Literarishe bleter · 1926-03-19 · 98 (19.3.1926) · p. Seite 186

98 .זא ללטערארישע בלעטער 186 הןס נעםירןװיםש דזןנםשענקא באשאפן .*קסי?רן' זו שפילן סשעכאװן. באשאםם םאיראװ אקםיארן, װאם זענען דער ה-בן םון יענע. װאכםאנגאװ איז אין דער הינזיכם דער טאלאנםפירססער, דער סלאםענדיגסםער, און זײן אקטיאר שײנס גו זײן ס ר י י ע ר סון פיעםדן אײנפלום. הכרל: װאם א םענםש אלז מער באגאבפ, אלץ װײניקער איז ער דעםפאםיש, איץ מער באזיבס ער ליבע עו יענעמס גײסטיקע איברות. כײ װןןכםאנגןװן זענען די שוישפילער סרײע םענסען, װער עס קאן — קאן און װײזם װןם ער קןןן. װער עס קאן נישס, בלײבם הילסלןו שװעבן בוויען היםל און ערד. און די .רעזשי׳ פ ל א ג ם. װער האס געזען אין .עזאזל׳ שלום־עליכםם אײנןקסערז $ם — דןןס איז רןזשי (אין םןדערנעם זלן) - כך ונן םאריאנעםקעס, דורך װעמעס הענט און 8ים עם ש ס י ל ס עםיבעד א ר1אה ואינו נראה. און אזוי איז עס ב־י סאיראװן. *ח נישם אזוי בײ װאנסאגגאװן• און .הדבוק׳ איז אלן זין סון שוישסללקונסס אן אוםגע• לומסערסע קאקאפאניע. אלז לאה צארס און םעכטלק, גרײפם זל 6ארן הארנן מיס איר אויסזען, מלס אלר פלאםסיק, םלם אלר םאן, תעיכןי אלז מנצח אפילו דעם שסורמװלנס סין די אלפי־אלפים פתחפ װײל עם שפללט דורך דער עקםםאטלק סון א קינםםלער־האון. זענען אינםיסן דא םײלװײז בלאםערע שפילער <ד בסלנים), סײלװײז בולסערע (חנן. משולה, צדלק) — ,וגר זונ עם כבש׳: אלן װאכסאננאװס שפילקאקאםאניע לעבן זײ אלע בשלום — ער האס אודאי געזארגיז װעגן די ראלן, װעגן דעס פערםאנאזש. װעגן דל שםילער, םיץ א:ך, נישם א רגע. און דערגרײכם האס ער, אז אג-סקים װערק האם נוס■ מען זיין תקין דורך אלע מיםלען א ו י ם ע ר שוישסילערישע. און א םץ י פענאמענאלע דערשײנוננ, א םין אוניקים א י ן ד ע ם ז י ן איז רער צװײסער אקס. אנםפלעקס אנ-םקין דעם סאציאליסם, באװיק הופאריס■ םלשע בילדער 8ון עםנאגראסישן שםעסל, א ד.ויך געטון פיס דער איםה פין םויס־םיםםעריע — און אן אקשיארנשפלל. דער בעםסער א ק ם י א ר אלן דער פארשםעלונג ו:י דער הויכער ארעםאן, װעלכער לאכם אויפן רעכסן זײט (6ון זאל נעזעען) שםײענדלק אץ דער פרעכסיקער םאסנםנענע• און שוין: מער קיץ שוישפלל נישם אויף א רפיאה• און אלך בלן םשער, אז װאכםאנגאװם שיםה אלו ס*ת גרויסן םוװערענעם שוישפילער נ ל ש ט קיין סננת־מות: י?0 זעען מלר נאך ,לארן׳. רעזשי װערם א קללה, װען אלר אויםאר גװינגי א ו י ם צ ו 6 י ר ן זײן ליניע אויף ז י י ן שםײגער. אץ אם דעם דעסםאםלזם אלז בײ װאכסאנגאװן נלע: צו זען. און זײן פרלצײסיקער ם1ים אלז בלי ססק א גרויםע *ביה פאד דער קינסם פון סעאסער, װעלכע בלאנדזשעט ארום *ל1 שלםערן װעלדל פון דל רעזשיסערלשע קאמבינאציעם *ון .ײיי גרייכינגען׳, האבנדלק פארגעסן און סארשסויסן דעם ,םרענײ פון אײבלקן עקססאז. כ ער איז אבער געװען אן עקםסאטישער אין ערלעבײ דעם ע ר ש ט ן ילדישן אפיש! װײל אז1י, םשםע1ת, װללן זיי, יענע אנדערע. און װאס זײ װללן, קאנען זײ. און פלר ב1יגן פאר זײ דעם קאפ און םלר װארטן םלם זודיקער אוםגעדולד אויםן םאג, װען אונזער קאס װעם זלך אויםהויבן. און םיר קאװירן נ ־ ש ט, אז אונזערע פארגליװערטע םרערן װעלן בלײבן סרערן. אסשר װעם 6ון זיי װערן שםיינער — סון גאל און פון רוגזה. און נישט עקםסאטיקער װעלן זײ צוםראגן ד.ם חשבון םון זײער םםשלה איבער דער ילדישער גאם—נײערם קאלסע און םעסטע םלוכה-פענער װי זײ אלײן זענען• און די קינסס פון דער י ל ד י ש ע ר װארשע װעם אפשר יעמאלט נישט אפשםײן אין קײן פרט פון דער... העברעלשער אויםאריםעסן פארזלכערן, אז הדבוק אלז װאכשאנגאװס בעסטע לײססונג. םיר איז אויסגעקיםען צו ז<ן ,פרינצעסין םוראנדאס׳, אין אלך געסין נ י ש ם, אז ,הדבוק׳ זאל זײן רײכער אין אײנפאל אץ סעמפעראםענס. אבער ם׳איז קײן ספק נישט, אז אין די םעטאמארפאזן, װעלכע עס מאכם דורך דל קונסם פון רעזשי (איך װיל זײן .נײםראל׳ אין רוף אן די דאזלקע סללסארביקע קאמבינאציעס .ק ו נ ס ס׳, הנם אלן הארצן האלט איך עס באין איםן נ י ש ס סאר קונםם אלן שסרענגן און ריכםיקן זין פון באגריףז איז דער פארשטארבענער תלמיד פון סםאניסלאװסקי״הדר זײן גרעםטער אוםשטירצער און סאלאנםםילםםער פראטעסטאנס. איך מוז דא םעססשטעלן עסלעכע בזגריפן. בעת מען רעדם װעגן ש ו י ש פ י ל ע ר פון דער, אדער יענער ש ו ל, םוזן גענוםען װערן אין אכם שוישפילער םיטלמעסיקע; שוישפילער, בײ װעלכע זייער אינדיװידואליטעם ווערס פאר• פלײצם אין שםיאם 6ון לויפנדיקער םאדע אדער ריכטונג אין קונסס... װײל א געניאלער שוישפילער — םעג עם זײן דעװיד האײק אין 18 יאיהונדערס אדער א גא1ן פון אונזער ד1ר—מוז סראגן אין זלך א ל ע ריכ;ונגען. אויף םאמאנם דאלסקען, דהיינו, האבן געזאנס די .נדוליש׳ פון םטאניםלאװסקיס שיסה, אז ער איז ,פאטעסישי. םאיראװס אקראבאט װעט זאגן, אז ער איז .נאטוראליםטיש׳. באםת טראנס אין זיך אן ע כ ס ע ר אקטיאר אלץ: פשםות און ראםאנטיק, די גריכישע שםאלצעס, די ר1יםי• שע בונםק״ם, יאש שאשנריקע תון ביםסעריע, די ליכםן פון קאםעדיע דעל ארםע, דעס קוםער סון םרובאדור, דעם הוםאר פון ארלעקין, סשעכאיזס שסילן זיסץ און להיפך אנדרעיעװם היססארישער געשריי. דאם זעגען אלץ 6ארבן 6ון איין פאליםרע. און די פאליסרע איז די נשםה 6ון דעם םענסשן דעם קינססלער. און װעםען עם סעלט אײן קאליר אין דאויקער פארבן• זאםלוננ, יענער איז נישט קײן קינסשלער, נײערט א מ א ם ע ר• י א ל סאר דל קאםבינאציעס םון א קונסםםאכער. און אס-די דאזיקע קאםבינאסארס — ,רעזשיסערן׳ רו8ט מען זײ—האוק ק1דם פארםריבן פון סעאםער די גרויסע אינדי־ װידואללסעם. זײ — די ליבהארציקע — שאםן עם אקםיארן פון דער אדער יענער ,שול'.