Literarishe bleter · 1926-04-30 · 104 (30.4.1926) · p. Seite 286

104 .זא ליטערארישע בלעמער 286 װי מיר האבען אויפגעפירט שלום־עליכמס *מבול״ פארז פילם ב. טשעמערינםהי (ארטיסט פון ״הבימה׳) דיקע כלות, א װ*גןן — םןןגערע, 8 װאגןןן — רײכע םיט 8 סך נדן און א װאגאן — 6ין גרויםן יחום און ןןן נדן• ער טײלט אויס ״סח1רה' אויך פ*ר אםעריקע, װי *הץ ער לזןדס 6ין ןדעםער ים גאנעע דאםף*שי6ן םיט פל1ת. אין ניי״יןרק נע6ינט זיך די ה1י8ט*קאנטןןר .םנחם-םענדל עט קאםפ׳. ער םארס אר1ים אץ א שארםאכסער ,קארעסע׳ םיס פיער ביענענדיקע םוסים ״נאשפיץ׳, םיס *װײ גאדינער אין בײר״ זײטן א. א. װ. רירנד איז די ענדע פינם בילד, װען מנחם פענדל 6ירט גונויף צװײ כלית אנשטןןט א חתן םיט א כלה און ם*ר1יוײ6לם לאזס ער זיך יאנן איבער טאל אין בערג זוכן נײע גליקן... * בװײםע פאסקװער םלוכה-קינא-םאכריק ״פראלעס״קינא׳ האם א1יף זיך נענומען אייםנוםירן דעם ,םנול׳ פיטן אנסײל 6ין די _״הבימה'.ארםיסטן אינטער דער רעזשי 8ץ א קינא• רעזשיסער א. איײאנאװ, םאלער םאלק אץ םוזיקער ם• םילנער. דער רעזשיסער א־װאנאװ האם זיך .באבייגן מיסן ניעסטן יראח הכביד אין ליבשא6ט בום גרויסן ילדישן הוםאריסט, 6ין װעםען ער איז כאגײסטערט. ער האס זיך נאקאנס און לײענס אלע שלים־עליכםס װערק, װאם זענען איבערזעצם אין רוסיש. ״דער רוח זאל עם נעםען — סוס ער אפאל א זאנ א1י8ן רוסישן נוסח - א ים 8ין נישט אייסשעפנזץ הוםאר לינס דאך אין אײער שלים־עליכם 6אר דעם קינא, און 6ארװאס נוגט איר עש ביז איגם נישט אייסז׳ די ,הביפה׳״אקסיארן זענען גיגעסרעסן גו דער פילם• ארבעס נאך אין מאי 1925 אץ דער סאמע שװערסטער גײס, װאם די הביםה האט איבערגעלעבס. א גרייסער טײל 6ון די אקטיארן זענען געװען שטארק אויסגעמאםערס און א1יך ערנסט קראנק. אץ מ׳שיקט זײ אין סאנאסאריעם. עס נלײבט א קלײ־ גער סײל אקסיארז, װאס האלסן זיך גאך א1יף די 6יס און נעפען זיך גו דער ארבעט. עס נעםען אנסײל: בערטאנאװ אין דער ראלע שון ,ליפע באשעװיסש׳, א. םעסקין — ,בערעזניאק׳, אפרתי־טשעטשיק — ״יאשקע חאראנע׳, איטקין — ״איגעק שעססא• פאל׳, ראװינא — ״אנ* װבאװא׳, םרודקין - גחםיה שוםםערם זון .דער רעװאליגיאנער בעני׳, נ. פרידלאנד — נחמיהס צװײ• סעד זון, א. װארשעװער — ״םאשא רא6אלאװיסש', בן.חײם - ,נחםיה שיםטער׳, רײקץ־בן״ארי — ,מאלקץ׳, ב. שנײרער — ״אבראם םארקאװיסש׳, נ. װיניאר — ,די שסוםע בלה׳, א1יך תםיםה -יידילעװיםש באראף, 3 טשעםערינסקי, ברוך, פ. לױ־ ביטש, בנימין גסח א. א. אײנגלנע בילדער סין ראלן אץ עפיזאדן װערן אראפ־ גענוםען אין לעניננראד און פאר אלגעםיינע גרויסע בילדער• אייפנאםען סוז םען אנקימען גו די קאסרילעװקעס, װוהין עס קוםט אראפ די נאנגע קינא״עקספעדיגיע גוזאםען מים די .הביםה׳. מען קלויבט אוים װיניגע. פאדאליער גוב. און די ארוםיקע שםעטלעך. די ערשטע אויםנאמע, װאס קומס 6אר אין א איעם׳ שמיציק, ילדיש געזל ״יערוסאליםקע׳, רו6ם ארוים דעם נרעםטן אינטערעס גװישן דער גאנגער װיניצער ילדישער בא&עלקערינג. די גאנצע שסאט קומם גילויפן וען װי םען נעםט אראפ דאג בילר, אלע רעדן װעגן שלוםיעליכסען און װעגן זײנע העלדן■ עם קימען םאר אייך קאמישע עפיזאדן, װאס רוםן ארוים סענ םאציעס אין שטאט. גים ארטיסם בערםאנאװ, װען עררשטײס בײם אויפנעמען אין זײנע צעריםעגע בגדים 8ונם בעל.עגלי הײנםיקס יאי־, גו שלום־עליכםם צענטן יארגײט, איז דערפילס געװאדן אײנער 6ץ שלום־עליכםס גרעסטע װינטשן: צו זען זײנע װערק א1י8געפירס א1י6ן עקראן. אייפן ילדישן קאסעד-טעאטער אץ או־ך או ף דער ,הביםה׳ איז א1יסגע6אלי די ס־ס־ע גז פאדװירקלעכן אט דעס װונטש. שװעד איי ג װעו ייך פארצושםעלן של1ם־עליכמ,ן אי־י ן עקיאן. בשעת די ה1יפט־רא־ שפילט בײ אים דאס ווארט. נאר װי גרויס עסאיזנישס ב י שלוס־עליכםען די ראלע פון װארט, איז זי נאך גרעסער און כארײטנדער אין באװעגונג, אץ ריםם, װאס לינט טאקע א ן מארט גופא. * ױארט געדענקט זיך און א בילד פאיאײביקט זיך. װען ם־קומם אויםפירן שלום• עליכסען א1יף דער בינע, שסויםט מען ויך תמיד אן אויף דער גיעםטער שװעריקייט, װײל זײן װארט איז ש1ץ אויםגערעזשי. םירט, דער העלר אװעקגעשטעלט און דאס בילד א־נגאנצן פאר• ענדיקט; יעדע זײטיקע ארײנפישונג דערפילט סען, דער קלענס־ טער צונעגעבענער שסריך איז גלײך קע:םיק. של1ם עליכמם װארם איז ארגאניש צוזאמענגעװאקסן מיטן בילד און דערפאר איז דאס סצעניש אזיי װירקנד אץ איבערצײגנד. אין אלע א־נסצענירונגען 6ין שלום-עליכםם װערק װ,ט איר באלד דער• קענען דעם איבערגאננ פונם פר;םדן װארס צו שלום-עליכסם װארט, מעג עס זײן דאס זעלבע איבערגעחזרטע, םיט די זעלבע א1תװת, קוםם עם םארט אוויס אנדעיש. ,די זעלבע יענסע, נאר א־דערש געשלייערט׳. שלום-עליכם אבער האם איבערגעלאזט צװישן זיינע װערםער א ים פון געראנקן-שטריכן, ער לאזט זיי איבער פאד דער אײגענער פאנםאויע 6ונם לײענער, און דארס קאן פען געפינען דעם נישט אויסשעפנדן קװאל 6אר סעאטער און קינא• און סאקע דעיפא־ קאן פין אײן ,פנחם-פענדל׳-בדױול צו ,שײנעישײנדלען' געשאפץ װערן א נאנגער פילם ״אין צען ט־־ל םיט אן עפילאנ׳. דער צישויער קוקס 8ארכאפט, לאכט אין ועסיקס זיך נישט אן און בלײבס נאך אלץ נישט באפרידיקם. אץ זעענד ק ערשט שלום־עליכפען אין קינא, װערט קלאד פאר• װאש ער אלײן האס אז1י שטא-ק געכארט אזיפציפידן א סײל 6ין וײנן װערק אוישן עקרא־. װי;ס איז צו זען 6ין זײנע ברײו צו ו־נ,ם * רײכן פרײנס, מיס װעלכז ער האט ש1ץ אפילו געפירס איגסערהאכדלינגע ײעגן * פילם-געשעסס, אץ אליץ א שטיק צײם נעזוכט א ױנג בחירל פץ א יאר 14-13 גאר דעי ראלע פון ״סאשל פ־יםי דעם חזנס׳. אין אין מאסקמע, אין דער שסאם 8ץ אימנאגרײפלעכע וײנדער און נישט אין קײן אנדערן ץדישן צענטעי איז א1ים• נעפירס געװארן םאין פילם צװײ פון וײנע װערק; ״דער םכול׳ און אײן סעריע םץ זײן ״םנחס-םענדל׳, די פאסקװער םלוכה־6ילם-6אברלק .גאסקינא׳ פירט א1יף פנחם־םענדל׳;״ילדישע גליקן׳) םיסן אנטײל 6ון אקשיארן 6ון ילדישן קאםער־םע<סער, אונטער דער רעושי 6ון א. גראנאװםקי אין דעס םאלעד נ. אלסםאן. דאס גאנצע בילד אױ גענומען נאר םון א־ין םנחם־םענדלס בריװ ״ס׳םידלט נישש׳. אינסערעםאנם איז אויסן עקראן מנחם-מענרלס גרויסער חלום װעגן זײן נײער פ<־נסה ״שדבנות׳. רער חלום װערם דורכגע6ירם אין עםלעכע סײלן און שפילם זיך אפ לנבעדיק. םנחם־מענדל עסנס קאנטארן-אפטײלונגען 6אר שדכגים, קלאפס דעפעשן, שיקם נאנצע װאגאנעס בלות םבל הםינים. א װאגאן