Literarishe bleter · 1926-04-30 · 104 (30.4.1926) · p. Seite 285

285 ליטערארישע בלעטער 104 זא בלעסלען אײנציקע און ןיגןנריםענע פון א בוך ה$בו זײ ארוםגעװאנדלם סון דןןרף אין שםעטל אין 6ון שסעסל אין דער גר1ים ר שסאס ארײן און האבן געזוכם א רנקרן םאר זײער נשםד״ זיי האבן געװ רם א1יף דעם קינםםלעסהוםאריםס, װאס זאל זײ ססיליזירן, װאם זאל םון זײ אםװאר6ן דאס פס1לת, דאם װילד-פלײש און שא&ן דעס נאציאנאל.ילדישן היםאר... דער קינםםלער איז ענדלעך געקומען און האס דאם סײג א1יף זײן ארס און שםײגער צעקנאםן אין ארײננעבלאזן דערין לעבעדיקן צאפל אין חי1ת 6ין 6אלק. םון די אלםע םעש1ת<ח5פ1ת אין א־ינפאלן 6ין די סאלקס• װיצלער, װי םאסקע חב׳ר, הערשעדע אסםראפאלער, שפערל שניסקעװיסשער, יאםל םארשאלעק, מרדכי כארקאװער און שײקע סײפער... װי נשפ1ת ערסילא1ת, װי גײםסער אן א גוף, האבן זײ ארופגעשװעבס איבערן ײדלשן תחום און האבן סרײלעך געםאכם אונזערע זײדעם און באבעם שװער לעבן. דאם איז געװען דער הוםאר שב ל־פה. די חנםית און די עם-הארצ■ אישע תורה־װערםלעך האבן זיך םון פ1יל צו ם1יל איבערגע• געבן אלץ בער סארגרײזס אין אלץ םער קיצלדיק. אז1י װי מײז באהאנטשאפט מיט שלום - עליכמעז ד• ט ש א ר נ י / ב ע ר ל י ן *אםירט גראר נאך אײנעי א װעטשןרע, װאמ ב׳חאנ ג;מיזט עםן בײ שלים־עליכםע. שלום עלינם איז געיוא־ן אײסעײ זין, זײץנריק זיכער, אז זײן װעטשעיע האט םיך אומגליקלקך גןםאצט. ער דאט זלך אל׳ן נערלםן צו באזיצן םלך אין שפ־טאל, אבער, לידזןר, אלז דאם אים נישט געלונגען, װײל ער האט נעםוזט אין עטלןצע װאצן ארום אומקערן זיך אין נערװי נא־ בםעט א־ן א ליגנדיקן צושטאנד. נאר זײענייק אפילו אין נערװי האט זיך שלום עליצם בשום אי6ן נישט געקענט בארײקן װעגן דעם גירל םײנעם און דעם 12־טןןםערץ 1913 דאט ער םיר אננעשריבן 6אלגנריקן בריװעלע: .ליבער טשארניו װאס םאצט איר? װאם זאגט אײער טאנןי איך בין נ, ז. ד. שוין גאר א 6ײנער בחור. א םבײה, אז צ׳װעל שױן באלד פאר־ נעסן, אז כ׳בין געװען אין בערן. םײן פריי בעט אײך נריםן נ'6 און איר זאלט ענט6ערן באלר. גר־םט אײע רי, װאם 6לעגן זײן בײ םיר. זײם נעזונד, װי עם װינשט אײך שלום עליכם״ לײדער כין איך אבער נישש 5עװען בכח רענםטםאר שלום עליצטען צו ענטפערן און ער האט, קאנטיק, ערניץ װו אין הארצן בײ זיך שוין אפגעזאגט איבער םיר דעם רבנן־קריש. ערשט אין א האלב יאר ארום האב איך געהאם ראם גליק צו טרע6ן זיך םיט יגלים עליצםען אין ושענעװע, װואהין ער איז נעקוםען .ארויםטדעטן״ אויף אן אװנם. טיט נתים אוטגעתלד האב איך אים אפגעװארט בײם איײנגאנג אץ זאל• באלד איז צונעפארן אן אויטאםאביל; סון װעלצן ם׳איז ארויםגעגאנגען 6ריער שלום עליצם און נאצדעם ח 6חי תנע צ׳האב זיך גענענן א ששעל אװעק אגטקענן אים _ או אײסגעםורםעלט: — בײנים הנאים... — בײך דין אםחו - האט שלים עליצם פלוצים גענעבן. א נעשרײ אוים א־ן װענדנדיק זיך צי דער פרוי, האט ער התפעלות׳דיק אין איבערנעשיאקן נעניסען טענהן: — זע גאר, זע, דער מת איז אינז טקבל־פנלם,-און ער האט זיך צעקישט יטיט ביר, װי ער װאלט טאקע דערזען עםיצן 6ון יענער װעלט... אונהײב 1913 האט זיך רויך דער בעינער םטורענטן־ קאלאניע צעטראגן א קלאננ, אז שלום־עליצס איו וא רי ײרישע קאלאניע האט זיך פלוזים דערפילט םיט א קאפ העכער, ב6־-ט נאך די עטלעצע ײרישע שיײבער (אין א6ילו די העברעישע) אבער שלים עליצם איז הײנטיקן םאל נעקוםעו נאך בערן נישט ציליב רל םטידענטן, נאר צוליב יי םראפעםאין. ער האט רענסטמאל שטארק נעליםן אויף רי נירן אין ר האט דך געםוזט רײגלינן אין א םאנאטאריע, ראך אבער האם אונזער םטורענ־ טנשא6ט באשלאםן שיקן צו אים א רעלענאציע, װאם האפ נע־ ראיפט אײםדריקן אים םיטנעפיל און דער עיקר אײיםבאקוטען די הבטחה, אז װי נאר ער װעט זיך אי׳ה שטעלן אײף ײ 6ים זאל ער אונז םוכה זײן טיט אן אװנט ״ די הבטחה חאט אונז שלום עליצם געגעכן םיט א האלנן םויל — ער איז בצלל געװען םםיפק, צי איס װעט געלונגען אזול גיך שטעלן זיך אויף די 6ים דער6אר אבער איז ער גרײט יעק אװנט טלט יעדערן 6ין אונז צאפן א זעקם און זעצציק אין אזײ װי נאטבעײנ האט םיט א יאר צוריק זײענדלק אץ בערן __מיך אײםגעלעינט שפילן נישט שלעצט א זעקם און זעצציק, איז שלום עללכם נעװארן נליגעריק צו שפילן טיט נאםכעײגם א תלמיד... אזיי אײם בין איך :עװאק אן א6שער אײננײער צו שלום עליצםען איז םאנאטאייע• ער אלײן ־פלעגס תט־ד ליגן אין בעט. כײטאג 6לעגט ער האלטן אין אק ש־ײבן א6ן שטענדערל, װאם איז נעװען אייםנעלײגט איבער זײן בײםט — ער האט דענםט־ מאל נעררוקט זײן ,בליטיקן שפאם׳ אין א טאננלאט — און פאינאצט 6לעגט עי םיט איםנעײלד װא־טן אייף ״רער האגט/ װאם װעט שפילן טלט אים דעם זעקס אין זעצציק. צ׳װעל קײנטאל נישט םארנעסן די קינדערישע פ־ײר זײנע, געת ער 6לעגט בײ םיר אפט געװלנען אין צ׳יױו ויך םורה זײן, אז שלום על־צם 6לעגט בײ םיר א6ט נעװינ^ן :ישט נאר דער6אר, װאם אלך כין געװען אן ערנעיער שפילעד, נאר טאקע צולינ דעם, װאם שפ־לנדיק פלענט שלים עליכם ארײנזאנן אזײ6לל טשיקאװע װערטלעך אין 6אלקסװערטלעך, װאם פיעגן מיך אריבעדםראנן אין נאנץ אנדערע װעלטן. ס׳איז םיר אבעי־ נישט לאננ באשערט געװען צו געניםן £ין שלום עליצם׳ם ש6ע אין א פאר װאכן אדום האב אלך זיך אלײן ארײננעלײגט אי; שפיטאל ארק טיט א סװערער םאגן־קרענק און ם׳האט