Literarishe bleter · 1926-05-07 · 105 (7.5.1926) · p. Seite 299

299 ליטערארל^ע בלעטער 105 .זא אונזער 8ל$ג. און הײל איך היט םיך פזן רןם ■זיןןג, מרײג איך ש1ץ נלשם א געװיסע זיײם, הגם םיר איז איאס גרןד לײכס נום שרײגן. װעקס םיך אויף אין םיסן שלןןף, װעל איך אײך איבס אנשרײבן א מןרקיש-ליד, א ראװיסש-ליד, א ברןרערוןןףללר. ןןעער רוןם אױ דאך סאקע: סעכניק, און גולינ אזא םלן דיכםונג קוםס איעס ראװיםש און זןןנם, אז דיכסונג אלז בצלר ש1ין ס1יס. איך רעכן אבער, אז סאקע די דאױקע שרעק פארן ס1יט 6ון דיכסוגג, - װאס איז געקוםען *וליב דער םעכאניזירוננ - תעס דערםירן בו דער געװונםשענער רעאקציע. עס װעם קוםען א נײע קראפס אין אונזער נארםאלן לעבן, װעלכע װעם דיזעלבע דיכטער אר1י66ירן א1י6ן נייעם געװונטשענעם װעג, א1יף װעלכן זײ װעלן גע6ינען דעס 8ולן קאנםאקם מיט די לעזער. דערװײל אבער הערשס בײ אונז די סעכניק, און םען שרײבם גארנלשט לעבטנס בײ אונז — דעם אפת נעזאגס - קיץ שלעכםע ללדער און א1יך נישט קײן שלעכטע ערבײלונגען. 6אראן איגם בײ אונז דורצשניטלעכע פאעטן, תעלכע שרײבן שענער, װי ל ײ װ י ק... אבער לאמיר זיך בוריקקערן בו דער 6ראגע װעגן ײדישן טעאסער. און דא דעדס בראדערזאן װידער לאנג און אייס6ירלעך װעגן טעאטער. — איך האב נישט געזען דעם פאסקװער ײדישן קאםער• טעאטער. םארטרויאונגסװערטע םערזאנען האבן מיר איבערגעגעבן, אז ער שסײס א םך העכער 8ון דעד .הביםה*. אבער ע*עס האב איך נישס קײן בוסריי בום דאזיקן טעאםער. איך קאן נישס סובל זײן אזא טעאטער, װאס שאפנריק זײנע װערםן, האלם ער אין אײן שרײען, אז עס איז געשסארבן דאם אלסע ײדישע סעאסער. איך קאן נישט םארשטיץ, װי אזיי םען םירס• א1יף סרבן געגאטיװ. טעאטער״רעלגיאזיסעם אן םראדלביע קאן נישם געםאלט זײן, און א חוץ דעם הערשט אויך אץ םאםקװער קאםער־טעאסער אויסשליםלעך די טעכניק. און איך בין א אנהענגער םון דער סערזענלעכקײט םון אקסיאר. אלץ אין סעאסער דארף זלך אנהויבן מיס דעם אקסיאר. ״ — װי איז אײער באבױנג בו די לעבטע פראנן בו שא6ן א ײדלשע קלײףקינםט-בינע, תי למשל .אזאזעל* אין װארשע? — אין דעם פאל, װל אויך װאס איז שײך דעם ,םירואר ושױו* (.ײדישער שפלנל׳) אין םארלז, קאן םען קנא■ יעח װעגן םרובן. עם איז נישסא יענער לײכטער געמיט, יענןנ םאק• סישע שעילעװריקײס, װי אויף דל נלשס־יידלשע קלײן׳קונסם• בינעס, עם זענען אויך נישס םאראן בײ די דאזיקע טעאטערס די נויפיקע םיניאטוריםטן, װעלכע זאלן בושטעלן דאס םאסער• יאל. און דער דיוייט־חסר1ן איז דאס, װאם עס םעלט די אײגענע איניביאטלװ. די ערשטע, נײע ארץ פוילע שלוים ־ עליכם - אויסגאבע האט ייגג בענדער, ססלי ס זײטן, — ררעלכער ײדישער ײד װעט זיך נישט פאר׳ןזאפן אזא או־צר אין שטוב ארײן. אדרעס: ,8זו\18*תס¥\ ,1116011111 .8 .1>ע¥\ .30 סמבום•! ביכל, װאס איך האב ארויםגעגענן, איז ,די שװארבע פליטער• לעך״, א זאםלוננ לידער, ערשלנען יין 1913. שםעסער א םאר יאר זענען אין םאםקװע ערשינען: ,שיחת חולץ*, ,םיי*, ,קינ• דעסםעשהלע* און .זאלבאםערם*. אין דעם לעגםן ביכל האבן 6ערן6נסלעכס לידעד: נרש1ן נו־זידא, פנשה הײלסערץ, דניאל סשארני יון איך. נו, און דאן זענען ש1ין יין װארשע אץ אין לאדז ערשינען ללדעסזאםלונגען םײנע און דראםאלעסן, איך געדענק ש1ין אליץ נישם װיםיל... — װאס 6אר א װערק אײערם באסראכס אלר םאר דאס בעםםע, אדער איז אײך אםנאענססםןז — עס באדיערשן םץ־ א6ס 6ארשידענע סענטיםענסן. אבער אמנאענםםםן — װאלם איך געזאנם — זענען םיר דרא. םאלעסן... און דא װערס ש1ין טשח בראדערזאן א סך רעדעװ• דיקער־• — אויך םײן װײםערדיקע ארנעם װעס באשםײן אין שרײנן דראמעס, העראאישע דראפעס. נישם קיץ ליסןרארישע נאר םעאטראלישע, נישם 6ארן ביכער׳םארק, נאר 6אר דער בינע, איך װיל זיך װידםען דעס ײדישן סעאסעד. פיין מײנוגג איז, אז נאך גאלד6אדענען האבן םיר בכלל נישט נעהאם קײן ײדיש סעאסער. איבס *איז אײננסלעך אויך נישטא קײן ײדיש טעאטער. ס׳זענען יסשר םאראן א ■אר ײדישע ארםיססן. װעם איר םרעגן: װי אזוי׳זשע װעם דאס ײדישע סעאסער אויםשםײן תחית-הפתיםז די םראגע װעגן יידישן םעאסער איז ק1דם.בל ענג פארבונדן םיס דער 6ראגע װעגן דעם קריזים אין דער אלגעםײנער קונסס. כל־זםן קונםם װעם נישס זײן נויםיק דעם גאנבן כלל, כל־זםן קינםס װעם נישם װערן דאם אםתע סאג-טעגללכע ברוים םאר אלעבען, װעט זי אלץ נאך אדורכםאכן דעםזעלבן קריזים, װי בױ איבט און איבט. װעט קיפן די לןזונג םון דעם קריױס, װעמ א1יך קוםען די אויסלײ• זונג 6ץ ײדלשן סעאסער. דער עיסר אלז אוםבאדלנגם דער קאנטאקם מיסן עולם. און דער ע1לם איז גארנישט אז1י באנאל. און פראקסיש שסעל איך םיר 6אר, אז די לעזוגג 6ץ דער 8ראגע װעגן ײדישן סעאטער ״ װעס נאר קוםען א1יף א רײן• םעכאנישען אץ געשע6םלעכן א61ן: עס װעט קוםען א ײד, װעלצער װעט 6ארשםײן, אז םעאסער איז א בעסער געשעפס, אז די ײדישע פאסע האט ליב סעאטער״ װעט ער שא6ן אזא סעאטער, אין װעלצן ער װעט געםינען דעם קאנסאקט מיס דער ײדישער םאםע. איך מײן נישט, זעלבסטםארשטענדלעך, אז דאס װעם געשען מים דער הילף 6ון זנות״פיעסעם און זנית-דוסלעםלןך. דער קאנטאקט װעט גע8ינען װערן דוקא אויף דעס קינסםלערישן װעג. אץ װען עס װעס זײן א םולער קאנ• סאקס, װעס די םראגע 6ץ ײדישן טעאטער געלעזס װערן. האלנע פיטלען װעלן דא נישס חעל6ן, דעריבער זענען סאקע נישט געלונגען די ביזאיבטיקע עקםסעריםענטן סץ סורקאוץ, ליסםאנע;. — אבער, עילויבם - װארף איך ארײן א םראגע — װי אזוי װעט איר ברענגען אין א הסנם אײער 6אדערונג װעגן א 6ולן קאנסאקט םיטן ע1לם םית אײער ביזאיבסיקער ליםע• רארישער אז־בעס, פיס .ײנג־ײדיש׳ לםשל? און רא קוםט א כאראקםעריסטלשע תשובה: — איך זאג סאקע איבס, אז װײל .ײנג-ײדיש* האט נישס בשסדגען דעם ם־לן קאנסאקס םיסן ע1לם, האט די דאזיקע ארבעס נישט נעטויגס. אין אונזער דיצסוננ איז ארײנגעסרעסן א פעכאניױרוגג. די טעכניק איז געמארן דער עיקר. םעכניק איז אבעי נאך נישס קײן פײםסערשאפס. טעכניק איז געװארן