Literarishe bleter · 1926-04-16 · 102 (16.4.1926) · p. Seite 243

243 ליטערארלשע בלעטער 101 .זא געװען אין 1905, די בןלשעװיסםישע רעװןןלוזניע 6ון אקםאנער 1917 הןןט א1יך קײן נײע יידישע רעײןליבזןןגערע לידער גישם געעראכט. #סילו צװישן די ײדישע קןמוניםםישע ארבעסער אין רוסלאנד וינגם מען איצט אייסער דעם ,אינטערנאציאנאל־, םער װי אלץ אלםע ײדישע םןןלקס־לידער, ־* לםשל, .אז דער רבי אליםלך׳ א. ד. גל. אזן פאר די לעבטע 8 יןןר האבן דאך אפשםײן, קװיסקא, םארקיש, שװארצםאן אין *נדערע ילדישע פאעטן אנגעשריבן נישט װײניק רעװאלוציאנערע לידער, װאם זענען אלנסאלס נישט אין ערך בעםער 6אר עדלשטאטס און װינסשעװסקים, און דאך װערן זײערע לידער פין ילדישע ׳ארבעטער נישס ג<זונגען, בײ דוד ד.א6שסײן זענען פאראן צװײ לידער מיס םעלאדיע;: דער ארבעםער־היםן און ,מ־ר זענען װי 6עלזן', און אט ד• ב־ידע לידער װערן א׳יך נישט געזונג^ען. נישם שו ן־זשע דערקלערט זיך עם בלויז וערמיט, װאס די?ירער פון אונזערע ,ױנגע׳ זענען פאר יי ילדישע מאסן תרגוםז זענען ראך בײ שװארצםאנען 6איאן פשוטע לידער אן קו,צן; און נישט בלויז בײ שװארצםאנען אלײן; אין אםילו אט די לירער, א1יף װעלכע די מאםע דארף נישט ברעכן וי צײן, װערן אייך נישם געזונגנן. א1יך אין פ1ילן זינגען די ילדישע ארבעטער נאך אלץ די אלםע רעװאלוציאנערע לידער, װאס זענען געשריבן געװארן ם ם א סערטל יארדיונדערם צוריק און נאך סרלער• דאט ר1ב לידער, װאם די ו וםישע ארבעסער האבן גע• זונגען און זיננען נאך הײנט, שםאםען סון דער ,זעמליא אי װאליא׳ און ,נאראדנאיא װאליא׳. די םאציאל.דעםאקראסן און די ם. ר״ װי בכלל דער פעריאד סון 1906-1894, האבן און דעם פרט גאר װײניק נײעס צו געבן. די רעװאלוציע 6ין םערץ 1917 האם, דוכם זיך, קיין נײע לידער צום זינגען נישם געשאםן. בכלל האט םען פון מערץ ביז אקטאבער געזינגען םער װי אלץ דרײ לידער: די רוסישע ,מארםעליעזיע׳, דעם ,אינטערנאציאנאל׳ און .מי זשערטװאױ פאלי׳. די באלשע■ װיםםישע רעװאלוציע סון אקטאבער האם אייםגעשסראכן רי ערשטע און איבערגעלאזן די לעצםע צװײ. סון 1917 האבן יעםענין, םאיאקאװםקי און די פראלעסארישע דיכטער געשא6ן א ה־בש ביסל רעװאלוציאנערע?ידער, אבער געזונגען פון די ארבעטער װערן זײ נישם. אלעקטאנדער בלאקם .צװעלף׳ איז פאפולער צװישן די אינטעליגענטע ארבעטער. אבער איך האם גישם געהערט, אז די אדער יענע שטיקלעך םון דער דאזיקער פאעמע זאלן געזונגען װערן. װי דאס איז אמאל געװען פיט שםיקלעך סון נעקראסאװם פאעמען. און די שפראך םון .צװעלף׳ איז דאך אז1י פאלקסטיםלעך. די לידער, װאס די ר1יטע ארמײ זיננט, זענען דאס ריב רעװאלוציאנערע טשאםסושקעס םיטן ניגון סון אלטע סאלדאטישע לידער. אז1י א־ז צום װײניקסםן געװען ביז 1922. און איך רעכן, אז קײן םך האט זיך איצט א1יך נישם געביטן• װארום, ווען אין רוסלאנד װאלטן געזונגען גןװארן נײע לירער, װאלםן וײ דערגאנגען צו אונז א1יך. לידער גייען אריבער גרענעצן אן פאספארסן און װיזעם. א1יף װיםיל א־ך װײם, זינגען די פ1ילישע ארבעםער נאך איצט א1יך די אלסע רעװאלוציאנערע לידער, װאס סאר 1905. צו• געקוםען איז נאר דער אינטערנאציאנאל. איך נעם זיך נישט אונטער צו דערקלערן, פארװאס דאם איז אזוי. איך האב צו װײניק םאקטן, כדי ארייסצװאגן װעלכע נישם איז סעסטע השערות. עס װייוט אבער א1ים, אז אין דער ארבעטער-באװעגונג םון יעק 6>לק שלאגט דער קװאל סון געזאננ שטארק נאר אין אירע ערשטע 6רילינג־יארן. האם איבערגעמאכס די לעצםע שורה 6ון רײזענס ליד אז1י: .זומער איז ש1ין נישם װײט׳. אסילו אין 1908-12, װ,ן די שםיםונג בײ דער ײדישער םאםע איז געװען גארנישס אז1י אפםיםיססיש, האס זי נאך אלץ געזונגען רײוענם ליד א1יף איר אײגענעם הא6נינגס0ולן א61ן. אין די יארן 6ון דער ערשטער רעװאלוציע האס מןן בײ אוגז א סן געזונגען א1יך נאםבערגס װיג־ליד, װאם הײבם ז־ך אן: ,ס׳ל1יםן, ס׳יאגן קאלטע װינסן, ס׳ר1ישס און 6ײפם דער װינס. 6ון סיביריען שיקס ד$ר טאטע דיר א גרום, םיין קינד׳. ■ 6ון םארים ראזנסעלדן האט מען אנגעהויבן זינגען צװײ נײע לידער: .רוסלאנד, ק1ים הער איך דײן שפראכע׳ און ,נישט זוך מיך דארט׳. א8שר םער װי ־אנדערע לידער האט םען אין 7—1905 געװננען אלעקםאנדראװס <שרה רױועס) קאםפס-ליד, װאס הײבם זיך אן אזוי: ,א, ליבער, םיר האבן געשלאםן *1יף לעבן און סויט א פארבאנד• פיר שטײען אין קאםף װי געגאםן, די סאנע י די ר1יסע אין האנס. און ביסכו גע6אין א םויםער׳... און ם׳איז לײכט צו םארששײן, םארװאס דאם דאזיקע ליד האס אין די יארן סון שארסן קאמף געהאט אזא גרױסן ערפאלנ־ 6ון 1908 ביז 1917 האש םען אין די ארבעטער־קרײזן בכלל געזונגען װײ,יק רעװאלוציאנערע לידער, נישט געווען קײן שםיםונג דערסאר. אז1י װי די נאציאנאלע ששימונג האם ויך דעפאלס פאדשסארקט, האם םען צװישן די ארבעסער מעד װי אלץ געזונגען אלטע 6אלקם.לידער. א6ילו די ארבעםער־ כארן בײ אונוערע ליטערארישע און דראמאטישע געזעלשאםטן האבן געזונגען .זאג םיר, דו שײן מײדעלע׳, ,אמאל איז געװען א מלך׳ א. ד. גל. אדער םענדעלםאנם און שובערםם לידער אין ילדישער איבערזעצונג. 6ון ארבעטער״לידער פלעגן אונזערע כארן זעלםן־װען זיגגען נאר: .די שבועה׳, .און דו אקערםם און דו זײםם׳, .הוליעם, הוליעט׳, ,א גוטער פרײגס׳, .איך האב א קלײנעם ױנגעלע׳ און ,נישש זוך ם־ך דארס׳. די כארן 6לענן נאך זינגען װינםשעװסק ם א ליר 6ון 1907 (א מתנה דעם ,בונד׳) ,דער היםל געהערט דעס רב1נ1.של-עולס'. אין די יארן סון רעאקציע פלעגס פען ז׳1יך א6ט זינגען ליסװינם דאקרעץ־סענשיםעגםאלע פסעװרא.6אלקםלידלעך מים די ו־אמעלעך, םײדעלעך, קלײדעלעך א.ד.גל. קײן נײע ארבעטער״לױער זענען אין יענער צײפ כםעם נישם צוגעקוםען. נאך דער רעװאלוציע 6ון מערץ 1917 שטײען ביי די ילדישע ארבעטער אין רוםלאנד װירער א1יף תחית־הםתים די אלשע רעװאלוציאנערע לידער 6ין 1905 און נאך סרלער. קײן נײע װערן כמעם נישט געבארן־׳ אמת די עדיש^ ארבעשער הײבן אן א םך צו זינגען דעם ,אינסערנאציאנאל׳; אבער אם דאס ליד איז אין י:דיש שוין גארנישט אזא נייס: עס איז איבערגעזעצט אין אפגעזזיוקם געװארן נאך אין 1906. אין 19—7*9 ו האט פען אין װײםרוסלאנד און אוקראינע אפס גע״ זונגען צװײ ײדישע לידער, װעלכע איך האב םר;ער נישם געהערט: ,דארט אין קוזניע בײ דעם סייער׳ און ,םיר זענען 57?יח*; דאס צװײטע איז געװים אן איבערזעצונג פון רוטיש; דאס ערשסע זעס אויך א1ים צו זײזן אן איבערזעצינג, און בײ סלר איז גאך א גרויםער ס6ק, צי ענען זײ שוין בײדע נ שט