Literarishe bleter · 1926-06-04 · 109 (4.6.1926) · p. Seite 368

מ)1 .זא ליטערארישע בלעטער 368 װען םיר זןןלן זיך נעםען צ,־ר.ערן צי כעןןריעם, װןלםן מיר שיין לאנג געװעזן אייפן עולם-האםת. םיר װילן נישם אונסער־ גײן און םיר װעלן נישט אונטערגײן. סעגאלאװיטש איז כןזראקסעריםסיש םיט זײן הײסער כאצױננ צו זײנע װערק. עד צײלם זײ, זײנע װערק, ציסריק *ון געשדײ, װי אײנענע לעעעדיקע, םייערע נפשית. ער שעמש זיך אפילו נישט צי בןוהייפםן, אז זײנע װערם זענען בײ אים אלץ. א באזונדער ליבע און אייפםערקזאפ• קײט װײזט ער אריים צום לעזער. ער םילם צװישן זיך אין זיי א באהאלםענע ענגע פארבינרוננ. אונזער געשפרעך קוםש 6ןר אין דער קאנצעלאריע 6ון ליטעראםן־פארײן. נעענדיקש, נעזענענען מיר זיך און גײען בײדע... אװעק אץ ליטעראשן״פארײן... ײד־ריח א שריםםשםעלער, ער זאל געםינען זײן חױנה םון דעם, װעלכן ער הןןס אלץ אײעקתגעכן. נאר די .סאםעריעלע ניצן* זענען לײדער שסארק נישם זיכער. נישש 6?ראן איצם קיין קולם פארן שרײבער, מ׳קען אים נישט. אט לעב איך איצט, למשל, אויסשליםלעך 6ין םײן שא6י. געװעזן א גײט, װען כ׳האב גע■ היננערם. װאם שפעםער װעש זײן װײם-װײס איך נישש... לןזםיך נאר טין דאס םייניקע... םעגאלאװיםש רעדם םיט התפעלית װענן דער ײדישער שםראך. — ייזײש אלז א װונדער, איינע 6ון די שענסםע עקשנותן, װאס דאם ײדישע פאלק הןןט ארויםנעװיק אין םשך 6ון זײן עקזיסשענץ. איך גלויב 6ול• ששענדיק אין דער צוקונ6ש פון דער ײדישער ליםעראשור. אםת, טעארעסיש קען םען א6שר אױסױײזן דאם םארקערטע, אבער אמאל איז געװען; אין די ין>רן 1860 -1862. פין ר. ק?פעלאװ׳ הקדטה םאקס נ. ם־יזןל, נױײארק, 1926. ױ ־ י * ר ר בדרך כלל איז דער דיכטער — און יעדער אײנער, װאס איז נישט קײן ,םענזש פון םאלק• — ארײנגעםון אין זיך א-ײן און נאר אין זיך אלײן, װען ער דערצײלם אונז די נעשיכטע 6ון זײן לעבן. ליגט איר װערט אין דעם אינטערעס, װאס םיר האבן 6אר איר 6ארפאסער, און װען ער איז א דיכטער- אויך אין דער קונםט םון זײן שרײבן. אין די נעװײנלעכע מעםוארן םעדם אםט דער קינםטלערישער חן, אייך זענען םיר נישם אזוי ששארק 6אראינטערעסירט אין דעם שרייבערם פער■ זענלעכן לעבן, דערםאר אבער האבן אזעלגע זכרונית גאר א באזונדער װערס, װי א היסטארישער דאקוםענט• זײ זענען נישט אזוי סוביעקטױו װי די קינססלער־ םעםוארן, אין װעלכע עס איז דא מער ,דיכסונג׳ װי ,װאר• הײס*. זײ צײגן אונז די פארגאנגענהײם אין איר נאסירלעכער פארב, אין איר נאקעטקײט. זײער כח איז דער כח םון זכרון, נישט דער כח הדפיון... און אויב מען קאן אק די ערינערוגגען, װאס ליגן איצט •םאר פיר, נעסינען עפעס א פעלער, װי אין א היסםארישן דאקומענט, איז עס נאר — דעם חםױן, ,װאס די כלה איז צו שײן*, ד. ה. װאס דער פארפאסער, י. קאפעלאװ, האם, װי עם װײזט אוים, א כח הדמיון, נישט נאר א װונדערלעכע געדענק■ קיאפט. ער האט אין זיך, װי ד*ר זשיסלאװסקי דריקס זיך אייס אין דער הקדםה, א ,בעלעסריסטישן אדער׳. ער האם הנאה פון דערצײלן א מעשדי, ער חאס ליב צו שילדערן כאראקםערן. און ער פארםאגס א געװיסע פעלקײס דערצי• ממילא, דערצײלט ער אינז ױאס ער דענקט. נישט נאר װאס ער געדענקט. ער באנוגנס זיך נישט דערםיט, װאס ער האס געזען אין געהערט; עי־ בײגט אונז, װי ער האם געזען און װי ער האט געהערם אסילו רקן ססיליססיש םאלט?ד ארײן אין דעם סאן 6ון בעלעסריסשיק. ער לאזט די םענטשן רעק םיס זײער אײגענעם כויל, אויף זײער אײנענעם נוסח. ער לאזט זײ זיך אויםלעבן און אויסט״נהן זיך פאר אונז. זײן פאסער, אט דער לםדן און חסיד. װאם האם (יך זײן אײגענעם דרך אין לערנען און אין לעבן; זײן פעטער אטאל איז גןװןן .זכדונוח םון דעט יידלשן לעבן אץ ליטן םון ד־. חים זשוטלאװםקל פא־לאג ש. נ י ג ע ר / נ װען עס שרײבם םעםוארן אײנער, װאם איז נישט באװוסט אין דער ליסעראסור און איז בכלל נישס קײן גדול׳ קײן באריםכקײם, קאנען דך געפינען םענסשן װאס װעלן םרעגן: — װעםען אינטערעסירס זײן לעבןז װעי דארף זײנע ערינע־ונגען? דאס װעלן זײן די םענששן װאס םײנען, אז שרײבן זכרונות זענען בארעכטיקש נאר יענע, װעלכע האבן אוי&געסון גרויסע זאכן, יענע װאס זײער לעבן איז נעװארן א סײל 5ון דער געשיכסע. װאס האס אינז צו דערצײלן, טראכסן זײ, אײנער װאס איז נישט קײן ,היססארישע פערזענלעכקײט*? אין דער אמתן האס אזא אײנער א6ם זײער א סך צו דערצײלן. םען דארף נאר נישט צענויםםישן דעם סארט זנרונות, װאם א,פשוטער םענטש׳ שרײבט, פיט די אויטאביאנראפיעס םון ,גרויסע םענסשן׳• דער גרויסער םענסש 6ילט.אן די באשרײבונג 6ין זײן לעבן דאם ריב נאר פיט זיך אלײן; פאר אנדערע בלײבט קיין ארם נישם, םײדן ערנעץ אין א װינקעלע. דער ,נעװײנלעכער בשר ודם׳ אבער װײם, אז ,םה אנו וםה חײנו*. םאכס ער גישט קײן װעזן 6ון זיך אלײן און גיט זיך אפ םער םיס דער סביבה, װו ער איז אויסגעװאקסן, און םיט ד,ר תקוםה צו װעל• כער ער געהערס. םין אט דער םביבה אין אש דעד מקו8ה סארצ״כנט ער שטריכעלעך, 6אקטן און פאםירונגען, םנהגים אין ם־ינונגען, װאס זענען יײך צו אלעפען, נישט נאר צו אים אליין. דוקא דעראאר, װאם ער איז אליק נישש קײן ,קאםיטל געשיכסע*, האבן זײנע זכרונות אין זיך געװײנלעך מער גע• שיכסע תי ב־אנרא&יע, אין װען מען לײענט זײ האס פען א בילד 6ין א דור, םין א גאנצן כלל. געװים קאן סרעםן, אז אויך די לעבנסבאשרײבונג 6ין א באריפסער םערזענלעכקײט זאל זיך אפגעבן מער מיט כלל װי םיטן פיט. אזא אויטאביאנראםיע איז םענדעליס ,שלםה ר׳ חײםס*. אבער דאס איז אן אויםנאם•