Literarishe bleter · 1926-05-21 · 107 (21.5.1926) · p. Seite 329

329 ליטערארישע בלעטער 7סו און ללכע *ום ײדישן םאלק, אונזער געסײנזןזפ געזמנג קעגן ם1ים. םײן װןנרט, װאם איך הןןפ געגעבן אין דער הקדמה גו די ,נאקעםע לידער׳ אייפגוהערן שרײבן לידער, װעל איך האלםן. איך ה*לס סיך מײטער פעסס בײ דער םיינונג, אז די ליריק והײנס — סינןןנים םון דיכסונג) גײס בארג-ןןרא■ און האס נישט קײן חןן6נונגען ןיך װידער א1י6צו■ ה1יבן. דערפאר גאיב איך שסארק אץ דעם כח םון דער דראםע (פארן סעאסער), װאו ס׳װעדט פארײניקס דןס וזארס סיםן ק1ל און םיטן בילד, די דרןןםאסישע 6ארם אױ שסענדיק געװעזן םײן חל1ם. איך הןןב געםאכס א םך םרוװן, לעבטנם האפ איך אינגאנצן פארענדיקט א פןןמיליען־םראגעדיע, װאס װעט פסתמא בקייב םארעפנטלעכט װערן. עס איז אן ארבעט, װאס איך האב דורכגעטראכס ביון םיף און האלם זי םאר דאס בעסטע, װאס איך האב געשאםן. דל טעםע: דער אײביקער קאנפללקט בװלשן םאן און םריי. רעדנדיק איבער דער עקאנאמלשער זײס םין שא6ן, זאגס םלך ראװיטש: נישט געקוקט דערייף, װאס איך לעב ױן תמיד פון גאנץ זייסיקע באשעפטיקונגען (הײנם םעקרעטאר אין ליטעראטן■ פארײן), האלט איך עם 6אר אן אוםגליק פארן עלטערן שרײבער, װאם דארף זוכן ברייט בײ עטעם אנדערש. מיר אלײן בלײבט בליױ בײט אדער בו שרײבן, אדער בו לײענען. שרײב איך, קען איך בשום.איפן נישט דורכלײענען דאם אלץ, װאס איך בין אלם שריפסשטעלער באםת םחויב בו לײענען. איך רערהאלט בריװ 6ון א. ר א ב א י און מ א נ י ל ײ ב. בײדע איבעטן םױיש און זײ קלאגן זיך, אז די ארבעט איז 6אר זײ מער װי א שסערונג. דאס, װאס זיי געבן, אױ פלט ססירת־־נפש... איך געזעגן מיך. ראװיטש זיצט שיין װײטער בײ זײן מאשץ, קלאפס אייף די קלאװישן. קלאר, אנטשלאסן אין זײן דעה, טוט ער דאס זײניקע םיט דײטשער געדולד. פארן אװעקנײן דערםאנט ער סלך װידער אלן — — א ר ד נ ו נ ג ו אייף א ר ד נ ו נ ג שטײט די װעלט!.. ירד־בית■ םײן םיינונג אײנער פון די געצײלםע, װאס װײםן יא װאס זײ װילן, נאר אים פעלם ■שוט דער כח זיף ארייםצוזאנן■ א קינסם• לער, װאם װײםם, װאס ער װיל און האם דערבײ םעגלעכקײטן איז מ. ל ײ װ י ק. אבער אנשסאס גלײך צו שסרעבן גום ציל אץ אייסםײדן יעדע צוםעליקײט, גײם לײװיק אין א וינזאגישער ליניע. אט דוצם זיך דיר, אז ער גײם גלײך צום פונקס, נאר פלוצלינג נײגט ער אס רעכםס אדער לינקס. עם אױ פון דעם םין ״קאזריזן׳; אבער װען ם׳קוקם זיך גוט אײן און ם׳זעס װיפל צײם און ענערגיע אס די .קאפריזן׳ נעמען צו, װערם םען דערשראקן. ם׳דארף א נאנץ לעבן גײן באװאוססזיניק און אייםן אםתן װעג, פדי ם׳זאל קענען געבן כאטש אײן ציגל צום נרייסן בנין םון דער װעלם־ליםעראםור. םיר הייבן אן צו שםועםן װענן פערזענלעכע ענינים און ראװיסש זאגס: איך בין זײער װײס צו באריםען זיך, אז איך בין עס דער, װאם האס דערגרײכם, אדער װאם נײם אייפן ריכטיקן װעג• איך קען אבער דרײסט אייף םיר םעיר זײן, אז כ׳האב פםעט שםענדיק געװאוסם דאס, װאס צ׳ואנ יעצם און םיט אלע פיחית גװיפיל כ׳האב נאר) םיך אנגעשטרענגט םיך צו האלםן דערבײ, אייסער םיין ערשס ביצל איז יעדער װערק םײנם געװעון א אידעאישער שםאפל. אין םיין בוך ,סארגנשםערן׳ האב איך זיך ערשם אנגעהייבן ארייםשײלן און ם׳זענען דאיםן דא שפורן םין פארשידענע אידעען■ אין .רואינען־גראז׳ בין איך אינגאנצן אונסער דער השפעה פין קריססנםום. דאס אױ געשען אדאנק דער םלחםה. אין ,שפינאזא׳ קום איך צום שפינאציזס, פון װעלכן איך װיל םער נישט אװעק. ,נאקעטע לידער׳ איז א פרוװ צו פארײניקן שפינאצױב םים סארקסיזם. אין םיץ נוך ,פרעהיםסארישע לאנדשאפםן׳ בין איך װאם אםת םארכאפס געװארן נליױ פון דער םעםע. קײן אידעאיש װײ• טערגיין איז דארסן נישםא. םײן לעצס נאך נישט־דערשינען בוך לידער (פאעםעןו אױ ,איך, די חיה אייף די 6יר 6יס םון םײן געזאנג׳. אלן דעם בוך גײען ארײן 4 פאעמען: געזאננ צום סענסשלעכן קערפער, געזאננ צו דער זון, געזאננ םון האס א י ז ב ל אםקאר אואײלד׳) עפעם פאראן אייפן הימל אדער אייף דער ערד, ײאס עס זאל גארן דיץ הארץ און דיר זאל פעלןז צי דען פארמאגסטו נישט אלץ, װאם מ׳קען ק1י6ן אייפן װאג 6ון נאלד, אדער װאם א םענטש קאן דערגרײכן םים דער ארבעט 6ון זײנע הענט? נאר אייב ם׳אױ םאראן עפעס, װאס דײן זעלע גארט, װעל איך דען 8אר דיר עס נישט קריגןז װײל איך, דער פלך פון שיםרין, בץ דען נישט דײן קנעכטז און די םלפה האס געענטפערם מיט א קאלטער לעבנס■ לאזער שטים, װי אן אפנעשװאכסע און איבערגעזעסיקטע: — יא, ראם איז אםת, א קיניג, אז איך םארםאג אלץ, װאם געפינט זיך אייץ דער ערד: טײערע דימענסן, גאלד, קלײ• דער 6ון צירער פורפור און פון זילבערנע געװעבן םירםלשטײ• נערנע פאלאצן, װאס זענען פול מיט שקלאפינס און טענצערינס. דאס אלץ געהערט םיר. איך האב ריױן־גערטנער, פאלמען און אפעלםינען־װעלדלעך. װאס סון זײער גרייסן דוםט איז שװער צי עסעמען אין האלבן כאנ. די ק־ניגין איז געשםאנען אייף דער םירםלשםײנערנער סעראםע, קוױקנריק זיך םיט אלרע שײנע גיטןיר, װעלכע האבן זיך װײס געשפרײם ארום איר פאלאץ. אירע האר, ריים װי בלוס, האבן אין שװערע צעפ ארומגענוםען איר בלײך געזיכם. זי איז געװען סון קאפ ביז די פיס אײנגעהילם אין א גאלד• געװעבסן םלבוש. לאנגע שנירן פערי האבן ארוםגענוםען איר טאליע, פינקלענדלק און בלאנקענדיק ביי דער שײן 6ון בין• השםשות, װי די גרינע בײגזאפע שלאנגען. אירע לאנגע װײםע פיננער זצנען נעװען אנגעזעצס מיס סײערע דימענסן, און זי אליין אין איר צעבליטער רולקער שײנקײם האם אייםגעזען, װי א װינדערלעכע ססאטוע. זי האט שװער און אנגעשטרעננם אפגעזי6צס, און םלך אחאב האס זי געארעגס: — װאס זי6צסו, דו קיניגץ 6ץ שײנקײם? - צי דען אױ •) סארשריבן דודך טים עםן לאזיטע- ר;מן; א■ איא״לד תאט וץ םעשה דןרצ-לט װען לאזדמןױ איז גןװןן א קינד רעד.