Literarishe bleter · 1926-06-04 · 109 (4.6.1926) · p. Seite 365

365 לימערארישע בלעטער 109 די מעשה ױןןס איך דערזײל. דאס דיײםס, םײן ןןנקוסען אין ערשסן קל*ס גימגןןזיע״ איז סןןרגןקומען הןרגסס־אײס, סויזנט נײנהינרערם 6ינ6טן יןןר דער קיסר ניקןןלײ הןןס דאמןלםט געגעבן דעם ריםישן סאלק די קןןנםטיםיגיע, רעדנער אין ןסגעםראגענע םאנםלען האבן געקלעטערם אייף די קןןלןןנעם שין דער ששןןטידןןםס נעפײדע אזן גערעדם רעדעס עוס סןןלק, פײנאכם הןןט מען אין גאס געשןסן, אין די מיםער הןט מיך נישס געװןלט לאזן אויף ןןרןןשניסשקע. דעם *מאנעיקססן ןןקטןןפר הןןפן די שכנישע יינגלעך 6ין אין דערםרי אן געלאזם פזןםירענע שלאנגען אין דער לו8טן׳ םונקס אנטקעגן דעם פאליבײיבירקל, אין דער װאסער-םירער אינזערער הןום איבער• געלאזם אלע ארבעםן און זיך אריםגעגאנגען א ביגעפיגסער, םים א רויס סנים. שםעטער הןןבן םיר דערזען׳ װי דעם בעקער קאליםסןןװס זץ שלעפן ארויס אין דרויסן א לעדערנע ,קאפילע׳ און םאכן גיםנאםםיק אין םיסן נאם• קיינער הןןט זײ נישט געשטערם, און דער ,גאראדןןװאי׳ סעםיןןרניקןןװ האט זײ נןןך אינטערגעגעבן היץ, זײ זןןלן שסרינגען העכער. םעםיןןרניקןןװ איז געװען אינטערגענארטלט םים א זײדענעם געשםריקטן םאסיקל, אין זײנע א1יםגעסיגסע שסיװל האבן נןןך קיינםןןל נישט געהאס אזא גלאנץ׳ װי אין דעם ט$נ. דער ,גןןרןדןןװןי/ ןןנגעטון אין פשוםע קלײדער, האט םער װי אלץ איבערגעשראקן די מאםע, און דערסאר טאקע האט זי מיך נישט געװאלס לאזן גײן. אבער איך האב זיך דירך הינטער-הײםן ארויםגעכאפט אייף דער נאס און גיך געקוםען גילוישן אויף אכאטניםשקע, װאס האט זיך געשונען װײט נאכן באן״הײף. אייף אכאטניטשקע אויף זײן שטענדיקן ארם איז געזעסן איװאן ניקאדיםיטש, דער טײבן-הענדלער. אײםער די סײבן האט ער נאך םארקויסט קיניגלעך און אײך א פאװע, (*ן ער. די פאװע האט געלאזט דעש בלישסשענדיקן עק, זיך געזעםן אויף א דין שסעקעלע אין געדדײט אין אלע זײטן מיםן קאלט• בליםיקן, װונדערבאסשײנעם קעפל. אײן םיסל איז בײ דער פאװע געװען ארופגעבינדן כיט א געדרײט שטריקל, און דער אנדערער עק םין דעם שסריקל איז געװען ביגעבונדן גו איװאן ניקאדיםיטשעם געםלאכסענעם שסיל. נעקומען, האב איך באלד געקײםט בײם אלםן בװײ העל-רײטע טײבן מיט םארדריפעטע פרעכטיקע עקן, אין א פאר שײבן מיט םאטלעס. די טײבן האב איך ארײננעלײגט אין א זאק און באהאלטן גי זיך אין סאזוכע ארײן. נאך דער קניה זענען בײ מיר נאך געבליבן םערגיק קאפיקעם. אבער דער אלםער האט םאר דעם;עלס נישס געי װאלט אפנעבן א סײב מיט א טײבל 8ון קריוקאװער מין• די קריוקאװער םײבן האב איך ליב נעהאט 6אר זײערע קורצע, שטײ6ע, סרײנטלעכע שנאבלען. םער סון 6ערגיק קאפיקעם סזורלאג ב. הלעצהיז ארוים סון דרוק: שריפטן פון ײדיעז װיםנשאפטל־־יעכז אינסטיטרט, (םילאלאגישע סעריע, באנד 1) לאנדוי-נוך ד״ר אל־־^סרעד?־־1אנזי־וי *י וײן 5>-?סן גע1וירנסל!*ג אינםערגעסרעגן *ין זײנע גירן-םרײנד *■ן תלפױדים. ן נרוים זןמלניך *ין *לנקי 40 -ריקנײנן פיםן אנםײו 6ין יד נזריניס- ססק ײדיעק *זן דײסמק פיל$ל$נן,?ימקראסור-היםםנרלקקר *ין םעלק- קלאײםסן, *ן *ינר 8ין ללר ם*י'*כ:ו*רעיננ *ין ללסקר*סיר*נקעינםק. אדרעט: 36 ,3זד\*82ז3^גר ,חס1:>ס10 .8 זשארן איז גי אונז געקומען דער אלסער ל־בערםאן, מאס האס םים םיר געלערנס תנ*ך און הזנרעיש. םען האט אים נײ אינז נערופן םאס־ע ליבערםאן. ער האט אײסגעטרינקען 6ון ד ם בעםאראבן-װײן אביסל םעיי. װי ער האס באדאר6ם, די ביגית זענען בײ אים ארײםנעקדאכן 6ון אונסער דין רײם װעםסל, און ער האש 6זן פײן כב1ד װענן געזאנט א העביעישע דרשה. רער אלםער האט אין זײן דרשה אסנענעבן םײנע עלטערן א םזל*ט1ב, און האס געזאגם, אז איך האב א1יף ד,ר פרישונג ג1בר געװען םײנע ש1נאיפ, גובר געװען די רוסישע ײננלעך םים די נראבע באקן און די זין 6ין אונזערע הארסהויטיקע גכירים. אזײ האט אײך דור, דער מלך 6ון יהידה, אםאל.אסאל גינר געװען ^ליתן, אין פונקש אזײ, װי איך םרױםײר א-ג זא1יף נליתן, אװי װעם אײך אונזער עקשנותײק 6אלק גובר אײן םיט דער קראשש 6ין זײן שנל די ש1נאים, װאם ריננלען װונז ארום אין װאס לויערן אײף אינזער בליט. אפגעזאגט די נוערט.ר. האם זיך םאסיע ליבערםאן בעװײנם, װ־ינענדיק נע• הסען נאך א סראפן, און זיך״ צעשריען: ״ױױואש׳! די געםש םאבן אים ארײנגעניםען אין דערםים אין אננעהײבן צי סאנצן חיש אים א שארצײטיקן קאדרײי, װי אײף א קל־ינששעטלדיק נ אתינה, אלע־ זענען אײף אונזער שםחה שטארק פרײלעך נעװען. ג6ילי םײן םוסער איז געמען שןבור, ד,גם זי האט נישט ליב לעהאס צו טרונקן און נישס שארשסאנען, װי קאן מען עם בבלל 8יב האבן בראנ6ן. זי האם דעריבער אלע רוםישע געהאלטן 6אר םשיגעים און נישם געקאנט 6ארשםײן, װי לעבן עס ר1יען םיט רוסישע םענבר. די גליקלעכע סעג זענען ערשט געקומען שפעטער. נעקו■ םען 6אר די םוםער דאםאלסם, װען זי האט םאג־טענלעך גענו• מען גרײסן דעם עסן'6אר םײן אװעקגײן אין גיםנאזיע, װען זי איז ארוםגעגאננען איבער די געװעלבן אײנצוקויפן 6אר םיר פיק ביסל בעל-הגתישקײס: א קעסםל, א קאסע, א סעקע, נײע ביצער אין קארםאנענע םאװלען, העספן אין גלאנצנדיקע ה־לעס. קײנער אויף דער װעלס 6ילס גישם אזוי שסארק דעם סעכ 8ון גײע זאכן, װי קינדער. קינדער צאפלען*א1יף שין זײער ריח, װי א הונס װען ער דערשפירס א האז און זײ לעבן איבער יענעם םשוגעח, װאס שפעטער, װען םיר װאקםן־אײם, נעבן מיר עם א נאםען באנײסםעיונג. אש דער רײנער קינדערשער אײגנטום• געםיל םץ די זאכן, ױאס ריאבן געשםעקט םים ליבער שײכקייט און קילקײם 6ון גאם. האם אנגעשטעקט םײן םוטער. א גאנצן ח1דש האבן םיר געהאלםן אין א־ין צונעװײנען זיך צום 6עדער• םעםטל און צו דער שרימארננדיקזר אום6ארגעםלעכער האלב• שונקלקײט, בשעת איך האנ געםרונקען ט־י אױ6ן עק 6ון בא• לויכטענעם סיש אדער גע;וי6געלײגס די ביכער אין טעקע; א נאנבן חזדש האבן מיר נעהאלסן •אין אײן גוגעװײגען זיך גו ןס דעם גליקלעכן ארט לעבן אונזערן, און ערשם נאך דער נרששער שול-גײגניש האב איך זיך דערםאנט אן די םײבן. איך האנ שײן אלץ געהאט גוגעגרײס 8ץ זײערטװעגן — * רובל םיט 6ו6ציק קאפיקעס אץ א םײבנשלאק, װאס דער אל• ־זצר שואל האס 6אר םיר געםאכם שון אקאסטן. דער םייבנ• זלאק איז געװען אפגע6ארבס אין ברײנער 6ארב. ער איז גע- אכט געװאין מיט נעסםן שאר גװעלף סאר םײבן, םים נע• :ױגסע ברעסעלעך אײ6ן דאך און םים ספעציעלע שםאכעםן, יאס איך האנ צוגעסראבט, פדי א־ײנצונארן שרעםדע סײבן. אלץ איז געװען םארסיק, זונםיק דעם צװאנגיקסםן אק׳ אבער האבאיך געװאלט גײן אײםן אכאטניטשער סארק, אבער :ימערװארסעסע בײזע אנשיקענישן האבן זיך םיר געשטעלט וין װענ. ׳