Literarishe bleter · 1926-03-05 · 96 (5.3.1926) · p. Seite 154

% .זא לימערארישע כלענוער!54 דענעפ פענםנע. זי א־ז ארוים םון א צװיימן צ־םעד םים רױקע געדאפטענע שריט, א קוק נעגענן אדיף דעד אלשער ש־ש קאלטע נלו־־ע א־־גן, װי םרעגנדיק, םארזינמיק אראפגענוםען דאם פענסנע, אדו־םגעדוםן או־םן הארשן געטאקטן םנים א העםלעך ־טכדיבל, א זזר. געטאן א־ן דער לוםטן: ״האלא, םושעדר - און א קו־ע געטאן זי, װי פא־נײגייענדיק. דערנאך האט זי צדד־ק אגגעטאן דאם פענשנע און זיך אװעקגעשטיעלט נאטראנמן דעם :אםט מיש צו׳ ד־קנעצו־גענעד נײגעױקײש. די אלשע ד,אט זיך עםעם װי דע,־?וראקן א־ן ניט װילנדיק זיך אםגערוקט אן א זײט. - דאס איז דאך םלארענם, םאטע, די ט־טעט טײנע: - האט דער זון םאדגעשטעלש דץ װ״נ אין ם,־ײלע:ן געהו־נענעט געט־ט. - איך זע שו־ן, מײן קינד, א־ך םאױנושײ שו־ן... - ד,אט ד־ אלטע זיך אםגעדזםן שש־ל, געק־קש אויף דעד שג־ד אוטזינעד, װ• צעטומלט. - אװאוילע םרו־קע, נאד א נאלענאםטע איז זי א שטרענגע - זאל גאט היטן• - האש דעד זון װײטעד גערעדט א־ן דעם זעלנן טאן, דערנײ שטיםעד־ש אדוםגענומען זײן װײנ נײ די אפםלען. - האטט זיך געריכש, טאט־נקע, ט,־עםן אזא שײנע שגידז אין גאל־ דענע נרילן, םיט אונשעדגעהאקטע האר... אזוי איז דא א־צט דע־ שטײל, יו נאו ׳*>... אוינ דו .־ױלםש, קאנםטו זי רוםן נײ איד ײ־ישן נאמק - םײגע-לאד,. איר נאנע האט זי אזוי געדוםן... - נא, נא, פל־עזז נ־ט םײגע־לאד,: - ד,אש םדט. ראנ־נט זיך פא־הדיםט און אומצוםדיק אדויםגעטאכט זיך םון דעם טאנס הענט.- א־ נאנש לאיק דהי װהאל אםעו*!... ״•> ז עם זײנען אדויםגעק־מען נאגױסן דער נאנען אויך די צװ־י ק־נדעד םון םר. ראניגם. דער עלטערעד, א ײנגל םון א ־אד םעדצן, א נלאנדעד, מיט נלויע אויגן, אינגאנצן געדאשן אין דער םוםעד, א־ז צוגעגאנגען צו דעד אלטעד מיש גלייכע טריש, דערנ״ א ם־ענ געטאן דעם םאשער אויף ענגליש אין א ,־װלקן םינקטלעכן םא;. װי אײנער װאם װיל ר,ײן שעות ניש טאכן: .איז דאם די גדאנו׳• םוטער?״ - און א קוש געטאן ױ מאניעדלעך, געשעםשםםעם־ק. דעדםאד האט דעד ײנגערער, א ״נגל םון א יאר צען, כיש שװא־׳ צע לאכנױקע אויגן, װי נײם םאטער, זיך םאדנע צעװאדעטם און א־ז רויט געװא־ן, װק ער האש דערםילש אויםן האלז ױ טרו־ קענע צײטערדיקע הענש םון דער אלטער נאנען, װאם איז צו ד אראפגעקומק םון יענער ױיט ים. - גױים נײדע! אטתע גוײם• - ױ,אט זײ דער םאטעד אטע־ כטירש מיט א גליקלעכן שמײכל. - םאדששײען ניט, זאלםט זאג;, כאטש א לעק ײדישז אמעױקאנער נאיעם•**), יו נאו... ' ױ אלטע איז געזעםן צ־ױשן א־ר נײער םשםחה, אין דעמ ש־־נעכ או־םגעםוצשן זאל, א שװײגנױקע, א צוױלגעד,אלשענע, געק־קט אדמ ז־ך װי אומצוטרוילעך אויפן ם,־עמק ױיכן גלאנץ, דעדנײ שטא־ק צוגעד.אלטן מיט ױ אנגעשטרענגטע נײנערדיקע םינגעד איר קלי־ מעק נײ ױ םים, וױ זי װאלט אין דעם געװכש שוץ און אנ־ האלטעניש אין דער דאזיקעד םדעםדעד םכיכה. ױ ששונ־קע האנן ז־ך אייםגעשטעלפ ארום איר אויך אק װערטער, נעשםאנען ײן נײנעױק׳װארטנױק נאשראכט ױ קלײנע געקנײששטע נאנע, לא6 האט דא אויסגעזען אזױ םאדנע א־ן איר שװארצן קלײנששעטלױקן הײנל און אין דעם נרײטן אלטמאפ־י׳ק מלנוש. עס האש אויםנעױקי װי זי װאלש ױך דא צוגעזעצט נא־ אויף א װײלע, און אט װעט זי נאלד ז־ך אוישהײנן, םארנעמען איר קלומעק און ז־ך לאזן נ~ צוױק אהין, םון װאנק ױ אױ געקומען. דער ערשטער, װאכ דל♦6 *) *זוי *יז ד* אינסעי^די^סןוז, פ*יםםײססו םיך■ **) נײן, נ־ין, *יך נעס דיךז *ין ד,*נ ניט לינ דעם ג*ננן נסי• ***) ײננלזך• האט מק זי ארו־סגעלאזש או־ף דער ם־ײער לוםט. עם האש זיך ם־שאמאל אנשפלעקט א נײע פױעמדע װעלט סיט א נײעם םרעמק נעטומל םון מאסן מענששן, װאס שטופן ז־ך אלע ערגעץ אדאפ ם־ט םױ־לעך־דעדשראקענע םנימעד צום ענד םון זײעד ציל. עס האט אוםגעױכש א בלענד געשאן פאד ױ א־־גן א הײסע לינט־קע זון, װײםע א״סגעװאשענע שיפן ם־ט הויכע שלאנקע קו־םענס האנן געשװינדלט א־ן העלער שײן, געגליששט זיך הין און העד װ־ א־־ף א פאדאד, ה״ס געמאפעט מיש געױכטן רויך, געשױק װ־ ױ ח־ות א־ן הו־כן קלאוץ הימל אױץ. ױ קלײנע אלט־ששקע האט ז־ך געװאקלט או־ף ױ אינטערגעבו־גענע פ־ס, אדו־סגעקוקש פון דער םענגע צעשראגענע מענטשן מ־ט איד שװארצן פדוםק הײנל אין גרויס פאדװ־רונג, װי זי װאלט געקװענקלש א־ן געםדעגש זיך אליץ צ־ א־ז דא מיפ א־ד נ־ש םא־געקימק עפעם א טעות. א־אפגעגאנג־ק םונס ׳נױף, געם־רט נײ דעד האנש פון אײנעם םון ױ שיף־נא- ױנעד, װאם האט מישגעטױאגן א־ד פעקל זאכן, האש ױ נאםעדקש עפעס א מענטשן, ,ײאס האט ױך געשמופט או־םן לײטעד ױרך דעד מאסע, געמאכש םיש ױ הענש און געשמײכלש צו א־ד םיט א כאדנעם גלאנץ פון גאלדענע צײן. א װײלע האש עס זי א צי געשאן צו אש דעס םענםשן, װ>ןס זײנע שםײכלענױקע שװארצע או־גן האנן א־ר א שיץ געשאן װי נאענשע און לאנג־נאקאגטע. נאד דער פ־עםדעד גלאנץ פון ױ גאײדענע צײן האט זי װי אםגע- שטו־םן םון א־ם. ױ האט שוין גע־ואלט אפטרעשן אן דעד זײש- ערשט יענעד םאלט א־ד אויפן האלז און נעמש זי ארוס מ־ט שטארקע װאדעמע אדעמס: - םאמע, דאס ניסטװ!... -,אםט מ־ך ניט דעדקענש. מאמינקע? - םיםטער ראכינאװיטש? - האט א םרעג געטאן דער נא- ױנער. - ־עם סעד, יעס םעד, םא־ ױעד מק:*> - האט דעד זון געענטםערש מ־ש א פ־ײלעכעד םײעדלעכקײט. - מ־סשעד ראני- נאװ־טש, מ־סטעד ,־אנ־נם — םיאיז אלץ א״נס... א־ך נ־ן דאס דער ױכטיקער מאן, װאס ױ נאדאדםםט! אן א־־נגענו־גענע, א םארחלשטע, אונטעדגעהאלטן פון א־ד הויכן בױ־שכל״ציקן זון, א־ז ױ קלײנע אלשיטשקע אומגעגאנגען א־וס דעס געפעק, ,װאס א־ז אוישגעששעלש א־ן דער האפן-געכ״- דע, געפ־נשלש מ־ש םארשונקלטע פאדטרעדטע אויגן צום םרעםק געגאלטן געױכש םונם נאענשן לײנלעכן מענטשן, געװי־נט און גע- לאכט אין אײן צ״ט מוט ױ געקנײטששע ליפן: - ניש דערקענט אײך... כ־לענן, ניט דערקענט ױך, מײן קינד: אזא צײט - אכצן יאר אז מק זעש זיך ניש - עפעם א רלײניקײט?... א־ך קוק אבער או־ף אײך: װעד קאן דאס זײן? עדשט דאס ניםשו- ראוכעלע גא־ז... א־ך ם־ד דאך ם־ט זיך ױץ פאש־עט, נאר דארש ב־סש וגא־ אנדיעדש, אוױ װי פ־ן דער הײם, מיש װאנצן... ׳ ו - ױ װאנצן מאם־נקע, ױנען שדין לאנג אויף דעד װעלט נ־טא:— האט ז־ך דעדיזון אםגעױפן ם־ש א פ־ײלעכן שםײכל. - אויף װאס דארף איך װאנק, אז א־ך האנ געלש?... - נו, או־נ אזוי, איז דאנקק גאש... איך זאג חל־לד, גארנישט, מײן קינד... װאו-זשע א־ז דער קופעדט? דער קאפ ה־ײיט ױך, און ױ א־־גן, נרוך-השס, דעדזעען שו־ן או־ך ניש... אײן קופערט נאד ב״ מיד. דאס האנ א־ך דאך גענדאכט ױר, ראוכעלע, ױין יתשה פ־נם טאשן, עלױ-השלום - א פולן קופעדש מ־ש םפ־ים. געהיט אזו־ ם־ל יא־ן, נ־ט געװאלט פאדק־׳םן... און פאד ױין װײנ ואל געזונש ז״ן פ־ר א־ך באװנדעד א ש־נה - א גאנג ל־כטעד זילנערנע. נאך דער באנעס, איד צו לענגעדע יאד... נײס זון אין ה״ז א־ז דער אלטעד אקעגגגעקוםען א ױנגע הויכע פ־וי, א נלאנדע, מיט געשאדענע האר און מיט א גאל- •) י*, י*, ליבער םענם״•