Literarishe bleter · 1926-05-28 · 108 (28.5.1926) · p. Seite 354

334 ליטערארישע בלעטער 108 .זא די האמישע איבערזעצונג פוז דער ״האמישער געשיכטע״ י• ראפאפארט קאםענםאר), האט ער עס צאסש געדארסס םאכן םחוען סעקס. װןורום אזוי קומס א1יס, אז צראנם גוסא הןוט נעגענן אזעלכל דערקלערונגען. ױןס שייך ריין״שסראכלעןי, א;ז די איגערוענוננ אויך גאנץ שלעצס. דער איבערזענער באנונם ,אײן׳ ןןנשסןוט .א׳, מאס קליננט נןןר װילד• ,זי איז אײן *נםשלאסענע׳. .םיט 8 פודירס געזיכט׳ — ןנשסןס ןננעסודערט $דער באסודערם• .םײן עלנדער דילק (דילס-י. ר.) דער #ז4 גר1יסער ארםיסס־. ״ןנדובינדן א שטײן א י ן האלדז׳. ,הינסער די קרןןםן האס אלץ אינאײנעם(!) געװןיעט דןר הונס׳ וז. 87). ,6ר1יענלעק (!) װעזן׳• א חוץ די סיל גראמאטיקאלישע און רײן־שיראצלעכע פעלערן, איז די אינערזענינג א1יך םטיליסטיש געהרגעס. לפעל; ,נײן, דער טעאטער־דירעקטןר ןןלײן װאלס א1יך נישט געװען דערלאזם, אז דער סיכסיקער *רםיםס זןל ןװעקגײן סון זײ אייף שטענדיק אומגעועגנט, װעלכער (ז) הןמ אין אזא קלײנע נײט פין זײן סנענישער קאריערע *רויםנעװיזן ןןזעלכע שײנע הןסנונגען׳• .ער האס ױ בל1יז געזיצס א1יך ערגעץ *נדערש, װו זי געפינס זיך גןרנישט, און געװןלם זי גע6ינען א1יסער אין איר אלײן, און איז גין געקוםען *ו דער אינערנײניננ, ןןז א1יםער אין איר זעלבסס, װעם ער ױ ערגעץ ןןנדערש נישס געסינען׳■ (א לשין!) אט ןןז1י נעםס םען בײ אונו ןןזןן קלונן. גרןגיעק ניך װי די ״קןןםישע געשיכסע׳, װןס הןןס כםעם קײן םןסעריעין נעװיכס נישט און ם׳מןצט עס גרןןב, נאנןןל, ם׳בים עס *ו דער ערד. נןןך אײנס מוו בןןםערקס װערן: ש1ין נישס מעגן דער איבערזענונזק נןור װעגן דער אויסגאבע. דןם גאננע נוך איז װי אײן גר1יםע גראםאסיקאלישע אינונג פאר קינדער. אין יעדעס װןןרט איז װי בכױן ןןדורכגעלאזט א1תי1ת, װעלכע ם׳דארף בושסעלן. און ןפט־מאל קוםס א1ים בו ברעכן דעם קןןפ, מאס צוצושטעלן. אמןל קוםען סןןר א1יך ןןזעלצע קוריןןזן: .די אוינן הןןנן אים ןןנגעהייבן װײ םון סונם אײנקוקן דך אינם ברענענדיקן ןן ק ס ׳ (ז. 166). ןןבער שרעקם דך נישס: דןןס ברענס בלויז אגיסל ק; ק ס אין אויװן. װער איז דן אבער פער שולדיק: דער איבערזעזער ןןדער דער פןןרלןןג, מעלכער שפארם א1יף דעם עיקר״ אי־ף דעם רעדןןקטןר. הרטנע, פלאצה, דאבזשין׳ װל־יאצלאװעק און דל אוםגעננם װעט באזוצן אונזער צןןרטרעטער משה ערליכמאן א־; װעס אויפנעםען נאשטעלוננען אדף אלע אונזערע אדםנאנןי װי אױך אבאנאםענט ,ליטערארישע בלעטער׳, ,אױ שפאי'׳ לעקםיהאן פון ײדישע שרײבער, אלע ײעיק *ז י. ל. פרץ, אלע ײערק *ן שלום עליכם, א• א• םיר בעטן אלע פרײנט פון ײדישן בוך פיסצוהעלין'א'ש אין זײן ארבעט• פארלאג ב. קלעצהײ• אנאטאר ס־אנס: די קאםלשע גןשזכטע. ײדלש ם• ריבינשטײן. סארלאגןל זחלשפ-ח. בזשאזא, א ל צ ס ש גןולדסארב װארשע 1920 ז 220. 6ון דער ,קאמישער געשיכטע׳ איז ארויס א קןןמישע איבערזעצונג. װי אל5 שלעכםע זאק אין אונזער ליסערארלש װעלםל, הןןט א1יך די דאדקע איבערזעצונג געהאט םזל• אץ דער צײס, װאם א סך גוטע ביכער הןןבן נישס בײ *ונז קיין א ײ ן סאר־ לעגער, האפ די דאזיקע צעקאלעםשעטע איבעיזעצונג גאנצע צװײ. בוערשט הןןט ,די קןןםישע געשיכסע׳ דערזען די װעלם אינסער די פליגלען פון סארלאג ח. בזשאזא. גאר אינגיכן האס מען אבער דעם דאזיקן פארלאג א1י6• פערקזאם געםאכט, אז די ארײננלכאססע סצלאה סון ,פולאװער אקאדעםיע׳ (אז1ל רו6ט םען אין די היגע ליטערארישע קרײק די פילאװער 6אבריק 6ץ שלעכםע איבערזעצונגען) איז ש1ין צי שלעכט, האט דער סארלאג געכאסט און אראפגעריסן שין בוך זײנע ,עפאלעסן׳ און עם איבערפארק1י6ט דעם 6ארלאג ש. גאדד6ארב, װאס איז נאך, װײזם אוים, א קלענערער םפונק פאר ח• בזשאזען. דאס, װאס סארלאג בזשאזא האט זיך צוגע״ הערם צו קריטיק שבעל־פה, איז זײער סײן. אבער נאך סײנער װאלט געװען, װען 6ארלאג בזשאזא זאל האבן בײ זיך אימיצן׳ װאס קען לכתחילה ארײנקוקן אץ די קלײנע סינםעלעך, כדי צו סארשפארן די ד,יצא1ת פון אננײען און אראפרײסן עפאלעטן... און איצט צום גוף״הענין: א1יםן בוך איז נישס אנגעגעק 6ץ װעלכער שסראך די איבערזעצונג איז נעםאכס, אבער סין דעם, װאס דער איבער־ זעצער באניצט אז1ינע װערטער װי ,די אפיניעס׳ און ,ארשאק׳, איז אנצונעפען, אז די איבערזעצוננ איז געםאכט 6ץ פ1יללש. דעריבער קען פען ש1ין קײן םענ1ת נישס האק, םארװאס דער איבערזעצער האס נישס געװוםט װי ם׳לײענען זיך די 6ראנ• בוידשע נעםען אין זײ אז1י םארדרײם, אז די פערזאנען נופא װאלטן זיך נישט אפנעריםן אולף די... אבער דאם װאלם נאך געװען א האלבע צרה. ס׳ףיכל״סוף איז א קנאפע נפקא־מינדי צו מ׳רופט דעם דיןגלר שװאליע, װי פראנס חאס געװאלט, אדער שעװאליער, װי דער אלבערזעצער װיל. דאס אבער, װאם דער איבעזעצער האס א1יך נעענדערם היססארישע נעםען, איז ש1ץ א םך א גרעםערע עולה. דער גרויסער םראנצױזישער פאעט ראסין א?ז בײ א־ם געװארן ראקין (,נײ די 6יס 6ון ראקינס ססאםוע׳) מאקיאמעלי איז נעװארן מאכיאתעלי, דער בארים־ םער אייגוםט קאנס איז נעװארן אויגוסט קאםט, און דאם בא• ריםםע קע ד־ארסײ, איז פארװאנדלם געװארן א*ן קװי״ד׳ארסײ־ גאס... אייף װאס 6אר א נױוא די אלבערזעצינג געפינס זיך באװײץ א1יך סאלגנדע שסעלן: 1) ,איר אפערירט, דאקטאר, כסדר םיט פאראדאקםן (םײנוננען, װאס זענען לחלוםין דער היפך 8ון די איבעראל• אנגעניםענע באגרי6ן>׳ חי 17), אץ 2) ,אץ א נאריל׳ (אזא מאלפע׳) (ז. 53). אויב דער איבערזעצער האם געהאלםן פאר נולטלק צו געק זײנע ,טיפזיניקע׳ באםערקונגען אין די דאזלקע שטעלן שװערערע באגרי6ן האס ער םארזיכםיק דורכגעלאזן אן א