Literarishe bleter · 1926-02-26 · 95 (26.2.1926) · p. Seite 141

141 טער&רישע בלעםער 95 .■/א ז״ התסע האט נעהאט א דירידגיא־ װינאװיטעו. רעדט־באר איז געװק צוקערמאן, דעקאראצ־ע־ ם־ת:ן פון -נדןאראטא- קרי לאװ גדצריבן ,לעק לויטן אויםטראכ םון צוקערטאנען צו יעדער םאר־טטעלונג. פיעטן די:ק געגאנגען :■א־־״ד־קע: ״״-•ו־ט-ױד, ״קא־* דונ־ע״, ״ד״ר אלמאטארא־, ״־טמענדר־ק״, ״רן־נעלעמלי׳, ״יאנע ט־מן איינ־קל״, ״בדי־נדעלע קא־אק״, ״קנצניאן. און הוננע־מאן , ״ד־ ־טטומע נלד.״, ״דעד םאנאט־ק״. ״נ־-נע נ־-מע נ־ קוקודעקו■׳. נדי צ־ מאנן ל־נט־ענ-עקטן, פלעײן אלע ־קזמםן אײף דער נינע זײן נארעקט מ־ט גדינעט קאלענקאר, און ױען מען האט גע- דארםט ״נאנט״ או־ף דער נינע, םלעגט רער קאלענקא־ ארינערגע- צד־גן װעק א־נער ד־ לאפפן א־ן עש א־ז געדא־ן ט־ונקל. אז מען האם געדאדטט א לננה םלעגט מען לאזן דורנ־טפאצ־רן מ־ט ־טטריקלעך א־נער דער נ־נע א קעםטעלע מ־ט אן אזימג־דטניטענער לבנה און דארט האט גענרענט א ל־נט, ,דאט האט־ נאלו־נטן ד־ לבנד״ אז מע האט גע־א־מט א נל־־;, םלעגט מען נע־מען רעמ ה־נטעתטטן םארהאנג, װעלנער םלעגט זײן דודנגע־טנימן א־ן ז־ג־אגן א־ן םאר- קלעםט מ־ט קאלענקאר, דע־צ־ נא־טמ־רט מיט א-ל אר־ע־ קע־אמ־ן, עד זאל נאקומען א לאמער או־מזען, ה־נטערן פא־האנג םלעגש מען אנצ־נדן ל־קאםאר־ומ, װעלנער פלעגט זיך זען א־ן די ז־ג־אגן און עמ פלעגט ז־ך נאקופען אן ״אמהעד״ נ־1־•;. _ ־טטענדק םירט ל־ך ■־אך, אל א פאנמנ־ל ־טםילט ד־ ״יאנע ־אננע״, אנעד א־ך געז־ע־נק, אז א־־ך א פת־ האט גע־טםילט די .־אלע, דעו> נילעטיאד מ י ק א ל א ־ט ע זאגט, אז די ײד־־ט־ע ט־וםע פלעגט נ־ט דרוקן קײן פ.־אג,־אמען, נא־ ד אם־יטן, װאו עמ א־ז גע־דען או־פגערעננט דער םערסאנאל א־ן דיעדע ראלן םלעגן ר־נען פאר ם,־אגראטען. אז גאלדםארענמ מרוםע איז געק־מען קיק מ־נמק, האנן זײ װענק נענדזט ייו געהאט און זײ האנן ניט אײגענעמ כא־ ה־ין :אר. רעס מע דאל זיי נענן; גד־מן נ־ה-המד,־ש, א־ז :־־, מ־דש האט דילט אז בײ די פנ* 'ו ־ע־ א. מ. םאל־א ***ייןי ץ סטן :יק :אר״ ע, צו מעגן ד שול־ ם־אג נאהאנדלט ד זיד זאנענע״ ״סר״״כעי וץ ד ־טאדאקב• זײנען גערען קעגן ײ טעאטער. ד א־ א־ן װען ד־ -י*1*י1 .דעט נ־ט זײן קײן ז י ו״ײץו-יו יי^ ,ן •״<^<*ו *-* , או <£ ראכ ודעלמע פיעק, לעע וי-ױ-ױ*ײיוי ויוי ויווו י* . .וױ. <*ױן וי> ן •5> <; א־ן נאד־מטן װעלן גײן אדטא• ,-*י• י <—ו■ ״ו׳־ו 1 -*-•!**י* ^ו•* ******** -׳ _< -ן׳.^• מ״ש י)ו ••<וי_ו או־םן ק עדנמט װי.־קן רענו ח *ז גא־ל־טנ חזן :ט ראב׳ .דאם דער גענ־אג דאקמן ־אנן זײ ו אדאקשן ד אױט :ן זיך ־׳. ע״טט דעמאל*ט ד.א: .אפע־ע ז־גגט א־ן דעד ״ לץ אונטערגעגענן. -א־־טטעלונגעץ ײענען ״ל* ־ ׳ 1 ־ ־ ¥ לאו ב־אלמאן פאנעט דער פאר־קמאנג פלעגן גע־מאנט לעק קאנצע ־ונהה״. א־ז נ־ט :א־, לאמ ־אמ טע־אטע־ר האט גע־״ײנט, נא־ מען איז געפאלן א־ן הל־טות. עמ פלעגט או־ך א־ו־םגק א נא־ ס־ן סז חמ־דמ א־ן עמ פלע־גט געײטם־לט ,דעק א לאדע־ױיל ״־טלע־נע־לע־ך״ (.דא■ א חמיד גײט װנן יטױענעלעך ארן פאלקרינט צז א מ״ד אץ קיך>. ת־ץ ײדן םלעגן דעט טעאטעד נאדנן אדיך קדפטן, .דעלנע פלעגן מע־נהן: ״מיר פאדטט״ע; גא־נ־ט, נא־ מע דנגט גוט. מע־קדיר־ דיקע פיעפן. דאנט זץ א קאסעדע אזן םלזצ״מ װײ:ט מען״. םאנדק-קדעפע איז נאך דעמאלט ניט געװען. נעדד אין פא- ד־שן פלעגן געמאנט װעדן םון האר. גיםאז א־ז או־ך נ־ט געװען און עמ פלעגט נאנוצט ,דעק דאט־ע נ-אד נעזע־. א־ט־״טע לעװ־טאן ואן אנגע־טטעלטער א־ן נ־פעט םין טעא׳ דװאדזיטעצעט אול נװ אז מער> דע־צײ צאט-נאלענאט־פ פלעגן דע־לאגגען גא־ידע־גע מה: יײעךע נעכעפימן. .׳ 4^->< אקהיא־ן װק מק שמעלט זיך פא־ אן או־םגאנע צי אוימפאדטן ד לאגע םון גאלדםאדענש מעאטער אין מינמק, נאמש א גרויסער ײד־טער צענטער, נאר א דעמאלטיקע םחף־ױנצײעלע שטאט, װאט האמ קק םרעשע ניט געהאט, חוץ ד קאויאנע ״מינמקיע גונערנמקיע װיעראמא- סצי״, דנק ד זנדזױת םון םענט־טן, ,״אמ האין ד־עקט אנט״ל גענוםען אין רערי ראז־קער טדםע, ד אײנצ־קע אניעקם־רע און װערטםולע מאמעדאלן םאר דעם הימטא־־קער. איך האנ מ־ך נעװענדט צו נאריממן, קלעזמער, נ־נע-א־נע- מער, נילעמיא־ן, מעאטער-נאלײנטער, דדהער און אנרעדע םע־- זאנען םון דער דעמאלטיקע־ ם־אגרעמ־װע־ געועל־טאםטלענקײמ, װאמ זינק נעשםאגען נאענמ צו גאלדפאדענמ טעאטער. אט-װאמ ד רע־- צײלן. נורדכי װא־נעם (דער נלע:ער> ראס פלעגמ נאלידמן רעמ מעאטער דע,־צײלמ: ״עס איז"געקוםען א ײדשע טדםע און אנגעה־־נן ־טםילן. געזוק דארטן: צוקע־מאן מ־ט דעריװײנ, נ־אלמאן, :ײםא;, לעװי;, ש־אגא, קארפ, ראזננערג, נױקע קאן (דער ארמ־נ־נמ,־אטאר> און א:רע,־ע. אין שטאט האט מען נ־ט געכלו־נמ, אז ע= א־ז א דנ- ב־קער טעאםער. מע דאט געםײנט, אז דאמ דנען םורימ׳־טם־לער, אלוי װי ד קלויזנ־קעמ סלעגן שפ־לן םודם ״הכםת ־צלמד,״. געשם־לט ד.אנן ד א־ן סאלאמאנאדמ מױער א־־םן הו־כן מא.־ק ד ערשמע םא־שמע־לונכ איז נ־ט געװק שמארק באזונט, ,דײל מע האמ נאך ניט גקואומט, װאמ דער ײדשער םע־אשער נאט״ט. נאד :אנן עדשטן מםעקטאקל <״שמענדדק״> א־ז שוין געװק ס־ל. א־ך נ־ן אײנגעלאק געװארן ד,־ך :ערמאנען דעם םא־־קמאנע־ נאל־ינטן ראמ מעאטער. וױ־ל ק״ן עלעקמדע א־ז נאך דעמאלמ נ־מ נעװעץ. אלמ נלענער האנ איך געמאנט לאמםן און נאלױנטן דע־ם מע- אמער. אויף דער נינע דנען געװק קולימגלאמםן צו 4 לאסםן א־ן א ר,־ל־מ, אזעלנע קולימן דנען געדען א:ט. חוין דעם צװ״ ,־אמםעמ. צד צק לאמםן א־ן ־עדערער. ד לאמםן סלעגן זק מיט אםנלאנקק, ,דעלנע םלעגן דארםן ראמ לינט אויף דעד נינע. ד געשעםמן םון אקמ־ארן זײנען געדען או־ף אזויםיל גומ, אז ד האנן זיך נימ א־נטעדעמירמ מ־מ דער גאלערײ, האנ א־ך :ײ ד אםגעק״םט ד נאלעדי־נילעטן און םלענ ארײנלאזן װ־סל מענמשן איך פלעג װעלן. אז ד טרזםע א־ז אםג־עװען א שט״קר1 צ״ט׳ א" '-'*״װאק א מזמל, אז עש ק־מט צו םארן גאלדםאדען. האנ איך געםרעגט, װעד ער א־ז, האט מען מ־ר געזאגט, אז דאמ א־ז דער םארםאמער םון ד פ־עסן. אינגיק א־ז ער טאקע געק־מען. אויף איץ סא־שמעלדנג געדענק א־ך, א־ז גאלרפארען נעזעמן ה־נטער ד קילימן און ד.אמ ס־ן דארמן דר־דשירמ מ־ט א פײדל, .דעלבע איז אדימ צום ע־שטן מאל א־יף דער נינע זינגק. זי ד.אט נעזרנגען: ״אלע מײדלעך האנן חתנים, נאר א־ך א״גע נ־ט (״קונע- לעטל״>. און גאלדםאדען האט צו א־ר געשד־ק-. ״לאנגזאם, נ־ט געגאםט״. אינגיכן א־ז גאלדםאדען אלעקנעםארן און ױ טדםע א־ז פא״־נל־נן שפילן א־ם. פא־ באלוינמן דעמ טעאטער טיט א־נ- זערע לאמפן האנן מ־ר (דרײ םענטשן> נאק־מען אנמ דנל א דעד נעע-ארבעהער סאפסאנאװ תרמאנט ןיך, אז בײ דער לאקע פלעגן דץ אזעלכע ״אםשערעדן״, אז מע האט ז־ך שוץ נ־ט :אנוגנט ם־מ 2 גא־אראדאיעמ צו האלטן אררענונג, נא־ מע האמ אױמגעשדנן א נאריאד ס־ן גנ שמיק. כדי צו נאק־מען א ב־ל־עט אי'יף א סארשטקיוע האט מען א־פ געםוזט נאשמעלן מימ דדי ־-<ה פדעד. אלע בילעטן םלקן דץ אוימםארקויפמ. עמ זײנק געװען אזעלכע געםאקטע הײזעד, אז עמ ד,אנן זיך געפונען סםעק־׳לאנמן, װעלכע פלעגן האנדלען םיט ב־לעטן.