Literarishe bleter · 1926-04-23 · 103 (23.4.1926) · p. Seite 268

103 זא ליטערארישע בלעטער 268 # ש1ין 1. 1ןןרןכןװ ז׳ל אין זײן רעגענזיע װעגן דער ןרשסער *ויכגאבע פין לעקסיקןן (״ײדישע װעלס/ װילנע, 1914, ן) איז *רויסגעסרעטן קעבן דעם נ*יװן קוק, אז בין• 1ר*6ישע ענעיקלןועעדיעס דינען דעם פערזענלעק כב1ד*גע6יל פון יענע יחידים, װןט װערן דערין פארצײנגס*, *ז .א ביןן׳ גראסיע, און נפרס * לעקסיקןן, איז * םין אײזערנער פאס א1יף אוםשםערבלעכקײט*, ,דער יעקסיקןן — הןס גע• שריבן בארןןכאװ - ױיל דינען דעבז כלל, ער זעבם $6רא1יס די אומשסערבלעכקײס, ןגער נישט פונם אײנבעלנעם ליםעראם, נןר םון דער גאובער ײדישער ליסעראםור*; — און בו ןס דעס *ז5י פןורפולירטן ציל הןוב איך א1ין גןשסרעבס. װי װײם ד$ם איז םיר נערןטן, דןם א-ז ש1ין אן *נדערע םר*גע, אבער *ר1יסגעגןונגען בק איך פון דער הנחה, או דער לעקסי• קאן דארף ברענגען מ$ס םער פאקםישן םאםעויאל, ביןנראפישן, ביבליןגראפישן און קולטורהיסםןרישן. דערפאר חאב איך נישפ פזלזל געמען םיס דן דאסן, װאס איך הןב געהאט אין פײן רשות װענן דעם אדער יענער פארשסייער 6ון דער ליסעראםור און פרעסע, א1יב א6ילו װעגן אנדערן, װןס איז גרעםער א ן זײן װערס, האבן מיר די אנםשפרעכנדיקע ד*םן לײדער געםעלם. ןבער צום פארדרןסיקססן איז, װןס םראץ *לע פײנע װענדונגען און אמפסןדערונגען, סײ דירעקס, סײ דורך דער פרעסע אדער דורך ארגאניזאציעס און פרױיאסע פערזןנען, האבן 6ון * טײל קאלעגן זיך איננאנצן נישס באקוםען קײן ענספערס, און א1יף װי6ל איך האב װעגן זײ נישס געהןןם די געהעריקע דאטן םין *נדערע קװעלן״ הןב איך נעמוזס *פלײגן זיי צו רעגיססרירן און באשרײבן אין דעם םופלעםןיםענט. הןס װעס קוםען צום ם1ף םין ג*נק װ?רק• דער ערשטער באנד, װ$ס גײם די סענ *ריים םון דרוק, *ננהאלט די א1תי1ת א — י (41 דרוקב1יגן נרױסן פןר• ם*ם, 755 שריפטשטעלער און זשורנאליססן, 250 בילדער). דער צװײטער ודי א1תי1ת כ — ת) דרוקט זיך און װעט ערשײנען די נןוענססטע צײם. די אלע, װןוס האבן זיך נאך נישם ןנפגערו6ן א1יף םײנע ביזאהעריקע װענדונגען, װערן געבעסן צום לעצסן םןל װאם ג־כער צו שיקן דעבש נײסיקן ב-־ן׳ביבליאגראפישן ם*• טעריאל ל1יס דער אויבננעבראכםער *נקעטע. אדרעס: סת11^ ,11/10 .2 ידישו טעאטער 6ון די פארשידנםטע ,שפילן*, איז געװען זײער * שװערער• די פארשידענע פורים״שפילן זענען ווײניק אױפגעהיט ג;װ$רן' די פארשײדענע קערנדלעך פון די פריםיםױוע שאםונגען זענען הפקרדיק צעזײם און צעשפרײם געװןןרן איבער דער גןרער ײדישער מעלס ןון קײן שום חיםנשאפסלעכער אפ1סרופס1ת. ס׳איז ענדלעך געקוםען דער װיסנשא6סם־םאן, חאס הןןם מים ליבע גענוםען א1י6זוק, א1ים6ארשן און םינםעטיזירן דל צעװארג-ענע םאטעריאלן דער קװאל פון דעבפ ײדישן םעאסער-םאסעריאל איז א צחײןקער: א) דראמאטישע שא6ונגען אין דער ײדישער שפרןזך, װןוס זענען באקאנט םון כתב־ידן און אלסע דרוקן און 1) דראםאסישע שאסונגען א1יף ײדיש, װאם לעבן נןןך עד חי1ם אינם זכרין. ני שט םארעםענסלעכם אין בוכפאר□; ינ) רשיםה פון די א1י6פירונגען *ויף דער ביגע; יד) גענ1יע אויסםירלעכע ביבליאגראפיע װעגן יער ליסערארישער טעסיקײס; סו) רשיםה 6ון פסעװדןגיםעןינ סז) א1יב םעגלעך — אויסןקריסיק ןודער א1יםןכ*ר*קסערים• םיק; יז) םוססעדן 6ון ליסער*רישע *רבעטן, א1יב זײ זעגען נישפ צו באקוםען אין בוכ6ןורם) װען ׳מעגלעך — צו אײנציקע עקזעםפלארן 8ון די געדרוקטע װערק; יח) געזעלש*6סלעכע םעםיקײם, בארוף און באשעפסיקונג; יס) שסענדיקער װא1ינ• ן.רכ; כ) פ$סאגר*6יש בילד. בנוגע צײסשרי6טן: א) פולער ככיל פון ד;ר א'יפג*בע; ב) צײט פון ערשײנען; ג) רעד*קציע און פיסארבעטערשאפס; ד) ציל $דער ריכטונג; ה) פןרפאס און צן.ל זײסן; ו) סיראזש; ז) סיבית פון אונסערגאנג; ח) םיבסער־עקזעמבל3.רן, ױבילײ• נומערן וכד1מה. דל דןזיקע אנקעסע האב איך פארשכרײם אין * צ$ל 6ון 5000 עקזעםכלארן, און אױף מײנע 6ולמ$ליקע ויענוונגען הןבן זיך ןנכגערופן הונדערסער ײדישע שדיפסשסעלער. זשור־ נאליסםן, 6יל$ל$גן, װ$ם הןבן מיר צוגעשיקם בין־ביבליןגרא• פישע מאםעריאלן פארן לעקסיקאן. אין פארשײדענע לענדער האבן מיר קאלעגן ם:סג;ה$ל6ן צו באקוםען דעם דאזיקן םאטעריאל, מל, לםשל, א, אלמי — אין קאנאדע, י. נראפער אין רוםעניע, לעאפאלד גרונװאלד אין אונגארן. ש. קארטון - איז דרים־אפריקע, מ. פ־כשעניק אין גאליציע א. אנד. באזינדערם שװער ז.יז געוזען די פארבינדונג םלם די ײד־שע פענארבעסער אץ אםעריקע, װאו די ליסע• רארישע משכחה איז קיין עין־הרע אז1י גר1ים און צעװןרפן איבער פארשײדענע צענסערס 8ון דער גר1יסער רעפובליק. דא איו םיר צו הילף געקוםען דער י. ל. פרץ*שרײבער־6ארײן אין נױ• יארק, אין דער פערזאן פון זיק סעקדעטאר, חבד י1סף םאדנאשעס, און באזונדערס דער שריפטשטעל;ר ק. מרמר, װעלכער האם מיר צוגןשטעלט זללער א גר1יסע צאל ביאגראםיעס פון ײדיש• אםעריקאנישע שריפסשסעלער און זשורנאליכס;. דער דאזיקער רײכער און צים גר;ססן םײל אויסענסי• שער — װייל פון דער ערשםער האנט — מאסעריאל האט םיר געגעבן די מעגלעכקײט צוצוברעסן צו א נײער באארבע• םונג פון דעם לעקסיקאן. און דער װילנער 6ארלאג 6ין ב. א• האם קלעצקין איבערגענוםען די גאנצע א1יסגאבע 6ון דעם װערק. געשיכטע פון י ד׳ד יצחק שרסער: .נעשיכםע 6ון ידרשןר םעאטןד-קונםש און דרוופן׳ צוזײשןד באנר פארלאנ .קולםוד־ללנע*, ודאדשע. אלן דעם צחײסן באנד צים נישט דער אייסאר קײן הםשך פון ערשםן באנד, נאר ער אונסערשכרײכס בלויז די ש1ין 6ריער דורכנעפירםע הנח1ת, בכדי צו בא6עסטיקן םיס פאקטישן םאםעריאל זייער װיסנשאבטלעכן מערט. ק1דם כל גײען ,איסטגרישע באריכםן, דאקומענםן, ליטע• רארישע שאפיננ-״ן וכדיםה*, שפעםער ערשס קומען די פאקטישע מאטעריאלן, װעלכע זענען צו אונז דערגאנגען אלס מ1רה שבעל פה. און ערשםן באנד איז דאס א1יסנעמיטן געװארן צוליב רײן־ארכיטעקסאנישע טעםיכם. דער װענ פון א1יםגע6ונען די איבערגעבליבענע רעשםן