Literarishe bleter · 1926-05-21 · 107 (21.5.1926) · p. Seite 342

107 .זא ליטערארישע בלעטער 342 און נישסערן אין אלע װינקעלעך און *לע םקוםית...* ארגאניזאציע פרלן ׳׳ עו רער גקלעננהייט 6ון א יןןר ארכעם 6ארן אינםטיטוט האט די געזעלשא6ט ״6רײנט פארן יןדימן װיםנשא6טלע5ן אינ־ םטיטוט־ איננעאררנט דעם 23 אפר־ל אין װילנע א קאלעקםיװע עםנטלעצע 6ארלעזוננ• דער גרויםןר זאל פון רער היםאניםםישער גיםנאזיע איז נעװען איגער&ולט 6ון אן עולם 6ון 500 םאן לערך, װאם איז געקיםען אפנעםען א גרום פון דער ארגעט 5ון א־נםטיטומ. דעם אװנט האט געעפנט ד*ר צ. ש א נ א ח רערנןןך הןןט דער ט־טגל־ד פין ארנ, קאמיטעט ז. ר י י ז ע ן אפגעגעבן אן אויס= פירלעצן גאר־צט װענן דער ארגעט, אפנעשטעלט זיך אײף די םינות װאם האגן גורם נעװען די גרינדונג 6ון אינםטיטוט און נעמילדערט די דערגרײצטע רןזילמאטן אוי6ן גענ־ט 6ון ײדישער 6ילאלאגיע, גינליאגראפיע, טערטינאלאגיע, היםטארישע אי םאציאל־עקאנאםישע װיסנשא6ט א. א. װ. י פפעציעל װענן דער אדנעט 6ון דער עטנאגרא6ישעד קא־ טיםיע האט גערעדט נ ח מ ה עפשטײן, װעלצע האט אױ6= געקלערט רי װיצטיקײט צו זאמלען דעם גװאלטיקן א־צר פון דער יןרישער פאלקסשא6וננ. די עטנאניאפישע קאםיםיע האט נײ הײנטי׳-ן טאג 140 קאיעספאנרענטן אין אלע װינקעלעך 8ון ײרישן ישונ. עס זענען שוין 6אראן בײ 6000 נוםערן" 6ין עטנאגראפישן מאטעריאל. ד׳ר ה. ק א ו ו א ר ם ק י האט גערערט װעגן רי גרויסע איי6נאנן פין דעד פעדאגאנישער םעקציע. זי דארף אויםפארשן די פםיצישע נאזונדערקײטן פון ײרישן קינד, װעלצע זענען בא־ ד־נגט דורך די אײננארטיקע פאקטארן 6ון ץרישן לעבן. א. ג א ל א מ ב האט אוי6נעװיזן, װי ניטיק עס איז 6אר רער ױדישער שיל אזא אינסטיטוציע, תאם זאל זאםלעך און באארנעטן דעם נאנצן פעדאנאנישן ראםעריאל. די יןדישע שול כאןר נישט זײן קײן א־נערגעזעצטע, ז־ כיז זײן א קערנריק־ילן־ישע. אזא צענטראלע 6ארשוננס־ארבעט שט״גט ארינער די בהות פין פאלקםלערער אין א6־לו 6ין שול־ארנאניואציעפ; כלו־ז דע־ װ־םגשאפטלעצער א־נםטיטוט קאן טון די ארבעט בשליםיה. דער לעצטער רערנער, םיטנליד פון ארנאניזיריקאט־םעט ם. ע ר י ק האט געשילדערט די אלנעמ״נע לאגע 6ון דער יײ• וויםנשאפט. םיר קאנען נישם כײען או־ף די .חצםי ישראל־, װאט איננארירן די םאדערנע יןדישע קולטור. די באדיננינגען, א־ו װעלצע עם קומט אוים צו ארבעטן דעם יןדישן װיםנשאפטלע־- װערן נאך שװערער צוליב דער קאלטער נאצװננ םצר דער טשאלנט־פרעםע, װו גיט־נאצאלטע עםי־הארצים רעפרעזענכירן אונזער ג^זעלשאפטלעכע ם״ניננ און 6אישװײנן די קולטורעייע אײפלענוננ פון די ײרישע מא:ן. רי 6ארזאםלונג האט ם־ט א נעשפאנטן אינטערעם אויםנע־ הערט אלע רעדנער און נאך א קורצן שלוםװארט פין רעם 6ארזיצער אײנשטיםיק אננענוטען ארעזאלוציע, װאם רו6ט ד' ײרישע נעזעלשאפט צו שטיצן מאטעריעל און ראראליש דעס ץדישן װיםנשאפטלעכן אינםטיטוט• א ד ר ע ם ן: מז1ז86 ,145 ״339ז131>ת13ו1(־1 .£ .סמ11/ןד ,14 3)8011111301 ,!!טזפזנזוס^ך .ז0 .)!זס׳זו־זװסא ,זססזז^ 178 .£ 982 ,ז3)21ז3ג51 .[ .ז0 טרעסן צו שאםן באשרײנוננען םון א נאנצער רײ ארכױון םים ײדישן געשיכםלעק פאסעריאל װאס געפינען זיך אין נעזעל• שאפסלעכע אינסםימוציעם און בײ פריװאםע פערזאנען, װאס װ<נן אינהאלס זײערן װײסן אםסמאל נישס אפילו די געלערנסע. די דאדקע כאשרײבונגען זאלן דינען דעם יידישן׳ היםסאריקער בײם אויסזיכן דעם נויסיקן מאםעריאל. װײםער איז א1יך באשלאסן געװארן צוצוגרייטן א ביב• ליאגראציע 8ון דער ײדישער געשיכסע. — דעם 2׳םן אפריל איז אין בערלין םארגעקומען דער ערשסער אװנס םון דער םעריע ,װיםנשאםסלעכע מלטםײלונגען׳, װאס דל הלםםארישע סעקציע אידנם אײן. ם׳האבן רעפערירם. זז נ. שס־ף —דער ײדישער סעאסער 6אר נאל6אדענען: א פרװו פון ײדישן טעאסער אין בערדיסשעװ, זשלםאמלר אין י^י 1854 (6ון ארכױו׳םאםעריאלן); 2) א. טשעריקאװער-פון איכיװ-מאםעריאלן. דער אװגם איז דורך ב־י א פול־געפאקטן;אל; דער ע1לם האם מלם אינםנרעם אײסגעהערס בײרע רע6עראסן. א1יף דער נאענשססער צײם זענען אנגעםערקט װײטעידיקע -ד םםײלינגען 8ון נ• שסיף, ד*ר מ. װישנ־צער, א. טשערלקאװער, א. מענעם, יעקב לעשטשלנםקי. פון בריװ. דןר בא־ואוםסער םאלקלאריסט ש. ב ײ ל י ן, אלר• קוססק, שרײב.: .סלש פא־גענלגן און פרײד האב א ך גןלײענם די ידיעה װעגן דער גרינדוננ און םעםיקײם פון דעם ײדישן װיסנש. אינסשיםוס און זײנע סעקציעס• איך האף, דאס אין גיכן װעלן כיר נאך האבן אין ײדיש אן אלגעמײנע און דערנאך א ספע• צ עלע ײדישע ןנציקלאפעדיע. איך בין גרײס םיםצוהעל6ן דעם אינשסיסום מיס װאם נאר מעגלעך איז. איך װעל אײך אינגיכן צ שיקן א פאר היססארישע לעגענדעם, נאסן 6ון אײניקע ײדישע רןליגיעזע לידער, און םיםשערן סון יידישע שפריכװערסער און גלײכװערסלעך ^איבער 1500 גונ־עק םלס ערקלעײנגע;). פריינט ם. ר. תל־אביב: ,-..איך האב שײן אײניקע םאל געלײענס אלן די ,ליטע• ־.(יישע בלעסער* װעגן אײער עקז־םסענץ. א1יב די אונסער• ששיצונג ײאלס זיך אויסנעדריקס אין שאפן לעזער םון די אייסגאבן פון א־נשםיסום און אין גריגדן א געזעלשאפט פון פרײנם פון אינטסיםוס װאלס א־ך געקאנם בײדיילפיק זײן. ס׳װאלם געװען זײער דערפרײענדיק, װען איר זאלט זיך באשעפםיקן םים דער ארבעס 6ון רער ײדישער ארבעטער• באױענוננ אין איר גאנצן אוםפאננ א1יף א װיםנשאסםלעכן נאדן. - א נײער זאמלעי שרײבס: .זײענדיק צ לעזער פון די .ליסעיא־ישע בלעסער*, װאו *<ס דרוקן זיך אלע םאל רי ידיעית סון װיסנש. אינכםיםוט, קען איך נישס בלײבן גלײכגילסיק צו אם דער ײיקנשאפםלעכער פארשונג. עם איז א ח1ב פון א יעדן ײדישן לעזער און סרײנס שין דער ײדישער ליסעראםיר צו קימען צו הילף*. ־ א זאמלער 6ון גראדנע גיט צו, שיקנדיק א פעקל עםנאגראפישע םאםעריאלן: ,כ׳װעל נישט םאילײקענ״ן און סאקע א1יסזאנן דעם ם1ר אז ס׳איז אז1י גוס און 6ריילעך א1י6ן הארצן זעענדיק די 6רוכס 6ון אונזער ארבעס• נאך זעגען קײן דדײ חדשים נישם 6ארלא6ן, און װאם 6אר א רעזולסאט: אם זענען םיר ארזמגע• רינגלס םים א קרײז 6ין ױנגע םיסארבעסער װאס נראבלען