Literarishe bleter · 1926-06-04 · 109 (4.6.1926) · p. Seite 367

367 ליטערארישע בלעטער 109 ײדישע שרײבער װעגן ײדישער ליטעראטור און װעגו זיר ז. םעגאלאװיטש אײן רײ םים זײ, איך װיל נלויז אנװײזן דעם װעג *זם ילדישן לעזער: ם׳רארף אים נעםלעך געבן א גאננע זאך, נישס קיץ עקסנעריפענטן, װעלכע דאר&ן ליבערשס בלײבן לינן אין לאבןןראטןריע םין שריםטשסעלער, אין אייך — נישס קײן חקירות. זינדיקש םען אין ם׳גיס עס אים יןן, קימט דער לזבנסינעזעץ 6ין נאסױלעכן אױסװאל אין שײדס ןן■ דןם, װןןס דעם לעזער דארף געגעבן װעין 6ין דעם, װאס דארף אים נישם געגעבן װערן ז. סעגאלןןװיםש דערםןנס נאכאםאל אין נןןכאמןזל די םןדע 6ין ■אמםלעטן, װןןס הןןם זיך לעבטנס ארײננעכאםט אין דער נײער ילדישןר ליטעראסור• מיר קענען כמעם זןןנן, אז נײ אינז איז נישס$ קיין אםתער קריסיקער, װןןם זןןל איננאנבן װערט זײן ןןט דעם נןןמען. דערםאר איו םאראן בײ אונז א חברדי ליסעדארישע תלינים, זיי שאנעװען נישס ק״נעם, גערענקן נישס יענעםס לאנגיןןריקע ארבעס, שאגן נישט ץ■ קײן בארינגונגען. דער אםתער קריםיקער נעםט אין באטראנס דעם לעזער און די װירקונג, װאם דאם ביך האס אייף אים (אוי6ן לעזער> געםאכט אין דר־נגט דער6ין ארוים װי אז1י דאס ביך קען ײייקו• 0?ירן ,םאדערנעם׳ קריסיקער אבער איז דער לעזער קײן שים באװײז נישט, 8ארקערט, דער לעזער איז נאר םחולב זײן נאםלרלעכן געשםאק צועועאםן צי דעם קריסלקערם איגער־ראסלנירסן, קאסרלזן געשםאק. איז דען א װונדער. װאס ם׳קיםט דערנאך און מ׳זעס, אז אונזער ײדלשע ליטעראטור גע6לנט זיך אין א שלעכםן םצבז — װעםען 6ין די היינטקיע שריסטשטעלער האלט איר שאר דעם, װאם גײט יא איי6ן ריכטיקן װעגז — םארשםײט ויך, או ס׳וענען םאראן םערערע םאלענ• טירטע ײרישע שרי6טשטעלער. יעדער אײנציקער 6ין זײ איז אודאי װערט ם׳זאל אים אפשאצן (נלשט אפשאצן עםיצן—דאס איז די גרעםסע זינד, װאס די קריסיק באגײט גאנץ א6ט), נאר א1יב ם׳האנדלט זיך װענן גאנצקײס, געםין איך זי נאר בײ ש ל 1 ם א ש. ע ר איז דער ײדישער שרײבער אין 6ילן זין 6ין װארם. ז• סעגאלאױיסש נײט איבער צי שםועסן װעגן זיך אלײן• ער זאנס: — נישס געקיקס דערייף, װאס איך ארבעט שיין איבער 20 יאר א1י6ן םעלד 6ון ײדישן שא6ן, װער געלײענט 6ון די גר1יסע ײדישע םאסל, האנ אלך בלק הײנםיקן סאג גישט גענו• םען קײן ײארס אין קײנע ליםעראםור-סראגן, זיך נישםגעקריגם און נישם נעהאס קײן םענות. אן אײנזאםער בין איך זיך גע־ גאנגען ם ין װעג, צוגעשייבן נאך אין נאך א בלעסל צו מײנם א ביך, פים געדולד אויםגעהערס א1יף םײן חשבון 6יל םײנונ• גען און סברית, און ווײסער געסון דאם םײניקע. איצם ארבעט איך אינער א נײ ביך, װאס דארף שילדערן דאם נײע ײדישע לעבן אין 6ראנקרײך. צוליב דעם צװעק נעם איך טאקי יעצם אינטער םײן רײזע קײן םאריז. איך האלט םיץ ליםערארישע ארבעם 6אר א הײליקע. נוצלעכע ארבעט, איך האב איר פײן נאנץ לענן אסנעגעבן און האב דערסאר רעכס צי האסען יויף װירקונג, װאס איז דער נאטירלעכער שכר סין שעסער. אםת, דער ײדישער שריסםשטעלער האט א1יך םאטעריעלע נוצן סין זײן ארבעם. איך האלט עס, אנב, אז ם׳איז נויטװעגדיק סאר ז. סעגאלאװיםש איז ש1ין אזוי געקר1ינש - 6אר דעם אופרו 6ון ליטעראטן.6ארײן. א הױכער, שװארצער, א דארער, שםענדיק םלם א 6ײקע אין ם1יל, א בריגזער און א מרה• שח1רהניק. אן אײנזאםער, װאס פאכס סין זײן אײנזאםקײס א װעזן, א1י6געטראגן א1וף דל קאלעגן, װ;.ם שאצן נישס אס זײן אפתע װערם. אבער אלע װײסן, אז אררבא, םענאלאװיםש קען נישם זײן אלײן און זיכס געזעלשאםס. נלשם נעקיקש דערויף, װאס ער טראגס שםענריק א כעם א1יף מענםשן, קען ער דאך נישס זײן אן זײ. זיצס ער טאקע טעג און נעכס אין ליםעראסן• סארײן, שװייגט, שרײבט זײנע ביכער פיט אן .אײביקער 6עדער*. 8ון צײט צו צײם סארסרויט ער זיך סאר א הײםישן, שאנע• װעט ער זײ גישם, די ,יינגע׳... — װער זענען זײ אין װאם װילן זײז װער קען זײ? םעגאלאװלסש שסאלצלרם דערםיט, וואם ער װערט א םך נעלייענס. .הלואי װאלםן אונזערע שרײבער געװעון אז1י גוט, וױ ם׳זענען אונזער לעזער׳, - טענהש סעגאלאװיםש. שפועסנדיק װעגן סצב 6ין דער ײדישער ליםערא־.ור זאגט ער: די לעצסע צײם האם פען זיך נענוםען בײ אינז צו טעאדיעס. אםאל זענען געװען בײ אונז שרײגער האיאפאשני״ קעם, םענסשן, װאם האב נישש נעסרזגט, נאר געסון. אזעל5ע שריסםשםעלער, װי םענדעלע, של1ם.עליצם, ■רץ האב ארײנגן• לײגט זײערע אלע כח1ת אין דער ילדישער ליםעראםיר, געװען סארבינק םים איר 6ין אנה1יב ביזן סיף. דאדורך סאקע האב זײ דערגרײכס דעם נאפען און רום אויף דער ילדישער נאס. דער הײנסיקער שרי6שםעלער <םיס אײניקע אויםנאםעז) איז א חקרן. קודם׳כל װײםם ער נישם צו װאם אזױנם ם׳דארף שרײבן, האלם אין אײן זארגן, אז ער זאל נישם פארעלטערט װערן, וויל דוקא נעסינזן נאנץ נײז, 6ין קײנזם נישט גענוצםע סארםען. דער רעזילסאם דערםין איז דאס, װאם מיר האבן איצם א םך — ו ו ע ג ן ליםעראסור אץ אזױ װײניק ליםעראסיר א ל י י ן. א סך 6ון אונזערע ױנגע, װאם האבן נאך זײער װײניק געגעבן אײגנס, האבן אבער ש1ץ באװיזן סקבר צו זײן אנדערע. װי שװער ס׳איז נישס דער ■ראצעם סון שאפן ני6א, אז1י דאנקבאר און לײכם איז דאס ם ש ס ם ן דעם שעסער. יעדער אײנער זוצס זיך דאס זײניקע אין דער ליטעראםור, שסעלס אר1ים דעם שרי6טשסעלער דינע אײגענע סאדערוננען אין א1יב ער גע&ינט נלשם דאס, װאס ע ר האש געװכס, װערם דער *ריססשטעלער •סול. אזוי איז דאם םיס די רוסישע ,סעאיעטיקער׳ און םים אלע אנדערע. — איך האלס, אז אויב ס׳איז סאראן א קריזיס אין דער הײנסיקער ילדישער ליסעראטור שסאםט עס טאקע דערםון. ז. סענאלאװיםש רעדס װײטער װעגן דעם, אז אין די אלע סענות וםע;1ת װעגן קריויס 6ון ילדישן בוך, איז סאראן א םך ליגן. די ביכער סון אינזערע קלאסיקער םענדעלע, ■רץ, ש׳ע, װערן געלעזן םים גר1יס אינםערעס אין אלע ילדישע ישובים. א1יב איר סרעגט םיך סארװאסז — װעל איך אײך ענטםערן, אז בל.'יז און בלויז דערסאר, װײל זײ האבן םיס זײלר אוםפיסלבארקײס 6אראיגםערעסירט דעם לעזער, געגעבן אים רי װעלם א גאנצע, ל1ים זײער קינסטלערישער א1ים6אסונג. דאס זעלנע געשעם םים די ביכער 6ון שלום אש און םיט ש־ינע אײגענע ביכער. איך װיל םיך נישס אװעקשסעלן אין