, א1יף זײנע א1יסגעאײדלסע הןנם, א1יף זײן װײכער, םונקל־זײדענער קיםאנע — זע איך 8ר1יס דעם אונםערשיד: די יאפאנער זענען 8 דיסציפלינירס פ8לק. אין י8פאנער זיצם 8 ששיק דײםש. נישס נ^ר םים דעם םיליסאריזם, נ^ר פים דעם גאנצן §רם לעבן. םים דער שס^רזאםקייט. םים דעם נישם ל^זן ס8לן קײן זאך אין נױועסש. םים דעם רײן האלסן ג^סן און הײזער—אםילו םיס די פעקעלעך עסען װ^ס יעדערער נעמס זיך םיס אין װעג ארײן. די דײסשע אינערלעכע דיסצי־ פלין ה^ס ד^ך געששערם אין דײםשל^נד דער 8רבעםערש88ם ^נצוהאלםן ד^ס. װ^ס זי האש ש1ין נעהאם אין די אײגענן