Literarishe bleter · 1926-03-05 · 96 (5.3.1926) · p. Seite 150

96 .■/א ליטערארישע בלעטער 150 סערעלעדדיק דנען ד װעגן םון גליצענשטײן און ענלעכע צו איט הינטטלער, ד װעגן *ן אינטענטיװע טעמפע,־אמענטן. דאס .־א׳ שיק׳שטראמענדקע •אין זיי װערט איער אויםגענוצט םא־ געװיםע אויםע־לענק״־טן אלס צופוץ אדער זשעםם צו דער נ־ט־אי־ערצ־יגנ- דקער אדעמער םא־ם. גליצענשטיץ נאלאננט צו דער גענוג גרויםער גרוסע ל־טעראדשע פלאםטיקער, װאס עקםיםטיק נאך עד׳הױם. דעם אמת געזאנט, זעט דאך גליצענשטיץ ניט ד אנםאלוםע םארםען אין זייער עצם. ער מ־ז האין א מין ליטעראדשע אינטערפ־עטאציע. דאם פארםירט אים ניט זעלטן נױן עקםטרעם ם־ן אנגעשמאקער םא־מלאזיקײס- טק דארף וױםן, אז אין ד לעצטע יארן איז מען צזגעק־מען צו מערקװערדיקע םארמיםטישע דערגדינונגען. גליצענשטיין האט װעגן דעם במעט קיץ נאג־יף ניט. עד איז םשוט םארנלענדט געװארן פ״־ן דעם גענוג םענטימענטאלן דערצײלע.־ישן זשאנר. ד מאדערנע קינםטלעד האנן אין ד לעצטע צײטן געשטר־עםט פעםטאיינגעםינדעװעטע נאגדםן אין פאדמען. מען האט צעשטערט און גלײבצײטיק אויםגענויט װאם אמאל נײע װערטן. םעץ ד.אט זיך ניט צוםרידנגעשטעלט םיט םארגליװערטע טרא׳ דציעם, מיט םולקימענהײטן װעלבע זײנק ניט אימשטאנד נײצושטײן דעפ א־מפעט םון מאדערנע װענדנגען. דא״יר זיך ניט נא־ן. מיט לויננעזאנגען און היפאקריטיש׳םאלשע אפשאצונגען קען םען ניט אויםדדקן קײן אנערעקנונג םאד א קינ׳ םטלער, װאס ד.אט דאך יא א געװיסע נאדײטונג פאר אונזער קונםט. חנוך גליצענשטײן איז אפט ניט דער־שאצט געװאק, דערםאר אנער װערט ער דעד און זײער א־נערגעשאצט. און איך םײן, אז דא האנדלט זיך איצט ניט װעגן א פאנעג־דק. עס א־ז גענוג אז מען װעט דא איצט אנדיטן ם־ט גרזיפ אנערקענונג ד ליגיע װאם האט זיך אנגעהוינן םיט אנטאקאלםקי. - דאם איז א םע־קלערדקע און ניט אינגאנצן א גל־יך׳אויםגעד״א־1׳ טענע ליניע. מיר קענען זיך נאך ניט נא־יםק םיט גװאלדק ג־ל־םע רעזולטאטן, דערפאן־ אנער מוזן םיר זיך נאגוגענען מים א גענוג ק־עפט־קן אנהײנ םון אזעלבע װי יעקכ עפשטײן םון אײן זײט אץ יעקנ ליפשיץ פון דער צװײטע־. - און אז מיר םארמאנן איצט א גאנצע דיע ױנגע קךעםטן א־יף אלע עקן םון דער בדײטער װעלט, ,לענן דעם איז שו־ן אפגע־ דעדט - חנוך גל־צענשטיץ האט ד נאדימונג םון א דנג אין דער קײט - װאס איז דערװײל נאך ניט ק״ן גאלדענע - םון ײדשער קונסט. מדט או־ף אײגענע, דורך דער אקאדעמ־ע ניט םאנקצי־אנירטע לע־׳ז• , ו דענדיק א לאונדער׳קינד ד,אט חנוך גליצענשט״ן אינערגע■ נומען מ־ט א געװײנלעבעד ל״בטקײט ד־ שפדאך פ־ן ז״ן צ־־ט אויף ז״ן אײגענעם אופן - - םען דעדצײלט: .לען דער פרינץ׳רעגענט פ־ן נײערן האט נא׳ זובט די לךנםט״אקאדעמ־ע, א־ז עד צוגעקומען צו גליצענשטײנען. דער פר־נץ האט נאטראבט ם־ט באלאונדע־ונג ד לײמענע ארנעט פון דעם ױננן ״פ^לנ־־נץ ױדע״. א־יף דעם פדנצם םראגן האט גל־צענשטיץ געענטםעדט מ־ט א גענדג ״דשלעבן דיטש. האט זיך ט־אדע דער פרינץ געלענדעט צ־ם פ־אפעםא־ אז ער זאל א־ם זאגן או־ף ראב פאר א שפראך קק מק זיך מ־ט אט ־עם ױנגנמאן פא־שטענדקן. - דער ענטפער איז געלען ק־דץ א־ן שארף: ,.־־<־,־ ױנגערמאן רעהט זײער גוט דרך זײן ל״ם״... ע־ אױ נ־ט ,ליבט־ק צי דאם אױ א־־טענט־ש אדע־ צוגעט־אבט. עש :א־אקטעדזירט. גליצענשט״ן אױ א גענו־רענער פלא־ט־בער. ע־ פא־מאגט זײן פלאםט־שע שפ־אך. אבער א־־ף װ־פל דן שפ־אך אױ א״גנארטיק און אוממ־טלנאר א־נע־צײגן שוין זײנע װערק גופא. פונקט װי ־עדער דדעלד־קע־ קינםטלער, האט גליצענשטײן ה־נטעד ז־ך פא־ש־רענע פאזן. ע־ האט ,לע־־ק געשאםענע אין פארש״דענע שט־םרנגק, אונטעד פא־שײדע־נע א״נפלוםן. זײער אפט א־־ענט־דט זיך נ־ט גלי־צענשטיץ אין געװיםע ,לענדנגען א־ן ע־ד פאלגט נלו־ז נאך, אויםנוצנדק ד אנגענומענע אוינערפלעכלעבקײט־;. - ד בא׳ יאדטעדםט־שע א״גנשאפטן פארנלײנן אבע־ נ־ט זעלטן ־ורך גלי׳ צעגשט״נען א־נגאנען א־גנא־־רט. דע־ נעםטעד ב־שפ־ל א־ז ,לי אזו־ גר־צעגשםײן ד,אט פא־שטאנקי ראדענען, דעם עקםפ־עס־װן א־ט׳ פרעם־אנ־םט. עם א־ז דאך גוט נאלא־םט, אז ראדען האט געמאבט א דאלאםאלן אײנרדק א־ן געהאט אן אוםגעהײער גרו־םע ,לירקונג או־ף דע־ מאדערנער םק־לפטוד א־ן דער ענדע כ<ן מגטן אין אנהײב סגטן יארר״־נרע־רט. ד ,־ארעניםםישע .לענדנג האט א־יך נאאײנפלוםט גליצענשטײ־ נק און דער שלעבט געלירקט אויף זײן װײטעדן שאפן. דאם נאנ.־צן זיך ם־ט ראדעניםטישע קאנצעפצ־עם האט צע־שפל־טעדט דעם אמא־ ליקן אקאדעמ־שץ גליצענשטײן. ד אומפא־אנטװאדטלעבקײט פין אזעל׳ כע עפיגאנען איז א .לײט־גײענדקע, בםעט אן גרענעצן. דאס יידישע ארבעטער-ליד *) וו*ק אפ־ייטער״ זשן ״איך האנ א קלײנעם ײנגעלע״. דאם דב םון ד איםגערעבנמע לידעד האנן זיך נײ אונז ניט לאנג געהאלטן; א לענגערע צײט האט מען געזנוגען נא־: ״א, גוטער םו־יינט״, ״מיר װערן געהאסט און געטו־ינן״., ״א טוזע״, ״צום ארנעטע־׳פרײנט־ און ״איך האנ א קלײנעם ײנגעלע״. אין דער צװײטער העלםט םון ד נ״נציקער יארן זײנען נײ אנז געװען םאפולער לידער פ־ן א ץנגן דבטער, װאם האט דעםא- נעװײנט און געשדנן אין דםלאנד גוםא. אין א קל״געם העקטאצ־א־ םירטן זאםלניבל פון פאו־שיידענע חןןתולוציאנערע ארטיקלען, נואש א־ז אד־ם אין װילנע אין 1896 , איז געװען א ליד ״א םראם; בלוט״ פון א. װאלט <א־,צט ליעםין>. אין 1897 ז״נען 12-10 װאלמש לידער ארויס אין מינסק, העקטןגראםירט אץ א נאזונדער העםט• א. לי די ערשמע ײד״שע ארנעטער־לידער, װאס זײנען געזונגען גע- װארן אין ל־טע און םוילן, דנען געװען ערעלשטאטם: ״װי קום איך, ב־ידער, פ־ײלעך ז־נגען, ״א, גוטער םדײנט, אז א־ך װעל שטארנן״, ..אין שטורעם און א־ן דראנג״, ״א, מ־זע, רוף טיך נישט״, ״םיר װערן געהאםט און געטדנן״, ״צו םאפיא פערא־וםפאיא״ און ״אר׳' נע־טער-םד־ען״; ,ל־נטשעװםקים: ״צ־ס ארנעטער׳פ־ײנט״, ״א, ד גע׳ דלד״, ״די םארםעליעזע״, ״אז ד װעלט װעם װערן ײנגער־ און ״א נעזים און אקער״; ד לעצטע צ־ױי םלעגט מען םערער דעקלאמירן, װי זינגק; װינטשעװסקים םאדםעליעזע י ד,אט זיך נ״ אונז שװאך צ־גענ־מען, און א־ן װ־דנע אין װארשע האט מען זי געזונגק א םך װ״ניקער, װי אין לאנדאן און נױ־־א־ק; מארים ראזענםעלז־ס: ״דער *) זע ״לים. נלע-יי נום• 94 ,