Literarishe bleter · 1926-05-28 · 108 (28.5.1926) · p. Seite 347

347 ליטערארלעוע בלעטער 108 .זא ױ נ ג ע פ ר ײ ד * י ז י כ * ר י ק —.*ף דןר ןרד• (לודןד), ם*רל*ג .שיל אין לןבן׳, םןזםקװע 1926, 112 ז. נחפן גײזיל 8 פלינקער 16יגל .6ליס אין 86לס ס*םנס האםער, 6*לש אין באאלס גװישן די קני*, אין .אין םארפעכיקסע ארבל קיקם דער סאסע שמרקלערט א1יף מיין װיג*... ןןבער ןס די ערינע• רינגען קרעשסיקן אין סינסערן איס, אין ער זןןגס: .איעט װאקס איך א ערןםטער אין 6עססער, םיט סאסנם *װײ קרעפסיקע הענס, אין אין הײנםיקן *ויסריף אין העכסטן צ׳הןןב דןןם ליד פין מײן טאםן דערקענס*... (ז. 3) נעםס ער א1יף 8לץ ארים זיך גליקלעך אין ק־עםסיק אין באזינגס אר׳ן פרײדיק אין ריכטיק. 8 העלער שײן רים אויף די רידער. העל, װײם. שײנענ• דיקע הערקײס. .איך ויארף 8רײן םײן האנם אין ןפגעברענטן נעכסן, אין געצסן קופס ארייף אין הערט אויף, ײי 8 נס...*(ז,31) דער נעכםן, רער 8םןל, די *^רג^ננענהײס איז ש1ין װי 8 װײםער קלאנג. כאריק איז װײניק פארװעבט םיסן טמןןל און ער ק$ן ש1ין דעריבער אזיי לײכס זיך שײדן מיס אים. און באגענגס ער זיך װען פיט די 8לסע, שיקס ער זײ *ערסלעך *י אײביקער רי• ןן שנאה, $ן די8ס, ןן געס. ,םארגייס, םארג־יס, איר אומעםיקע זיידעס, םיט בערד *עשרןןקענע, םארלןןפענע מיט שנײ:... אין לע*טן נר$ך, אין לע*סן װיי זײס איר פארבליבן לעגסע עדית, — פארגדט, פארגײס, איר אוםעםיקע זײדעם!...* זז. 37) םיר הןבן ש1ין יןן קײן גער^נגל נישס. די זײרעס ה$בן שיין קײן װ־לן אין קײן קי68ס נישם. נןר עדות סון $ם$ל. זײ דערװעקן אין דעם יינגן דיכסער קײן שום ערינערונגען נישט אין ז$גן זײן הארץ בםעם ג$רנישס• 8 װעלם איגג#ג*ן אן איםגעקוםענע, #ן אינסערגעגאנגענע, און אויף דער װעלס — ,מ־ר גײען אייף, װי ערשסער קלאנג, װי ערשםער קלאנג סין קוםענויקע םריידן...' זז. 38) אס אזעלכע לידער, װו ער געזעגנס זיך אזיי לײכם 8• מים דעם ײדישן אמאל, הןבן מיר עטלעצע אין ביך. אם אז1י לײכס פםרם ער זיך אפ אויך פיטן שסעסל אין דער סעריע לידער .שסעםל*. די גלענגנדע לידער זענען זײער א־נםערע• סאנס אין כאראקטעריססיש 6אר דער שםיםונג 6ינם יונגן י:דישן דיכסער אין ראםגפארבאנד• דעד לעבסעד געזאננ פון שסעסל: ,אין םיםן װעג, *װ שן בל1יע סראקטן ליגסםו אלץ און קענםט נאך נישס אװעק. א בראך *ו אלע גרײזע סאםעם, װןס האבן גישס פארלאשן דײנע םעג — און דיך געלאזם אויף שװײגן אין א1יף װארםןו שװערערהײס זאל דורכפארן 6 ראי און דיך *עסרײםלען ביז דײן קראנקן הארצן טראס-נאךסרןם... איך װײס: די םעג זענען געגײלסע, אין יעדער סאג דײנער איז אויםגעװײםאגם ר1יס, אי, װען נ׳גלויב, און קען דיר אויסהאקן 8 *לם: א לע*םן ש1םר א1יף ריין ס1ים*.;ז. 40) ס׳איז זײער אנגענעם נאך די 8לע שםועסן, חקיר1ת און פראזן װ ע ג ן דער נייער ילדישער דיצםונג אין ראטנשארבאגד זיך *י באקענען דירעקם ם י ם 8 דיכסער, װאם גײס א1יף דער ערד און איז הארס בײ דער ערד. דאס גאג*ע ביכל לידער פון אם דעם ױנגן דיכםער (דרוקש זיך ק1ים *װײ יאר) איז אדורכנעדרוננען פיס אן ערלעכער און אויפריכםיקער אײנפאכקײס, װאם רירס און איםפאנירס. אײנשאכקײס אין אשטות, װאס קוםס פין םיפן גלויבן און אםתדיקן פאסאם. ס׳אױ גוס און אנגענעם *ו הערן אס רי אינסיםע, חארביקע קלאגנען פון ראסנפארגאנד, װי ם־זעגען לעגםנס געװען נןר לאזונגם-דיצםער׳ װןילכע האבן געהאלםן אין אײן פארהערן זיך םיס די הילכיקע געשרײען 6ין דער בר1יזנדיקער *ײם, און װעלכע האבן א1יף בןרג און באשםעלונג געהאלםן אין איין דונערן םים שלןג״װןנרםער אין םים ק1ל1ת וברקים. און אפ: *װישן דעם ר1ישיק.ראשיקן שאלן-קנאלן םון דער דןר• סיקער קאםפס׳דיכסינג קוםם אי*ס איזי כאריק און זינגם אר1ים אײגענע הארגיקע געזאנגען 6ין זיך, 6ין זײן שסוב אין הײם, םון זײן סאסע־םאמע און ברודער, 6ון זײן שםןט און געסעלעך. אין די אלע געז^נגען 6ילן םיר רירנדיקע ליבע און שןרליבם• קייס, אינםיםע אײגדריקן אין איבערלעבענישן, ס׳הןןס ש1ין װער געשריבן, אז איזי כ*ריק טרןגם 8רײן אין דער איבםיקער ײדישער סןװעםישער דיכםונג רײזענישע מאטיװן. ם׳איז גאנץ ריכטיק: די זעלבע באהארביקסע םענער, םןלקססיסלעכע פשטות, דער זעלבער לײכסער הימ$ר און מיםגע6יל *י אלץ 8רוםיקעם. אין ביכל זענען *ןיך י$ לידער םים םיפע קריגן 6ין דער אוםרי׳גײס, ד8 אין ד$רכ הןבן מיר שור1ת,;ננעזאאס םים אויפשםאנד, קריג, רעײ$לו*יע אין ק$םף• ןבער זײ זענען נישם דער עיקר א'ן צאריקס דיצםונג. ס׳איו נישם דער ד.1יפש• מקור םון זײן שאשן. די אוםרו-סעג, דער שװערער נעראנגל, די בלוסיקע געשעענישן זענען ביי אים װי ׳א אדורצגעלעבסע תקיפזע און ער נעסם א1יף נ$ר 6רײד, י1ם׳ס1ב, רו פון י1ם<ם1כ. אמןל ר.$ס עד א6שר געז$סלס א1יף ז$םלען 6ון אומרו, געװען זעך שפאן 6ון קריג, ןןבער ע״ איז שוין 86י• ג^ננענהײם. ליב איז איס אי*ס דער איבערבר$ך, דער 6רידן. ,װאקםן י$רן, גײען א1יף אין סארגײען. $6כן ם$רכסיק 6ון גליק און םון 6רײד, דערם$ן איך זיך ברודערשע װײען אויף גאסן םון גליקלעכן ם1יט*. (ז. 27) שפאנס ער אי*ס 8רזם ײי 8 $גגעלײגטער םוזיניק אין ־ער ליםערארישער סשםחה, םים 8 בתונת־אסים א1יף די *ארסע םלײזעם, *וםרידן און גליקלעך, םים אויםגעלײגםע און פונםערע נעםילן. אמת, ער דערגײלם אין זײן ערשםן ליד: ,םײן ױגנם ה$ם קײנער אין זײד נישם געװיקלם, $ *$רםע ה$נס ה$ם פײנע ה$ר נישס געקרײזלם...' <ז.3) *ד איז געװאקסן ,אין עגגע און הילבערנע חײזלעך׳ און ״אין װיג נ$ך, אין שטרענעגער און ח$רסער* 6לענס ער העק, ־ײ זײן טאסע ,זינגט ש1ין אין םרישן 86רם$ג' און געזען: װי