Literarishe bleter · 1926-05-21 · 107 (21.5.1926) · p. Seite 343

לייטערארישע בלעטער 107 ז1א 543 כ ר א נ י ק יישקןװיטס; .■־יסן לילו״ 6ו; ל. ר,#בד••,; ,שןקס<יר און קןןן• םין ם טשןרנאװ; ,יזבור״ אין .דןם צדיקם נשיןה־ סון ה. םןקלןױ; ,אין יןדן ױויז״ םון ב נןןרדין; .קױיםע װןגן םון ליבע• םון דוד •ינםקי; .שנירל םןרל• און ,רןר טױטעד םןנטש׳ םון ש*ום אש. .קוני לןםעלם״ און ,בשוף םאבעױין׳ 6ון אבדהם נאלםאדן; ,קאטינקא׳, אנאטןםא״ און .זיבן געהאננןנן״ םון ל. אנדרעיעײ; ,דןר אידןא ■ לער טאן״ פין אםקאר איאײלד; ,דןר טאטןר״ פין סםױינרבערנ; .נײםטײ־• .לאױא״ אין ,דעדא נאבלע— פין ה. איבםן;: .נא דניע״ און .םןשטשאנ־ן״ פין ט נאױק•; .םאדאם װארןנם פױאפןםלן״ פין ב. שאי; .י־י װײםע בלים׳ פין ד בןלאםקא; ,שבתי צבי פין יטולאװםקל; .ליאלקעם״ 6ון בענװןנטא; .פןטעױ ױן־ ג־ו•* םןד״ םןרןישקאװסקי; .־,לף״ פון ראםען ראלא;; .שאזל הטלך׳ פין ה־ ע; .ק־ײד ציר• קןל״ פין קלאבינר; ,דע־ בלוטיקע־ נעלעב טע־' פין טאלעי; .פי־כאן הענסעל׳ פױ הויפטפא;; .דעדלזא־' פון נאנאל; ,דןר לןצ• טןר ײד״ און .םוקםןם״ פון טסה נא־יר, קוםןנדיקן םןיאן ־עט סװארן צום ן־סטן כאל אויםפלרן א פיןםע פין שןקספיױ-״אטןלא״• ־יכא-ױ באלעםלאװםקי ארז כפעציןל אײננע־ לאדן געדא־ן עון ־עזסיבלױן ד■ שטיק. נאלד פאדנם .דאט *ןנטע נןבאט״ װןט פאדװאנדלט װןרן אין א םוזיקאלישן טפעקטאקל און װעט ע*ן:ןן די םירן פון דןם נײןם טעאםןד. א צװײטע נאלדפאדענלשע שטיק ,ני בן, נל םע, ני קיקעריקו׳, װעם שדיםן דעם כןואן. נדײך נאך פודים װעט די בינן םין דןם קונסש■ טעאטןר 6ארװאנדלט װןױן אלן א קארנאדאל 6ין פאױבן, פוזלק, באזןנוננ ױין םצענלסע האנדלוננ, און דןױ םןזאן זעם זיך שללםן םלט א םים6אניע 6ון קאלירן אין קלאנגןן. .ני בן, ני םן, ני קיקזד־קי׳ װןט צוגןפאםט װןרן פ׳יר אזא שלוס, ןט װןלן אײנגעלאדן דערן ןטלעבע גא• ד־טכע דןזסיםעױן און םאלעױ. יןדן אױפםלדונג דעש זײן דןר רעזולטאט פין דעױ צוזאםןנ ארבןט פיץ דןם רןזשיםן,־, דןם סאלןר און דעט םיזלקןד. אלם טאל-״ר װןלן אין די בא• זונױעדן אױפ6לרונגען זלך באטללללקן װאן־ראזןן. אראנםאן, פאשקא און נןיןללק יוסף אחרון און לןא ליאװ װןלן אײננןלאדן װןרן אין דעי טוילקאלישןר ליטונ;. דער טעאטןר װןט שא6ן א םיזיקאליסן סטידין פא־ ד־ שילןד, װעלרן באטײליקן זיך אין דל אנםאםבל-םצןנןם. דאם װעט זײ גןבן דל גןלןגנהיט צי בילדן ד• סשלסן;_ קיאםן פון פלאסטלק אץ דדאםאטיסןד קונםט דעלן אנגןפל־ט װןרן פון פאך־םןנשש;. תיהרן טעית־ אויף ז־ט (:3(ל לןצטן שי־רה (פון ןדשטן עפיד> אנשםאט פיזאלאנישער דאיף זײו שילאלאנלשער. רןדאקצ־ןיטלטגללדןר: מעזדד זילבװ־ג / נחמן מײזיל־1 אלז נעבולרן אין אנמװןדפן אין סאאנ, אלן <־89נ אלז ער אױיננןםױאטן אין דעױ בעלגישןר א־ם־ און האט נןד־נט אין איױ סנ לא־. אין 1009 דאט ןד ארויטנןלאזט ז־ן ערשטן פוך ,רל אױמי פון ר• אױןםע״. א םאטירן אויפן ועלנןרלשן לעבן פון יןנןױ צײט אן האט ער ארױםנןנעבן פיל ראםאנןן און דראםען. דל לעצטן דרײ יאד אײבןט האײאם ראן א6ןל אויף א בוך װענן דןש לןבן פין דןם פלא• טאנדיסן קלנםטלעו־ ױובענם װןנן װעלין ןד דעדכאנט אין דןױט אפט א־ן פיל פון ז־נע װןדק. טעאטער א•; איקדא־נישן ײדיישן םלוכה־טעאטע־ (כא־קאד) װן־ט א־צט אייפנעפירש .צװײ קונילןםלעך״ — א קאםןדיע־װאדןזיל אין 3 *קטן, 8 ןפױאדן די שםעלונג אץ טעקםם• פאנטאזש 6ין א6ױלם לללכןד. קינםבלןר - ראביטשןװ, םוױק — שטײנבעדנ, טענן — בא קא׳ פא־װאם אלז נישט דערטאנט אין אנאנם, אז סיהאט א ש״כית צו א, נאלדפאד;? .^• דעם 26־טן אפױיל אלז אין םאםקזן־ קלוב ,קאםיניסט״ שא־גןקוטןן א אדנט גע• זידםעט דעם 50 יאריקן ױבילײ פין ײד־שן טןאטער. םיזןנען בײ;עװןן בלז טויזנט טאן. נאך רעד עפנוננם ױערע פול ם .ײאשקעם, האט י. ד א ב ד ו ש י ן נןנעבן א היםטאיישן איבער- בליק פין 50 ־אר ידיסן םןאטןר. םיאיז או־ך א־ױםנקטראשן דןױ באקאנטןר אדטיםט םלבא■ לןס. נאך רי -ןדעס זןנןן ארולםגעטדאטן פאדשטייןר 8ון אײגאנ־זאצ־ןם טים באג־ים־נ- גזז• .^• רןם 5יםן םאי האבן די קיעדןױ קינםטלןרישן קרלזן נןפלןרט דןם 50 יאױיקן ױבילײ פון ם . ל . ם ײ ע ד ס א ן, — איצט אײנער םון רי אקטיװםטן םיטנל־רןר פו ם טןאטןר ,קונםט־זינקל״. ם. םײערסאן האט אננעהויב,■ זיין ארטלםטלשע טעטיקײט צו 10 יאר און אץ 1879 איז ןר אריבןרצו א. נאלד• פאדןנןן אלן םרופן. פץ 1919 ספילט ט םײ- ן־םאן אלן קיןװןי .קונכם װלנקל ׳, װו עיי איז שטארק באליבם אץ נןאכטעט״. אלנניכן װןט שזארץ םלט זײן קונסט- טעאטןד א־ן נױ־יארק האבן שױן אן *־נןנן די־ה אין דןם הא־ץ 6ון דעם ללדישן קװא־שאל, נאך אכם יאר װאנדןרן. פאר רי אכט •אר װאם דער קונםטיטעא• טןר עקםיםטירט, האם שװארץ אדפנעפירט 55 פיןםן פון ײדישן אץ נלשט ידישע שדײבןוא ,פאדװארפן װינקל׳, .דןם שפידם םעכ• טןײ־, .שדים װיסן װאם״ 6ון פדץ הלדשבײ;; .טביה דעײ פילכלקןר״, .שװער צו זײן א ײד׳ און .דאם גרויםן געד־נם״ 6ץ שלום־עליכם; .נאלרענע קױט״ 6ץ יצחק דײב פ־ץ. ,ננבים״ 6ון ביםקא; ,דןר דבוק׳ 6ין ש. אנםקי! .שםאטעם׳, .אנדןרש׳ אץ ,בעטלער׳ 6ין לײזיק; .םאשקן חזיד׳ און .לאנרם-לים׳פץ י. ד. בןרקאװיטס; .ברויןו׳ 6ין .אם•■ דלםאװ׳; .דןן שטארבט ןר1' פץ הנא נאטןט6ןלד; .קאנקורןנטן״ 6ון ױנה רא• זןנפעלד; .לופטםןנטש• און .םאנקין״ 6ץ ס• ללטעראטור ןדנסם טאלעײ דןד באװוםטער דײט• סןד שרל6טשטעלןד איז נןקוםןן קײן רום- לאנד. לכױוחילה האט ער דארט גןהאט א פ־נןט קבלת-פנים 6א.ײ זין אםאללקער דןװא ל ציאנערןר טןטלקײט. שפעםער האט דער דײששןר קאםונלםם *אול װןרנער אםנעדרוקט אין .פדאװדא״ אן א-טלקל, װו ןר זיזט אױף. אז ןרנסט טאלער האט נןשטיצט דל קאנטד• ־עװאלוציע אלן בײער;. דרוקנרלק דעם ארםלקל -ןנן טאלןדן, האט דל ,פ־אװדא״ אץ ,עםןם״ נלגבןטן אנטשולדינוננ בײ אירע לעזעד פאר -אם זל האט געדרוקם טאלעײם בילד אין נא• כ־צן װןנן זין קוםען• דעד אלנטןרני■ צלאנאלן־ קאננרעם ו ד• ,פדללנד 6ץ בזך׳ װעט הײ יאד םארקוםן! *י; טשעכלשען פדאנ פץ 28<םן ינר בױ 3 טן ױלל. אלנ ם קאננרעם װעלן זיך באטיללקי בלב• ליאטעקארן, פיבליאנראפן, טחברים, פאדלןגןד, בוכהענדלער, אײנבינדןר וײדוםה. אין שיכות פ־םין קאננרעם װעט אדך פא-קיםןן אן אוים- ששןלוננ. װאם װעם באזיזן דל אנטזלקיוננ פון בוךיבז פאדשלדןנע פןלקןר• דל װיםנשאםטלןכן ,זעלט האט די טענ נעפײןדט דןם 70-םטן נןבודטם םאג פץ בא- ־איםטן נעלןרנםן, דעם שןבעד פץ דער פםל• :אאנאליםלשןר טןאדין פדא6. דר. ז. פרױד (* ײד). דער װינער גןםײנדן ראם האם אלם דאנק פאר דןם נרדםן פארשןד אלם צינן• ב־אגן דןם טלםול ,ןרןיבלרנןר פון דער ייין״• לבבוד דןס אפפאד 6ון מ ש ה נ א ד ל ד דןי־ן ריסלאנד, אלז אין נױ־יאדק םאדגעקוםןן א נ־י־םןר נןזןגנונג-אזנט. דןם ד״ ח• קוםם פאר אלן בערללן א דאנפן־ענץ פון דןם אלנטערנאציאנאלן ,פןן׳• קיוב (טאעטן, עםײאיםטן און נאזןללםטן). *ד אלז נױ־יארק אלז ערשינןן א זאםלוננ .לעבצן יארלקער ױבללר *ין ד״ר ח י ם ז ש י ט• ״? ז : ק:*. אין זאםלוננ זענןן ארין א ביא נ־אפ״שע סקלצן םץ ח זשלטלאװםקי, ד״ױ י־כ זשלטלאװםקל װןגן זלך אלײן ואלבעךגע• ד־וקט פץ .ללט. בלןטן.— נום. 44), ש. אנ— =ק• ־ןגן דר. ח. זשיםיאזםקי, ם. ראזענבױם- *! א."סצינ 6ון זײנע ןרינעריננען א. א. ** אין ביקארןשט האט אננעהױבן צי ןר• ש״נק א נײע .זאכנבלאש .א ו נ ז ן ר װעני■ יי־נאן פאר׳ן ײדלש דאדלקאלן גןדאנק איו ׳ישןנלע. די צללטשרלפט גײט ארוים גיי דןײ :?;;טן- סלטאײבעבשאפט פון ד־ר ש. ב־קל. י•, דןר צ. ק. 6ץ דער רדלשער קולשור־ *ןדקדאציע אררנט אײן אלן ייםןניע א ,שלום-;דיבס־תודש״. םיװעלן אײננןארדענט װערן רע- *ן־אשן אץ אװנםן אלבןרן גאנצן לאנד דורך *יל;•.־ שטינבןרנ, יעקב שםןרנבערג, י• :אננן־, ד״ר שלםה בלקל אץ םשה אלטםאן. דןר בעלנלשןר שריבער האראם װאן האם 6אד ז״ן ־אםאן .די *װײ נאאלװן״ ־*קיצען די ■רןטין 6ץ 10.000 פראנק, ־אט בעלנלשןר בללרמגםיטלניםםןר היםטאנם ייסש כאשטיםט פא־ץ בעסטן בוך, װאם װןט ןדש״נןן אלן פשך פין יא- האראס װאן אפןל 1