Literarishe bleter · 1926-04-30 · 104 (30.4.1926) · p. Seite 281

281 ליטערארישע בלעטע 104 .מא װןם שלים-עליכם ה$ט זיך אײנ6וןך אונסערגענעבן דעם םייט םיט א צײט צוריק איז ער געװעק 8 סף קראנקער, אבער דאמאיט הןןט ער נישם געװאים אינטערגעבן זיך און שםזןרק געקעם6ט, ער הןןס אלץ געטון, װאס דער ד$קט$ר הןס גע• הײםן, געהןןלםן דעם דאקםאר און דער מעדיבין. דןס פאל אבער הןט עי זיך א־געלאזן און װיל נישט טון, װאס עס איז נויסיק. װען םען װאלט געקןגט פאבן, ער זאל א םף טרינקען, ארײננעמען אין דך א סך םליסיקײט, װאלטן די נירן ןןנגעהויבן בו ארבעטן א• א. װ. און דןןן _ — — װי6יל םליסיקייס? — לכל הםחית א:ט גלןזן אכס גל?ז װאסער - און דןןס לעבן 6ון שלים״עליכםען איז געראםעװעם! םר1י דימאװ רו6ט זיף ארוים, אז זי װעס אים מאכן צו טרינקען. און װירקלעף זי גיס אים און ער טרינקט. מיר טרױמ6ירן. פ׳װעס ש1ץ זוי ם׳איז ארײנקריגן א;ן אים די אכט נלןןז 6ליסיקייט, און פיר װעלן נןןך ןרויסרייסן בײם טייט זײן רײכן רייב. םיר זענען זיכער, אז סען קאן אלצס שלא6ן גײן, #ז םיר װעלן קוםן אינדערםרי װעלן מיר גע6ינען שלים־עליכםען ן געראטעװעטן, א זיגער איבערן טויס. דןןס איז געװען צמיי אז־־גער פארשןןג. אבער מיט צװײ שעה שםעטער ה$בן מיי זיך װידער אלע םארזאמלט צערו• דערסע, פארלוײענע. עס איז א 6ראנע 6ין פינוטן, זאגן די דןןקטוירים — ד״ר גינזבורג און ד׳ר הילקןװיטש — און הערן נישט אויף צי קעמ6ן םיסן םויט. פיניס נ$ך םיניט נעמינען זיי ץם בײ אים, און זע — 6ון מיניטן װערן שטונדן. די דןןקטוירים װונדערן זיך אליין: װי לעבס ער נאך ו דאס מערקװלרדיקסטע: ער הןןס בל יםױ געהאס 6 שװאך הארץ, און דאך ארבעט עס איצם אזוי שטארק, װיל נישט אוי6הערן צו קלאסן, שלןןגט, שלןןגט און האמערט הא6ניננ אץ אונז אריץ. אםשר, א6שר... נאר אס איז דאס דארץ שםײן געבליבן. א געשרײ ברעכט אויס, א הארצרײםנדער געיאמע•. מען רי6ס אים צוריק צום ל-;בן: פאסא לעב: םאפא לעב: פאפא, פאפא! אין שלים עליכם עפנט אויף די אייגן, הײבט אן צי אסעמען און צו קרעכצן. ןפגערו6ן, א*געשריען! ד׳ר גינזבורג דערקלערס אונז םיט א םעדיצינישן נאמען, װאם עם האס סאסלרט, און גים אים נאך 6ינף פינוט צוכם לעבן. אבער די פינף םיניט פארגײען, עם װערט א םערטל שעה, א האלבע שעה, א גאנצע, אט איז שוין א שעה מיס א םערטל... זײן הארץ קלאסס װידער שטארץ, א, א װונדער װעט געשעןי עס געשעען דאך װינדער! און װו איז דאס װונ• דער נויסיקער װי דאז 6ון דעם גאנצן ײדישן םאלק װעגן םיז דא געשען א מונדער, שלום־עליככש טאר נשס שסארבן. און ד׳ר הילקאמיסש דערצײלט אײן סאקט נאך דעם אנ• דערן, װי מענטשן זענען אויםגעשסאנען סשוט תחיתיהמתיכם, אסגעריםענע, אפגעשריענע, כל זםן דאס הארץ שלאנט, פלי זםן עס איז נאך םאראן א םינק לעבן אין קערסער, כל זמן שהנשמה בקרבי — מער מייסט... ד׳ר נינזבורג קיםט ארויס םון דענמ תילה: ״דער סוף.,' ד׳ר הילקאװיסש גײט ארײן צום חולה. ער הײבט אויף די האנט א טאס צו סון דעפ דוסק םלוצלונג בײגט ער זיך אן אי^ער שלום-עליכםען, לאזט ארויס די האנט און צעװײנס זיך. דעד פולס איז שטײן געבללבן, דאס הארץ האט אוים• געהערט צו שלאגן. קײן נס איז נישט געשןןן שםארבן. אבער קיינער האט נישט נעװאלט גלויבן. האס עם אײנער ארויםגעזאגם, האט מען אים אננעקוקס םים םארװויף: װי אזיי קאן ער עם זאנן? װי אז1י קען ער עס גלויבן? מען האם נישט אויפגעהערט צו קוקן צו דאקטוירלם אין דל איינן ארײן. פען האט געװאלט אסלײענען אין זײ א שטיקל האפ• נוגג, און אין יעדער באװעגונג םון קראנקן האט מען געזוכם אן אייםלעבן, א גיבר זיץ דעם טויט, א צוריקקוםען. נאף מיטאג בעט ער, מען זאל אים אװעקזעק• — איך װיל זיצן, איך װיל זיצן, אטמט ער ארוים שמערצםול און קאסריזנע• דער דאקסאר און די קראנקנשװעם• םער זעצן אים אװעק. ער קוקט זיך ארום. װאס סאר א גרויס לײדן ליגט אין זײנע אויגן! און דער סוים ליגט אייף דין אײנגעפאלענעם וזאקס־נעלן נעזיכט. מען פארהענגט אולף גיך דעכמ גרייסן שסלנל, װעלכער שסיים װײטער א ביםל םאר זײנע אויגן. ער םאר זיך אלײן נלשט דערזען. ער װעס זיך דערשרעקן. קײנער קאן זײן שםערצפולן, שסא בנדלקן בליק נלשט אויסהאלטן. םען קערט זיך אס םיט א טרערן״םפאזם אין האלז• דער דאקסאר גע6ינט 6אר בעסער, מען זאל זלך אים א־צט אין די אויגן נישט װארםן. ער איז בײם םולן באװוססזײן, םערקם אלץ אין פארשםייס אלץ. עס װעס איס נישס לייכסער װערן, װען ער װעט אפלײענען זיין טיים משסט 6ון די געזלכטער. א װײלע נאר זיצס ער. באלד לײגט מען אים אװעק, און ער קערט זיך װידער אום מלס זײן נעזיכס צו זײן םרוי און קרעצצט, קרעכצט• םען באםערקט, אז ער בייםט זיך דל נענל, - און םען װערט אויסםערקזאם, בײםן דל נענל איז געװען זײן טבע בײם שרײכן, װען?ד פלענט אנשטרעננען זײן מארך. בײם שנעלן פלל 6ון זיין םאנטאױע אדער בײם אראסלאזן זלף אין די םיםענישן םון זיץ טעםע. אום ארויסצוגראבן און ארויםצוברענ• גען א1יף אויבן<א1-יף דאס ריכטיקע, דאס עכסע בללד, דעםי פאםנדסטן *ויסדרוק, פלענט ער זיף שסענדיק בײםן די נעגל 6ון די פינגער... אלצם בײסס ער א1יך די נעגל• װןלכע ביל• דער זעם ער אלצס םאר זיך? אלן װעלכע טיפענישן דרלנגס איצט אריץ זיץ אומערמידלעך שאםנדער גענױש? אץ װעלכע מרחקים טראגס אים אלצט זיין פאנטאזיעז... איז עם פעגלעך, אז ער זאל שסארבן? םיר גלויק אין א נס: ער װעם זיך ארויסדרײען. ער איז שוין אײנפאל גע• װעזן •געסערלעך קראנק, געהאלסן שיין בײכש שסארבן, און דערנאך דאך נאנצע נײן יאר בארײכץרס אונז און אונזער ליטעראסור, אן עדות איז דאף די קראנקנשװעםטער 6ץ בא• ראנאמיסש, םיר הערן זיך עו צום אוםאויפהערלעכן קרעכצן פון דעם גוםסן אין דעם צװײטן ציםער און סרייען זיך,- װאם מיר הערן אים נאך. װערט ער א1יף א װײלע שםיל, םאלס אן א שיעק׳ ם?ן לויפס ש1ין זען, פארװאס איז ער שסיל געװארן. די דאקס1ירים םאנן אלם אםטע אײנשפרלצונגען, אום צוצוגעבן אינש נאך א םינום לעבן - אבער םלר װללן א נס. און פרײטלק נאך, שפעט אין אװנס, ריננלען םיר ארום יעם דאקטאר גינזבורנ *ון פאדערן 6ון א־ם האפנונג. עי םוז אונז זאגן, אז שלום״עליכם קאן נאך לעבן, װעם נאך לעבן. און דאקטאר נלנזבורג װײםט נענוי, אז ער קאן נישס און װעט נישם לעבן, ער װײםט, ער װייםס, אז די שטונדן, — ניין. אז די מינוסן זענען געצײלטע. ער ױונדערט זיך גאר, װי אז1י דער ניסס יעבט נאך. ער דערקלעיט: די ערגססע זאך איז,