Literarishe bleter · 1926-06-04 · 109 (4.6.1926) · p. Seite 363

363 ליטערארישע בעיעטער י>סו .תא יעףקלוב. ערשסנם *לם זעלבםסשסענדיקע גרועע םים 8לע נריפעס, בױײםנס: וןרװיױ אלם שסראכלעכע גרובע בײם פוילישן םעריסןריןלן קליב. <.ויך אין פראנ, װו עס איז ד$ 8 םעכםיקעי בװײג םון דער דײםשער ליטעראםור, עקזיססירט בלויז אײן קלוב.) ןבער ט ו ן ד*רף מעןי דער בליק אויף דער װעלס, או ף אײרןןפעו ו ו ע ל ם ד#רף זײן דןןס ב י ל 6ין יערער ליםער&סור, אויב נ * בי ע ד#רף זײן די דערגרײכונג אירע. ד$ס םענססער בו אײרןפע איז ןןפן. נישט םר הןןבן עס אויפנעפראלם. לײדיק שסײס עם. קײנער במײײיס זיך נישם אין אים. לןןמיר מוסיק אויסהויבן די קעפ אין באװײזן זײ א־ן םענסטער, אײדער מען װעט זןגן 6ון יענער זײס: דןןם 6ענסםער א־ז פוסס, מםתםא איי די שםיב אויך סיסס — עיקר שכחת־: (םיס א כיװן, סןרשסײם זיך.) ה־ברעיש• י־דיש... נןר ד$ס איז א נאנץ נאזונדער קאפיטל ם^ר זיך. ל$םיר עס םארשװײגן ביז בי אונזגר אויפנעםען אין שפעסער װעס ד$ס לעבן דיקסירן זײנע קלוגע און :עלבסםזארשםענרלעכע נעזעבן. מלך ראװיטש ראר. ב$לן ה$נ$ר8ר ד.*לם םענםשן בוזאםען, כל״זםן עם איז דן װןס בי בןןלן, וױיל .אינסערעסן האלםן םענכשן בוזאםען און װערםער בעשײדן פענסשן׳ הןס מיר אםץל גןזןגם 8 83• װוםםער און סר^קסישער ײדישער שרײבער...) ד8רף דןזס װערן אםןל דער ילדישער סען-קלוב. בו דעם בװעק הןם ער געז$לס שיקן 8 דעלעגאביע קײן בערלין בום הײ-יעריקן קןנגרעס. שפעסער הןם ער דעם <י8ן םון דער דעלעגאביע רעדוב רם (געלס־םאננל) און עם איז געבליבן, עס ז$ל דעלע• גי.־ס װערן בלויז אײן חבר (װעלכער א־ז בוסעליק גע8ןרן) און דער זןל ביי די געהעריקע קאנגרעם״א־גסםאנבן איבערגעבן א ם ע ם א ר י א ל, װןס דער װארשעװער קלוב הןןס אויסגע• ארבעס. גר$ד אין יענע טעג זענען םארגעקוםזן די באװוכסע װארשעװער געשעענישן אין דער םעםןןריאל אױ נעבליבן אין דער ס;קע סין קלוב. דער דעלעגאס איז געקיםען קײן ב-ילין סינקסלעך אײן םןנ נאך דעם קןזנגרעס. אין ד$ך איז די זאך םים דעם רןזיקן 6יאםק$ נישם 86רשפילם. אויןי די פוילישע דעלעגאביע א־ז ביליב די באמוםםע װארשעװער געשעענישן קיין בערלין נישם געסאון. דער בענסער אין לןגדאן עקזיסםירם אין די ילדישע ליסעראםור קען אין דער, ןדער אין יענער 6ןרם װערן אויפנעניםען אין צום אנדענה פװ עלעו קעי אהרן מארק /װארשע פארשידענע בייסונגן און שרי6סן. װיקסאר הינןן הןס געזןנם: ,ד$ס געױײנלעכססע ןרם באקוםס 8 געװיסן גל8נץ, װען עם דינס 6אר 8 של8כס*6עלד״. אזא שלגכש־-סעלד איז געװען עלען קעים .עם^נביפ^ביע׳, װןס הןם םיט איר שאר6קייט, נײקײס און קאטעגארישקיים #רייסגערוסן 8 םהיםה 6י1 8) 8 שיעור פרןסןןםסן, םענות, נאיהע םאנישעסםאביעס און א םביל סון שריפםן און ברןשורן. קעי איז געװען 8 קעגנערין םון עםאגביפאביע, ױ הןס געפן• דערס 6ולשם{גדיקע ר ע כ ם 6אר דער 6ריי, יןס הײםט אזעלכע נא־םען, װןס י8לן שאשן 6אר דער *־וי, סונקם װי פא-ן םאן, דן געהעריקע געניטן, װו די סרייען■ 6 ,יקייסן זןלן קענען סרײ און ברײס ז ך אנםװיקלען. זי איז ןבער געװען קעגן דעד אלגעםײן-אננענוםענער עםאנביפאביע, װןןס אױ כע• ששאנען איןדןר קןנקורענץ מים דעם ני8ן אייף 8לע אן אויםנאם געביםן 6ון געזעלשאשםלעכן לעבן. ןןס דער דאזיקער .קאנקירענץ-עמאנביסאביע׳ הןס זל אנסקעגנגעשםעלם אן אנדער פאסטויאס: די סאראלישע װערס-איבער• שאבוננ םון דער 6װי אלס װייב אוןםוםער. אײך 6>ןרן חתונהלעיבן האס זי געשאםן נײע רעםןרםען, ,דאם נײע חתונהירעכס׳, ײאס איז געשםאנען אין דירעקםער שײכית םים איר נײען ערבױנגס״סיססעם, מים איר נייען קיק אוי6ן קינד. אין אנהויב פונם 20*לשן יארהינדערם, װעלכן םיהןט 8 נאםען נעגעבן .יארהונדערס 6ון נאז און ערעקסרל, םעכניק און נבח1ן איכער די נאסור כחות׳, אלן אנהויב. 6ונם זאזיקן יןר• הונוערם םרעט ארוים עלען קעי םיס איר באריםסן מערק ,דאס יארה נדערם 6ונם קינו׳ (1902) - $ן א1יםדזוק, װ$ס הןש ז־ך סארװאנולם אין א שפריכװארם און בסעס אין 8 לן• עלען קעי איז גענוירן געװארן אין אר 1849. די א־רעען, ײןןס ד הןט פרןןסאגאגדירס אין דער בװײםער 1?על6ם םון פאריקן יארהונדערס, זענען שוין הײנם װײם םער אנשװיקלם׳ װי אין אירע בײםן, אירע השגות װעגן סאביאדע רעסארםען זעען שוין היינם אויס בו באיעגאםלש און בלאס אין שפיגל 6ין דער הײנםיק-ר בײם. דערבו האש די פלחמה איבערגעריםן די לאנגע, שםארקע קײס שון איר םארשידנארשיקער, אבער שםענריק/אײנהײםלעכער ארבעס אינם 66-םן יאי םון אלר לעבן, פארענדיקנדיק איר בוסרים בו דער בר־יט,ר א־יראפעלשער עשנשלעכקײם םלס אלר ,ױנגען דיר׳ םון יאר 1913, װאס איז ד,רגאגנען בו אונז דורך דעם זײם קן װעג םין א דײששע, פי־לישע $דעו רוסישע איבערזעצינג. דער דאזיק ר ,ױגגער דור׳ אלז ש1ין אין שיל זײשן םון ז־ין לענן (נישס. חס זשלום, אץ אלעס שסארק םארעלפ,רם אין ה$ם א1־ף א־יניקע געביםן 8 באדײםוננ נןןר סארן םןןרשער. עלען קעי שסאםש םין 8 יחיםדיקער, אריססאקראסישער םשפחד.. דןך ניט ז־ אפ דעם גרעסטן םײל םין איר לעבן אלם לערערין איגם שם^קהןןלםער ,ןרבעסס־איגסשיסום׳ ש1ין דער סאקס אלײן באױײזם, אז ז־ א־ז גלװלן א פעיזענלענקײם םים 8ן אויםגעשסיאכענעם װילן, םיס 8 דראננ בי זעלבכס• שסענדיקײם און פרײהײס, װ$ס זענען אײך דער קערן־פון אירע געזעלשאסםלעכע רע6ארםען. א־ן איר ליסערא־ישער ארבעס כאהאנדלם זי בריים און אלנםערסאנס דערהויסם דל פרויען■ פראגע און די קינרער.ערבױנג: די פליכסן פון דער םר1י, איר באשעשט־קונג און רעכס, איר רןל אין דער געזעלש68ש און איר םוסערששפם. אירע אידעען קיםען בום א1ישדרוק אין אײניקע פ$פולערע װערק, װ$ם זענען געװ$דן באריםס אין דער ײעלס: ,די םרויען׳גאװעגונג׳, ,ױענן ליבע און, חתינה׳ ר.$בן', ,עמאנב־פןביע*, אין אץ 8 לזןנגע רײ ארטיקלען אין