Literarishe bleter · 1926-02-19 · 94 (19.2.1926) · p. Seite 126

94 .■וא 126 ליטערערישע בלעטער װעןום פעלן אוים שורות צום פעליעטאן א ר ק י ש איער םיט געטלענעד אנטםלעקוננ, *״מיט בלױזעד א־נטױציע טא־ םען גיט ם־םבתינן. בל׳זםן םיארבעט די ױנטונג, די שט״מוננ און נאך א-יעלנע חשונע זאנן - איז דאך עם השגתה עלױנה. איז דאך עם גײםט. ,זילן מיד אים ניט איבעדשלאנן. אבער אז די אינםךציע טוט זיך אם און םיקוטט אויף איד א־ם קאלטע ראצ־אנאליםטישע קדיטיק מיט םאדבאשטימונגען אויף גע׳ שינטע, אויף אזא נאענטעד געשינטע, ווי די געשינטע םון ם־עדםךע אקא אין קװי-שרא-קװא צו װעלנע ה׳ נאמבע־נ שיקט זיך לערנק דעם אזאזעל, װײל זײ האבן זיך געלערנט בײ םאדיז, װילט זיך אים מאנן א קלײנע באםערקונג כמעט אויםן אויער, אז םאדן שטרענגן קדיטיקעדם אויג איז עם א שטיקל נאנלעפיקײט. װײל, װי סיאיז אונז ־א אין װארשע באדאוםט ד.אבן זיך קװי׳פרא׳קװא אין םיעדםקע אקא געלעדנט ניט בײ די פאדיזעד קאבארעטן, נאר בײ דעם תםישן בלויען םויגל און די קלײנע קונםט׳נ־נע ״אזאזעל״ האט נארנישט צ־ טאן מיט זײ בײדע. פאריזעד קאבארעטן װי צום בײשם-ל ״םאל־׳נערזשע״, ״קאז־נא דע פא,־*״, ״אלאמבוא״ און ״םאלאםי םאדנעמען זיך הויםטוענלעך מ־ט ליינטער אטלעטיק מיט צירק׳נוםערן מיט קלאינערײ און זשאגג- ליעריזם. . דעדבײ ז״נען םאדאן טענץ און געזאנג אויך. - אײנעם א־ז דארט םדיילעך. א״נעם - אוםעטיק. ,לארשעװעד קאבארעטן םא־נעמען זיך דאגעגן טיט טענץ מיט נעזאנג און מיט נאנמאנעניש דעם ״בל־יען פויגל־ אויך. דערבײ איז דא אויך א״נעם *־יילעך דעם אנדעדן אומעטיק. אנעד ױ ײדישע קלײנקונםטבינע ״אזאזעל״ םאדנעםט דך ניט מ־ט מאנן £־ײלעך. זי איז דעדװײל א סיניאטור-טעאטער, װאם םירט אויף קלענעדע םצעגקעס אײנאקטעדס, לויט ױ טעאטראלע באגריםן פון א־,־ע רעזשיםא־ץ, מאלער א־ן אגטײלנעמער, דערבײ גיט ד נאך א םאר נומערן געזאנג, םלאםט־שע םטיליזירטע טענץ און א אנצײנעניש אױף גראםעםק. פאר דער פוילישער קרוינשטאט, טיט אזא קאלאםאלער ײדישער באםעלקעתנג מיט אזויפיל צײטונגען מיט ליטעראטן און אר׳ טיםטן׳פאראײן, װאו סיאיז נישמא קײן ײױש טעאטער איז אט ױ קליינקונםטבינע א גוטע קינםטלעױשע לײסטונג. און לאםיר דעתוײל דאנקען יענע, װאם האבן דאם ק־נםטלעדיש׳ פלאסםישע װארט א צי געטאן םונם אלימםישן טלאםאצקע או־ף די שמײעױשע נאלעװקים. דעדװײל איז דעד ערשטער טראט געװען א גליקלעכער. סיאיז ניט שװער צו פא־שסיץ, אז ה. ד. נאמבעת איז אוםעטי־. איז םאי בולי האי? זײער ם־ל מענטשן אויף דער װעלט איז אומעטיק. און יעדעד א״נציקער ראטעװעט דך םון דין אומעט און לאנגװײל װי ער קען■ א״נער מיט א נאנט-לאקאל, א״נער לערנט*זיך אוים שם־לן אויף א קלארנעט אײנער לײגט זיך שלאם;.' - מהיני׳־יתי. און דא מוזן מיר זיך קלאר מאכן, אז דער אזאזעל, װעלכער ד-א- זאנאי נאך פיל צו קארעגירן בײ זיך, אז אט דאם בינעלע האב צום באתיערן םון הי נאמבעת נ־ט געהאט ױ אינטענץ צו װעדן א נאנט׳לאקאל מיט םםעצ״עלע ״פרײד-םאטראװעם״, אדער אזוייעםעס א געםעםערטער קאבארעט, װאו ציניקער קאנק דך באלעקן םין גלוסטוגג. פ ר ץ מ דעם אמה זאגנױק, איז טאקע ױער טתיעריק, װק סיפעלן אויפ עטלענע שותת צים פעליעטאן, װאס מק םוז אויך שנעל פארענױקן :ק א־אםטראגן אין רעדאקציע. - ױעד טת־עױק• ױער ביטעדז אבער;עניטע פעל־עטאנ־םטן װעק בײ ויך א־ן אזעיינע םאלן ־זל־לה גיט ו עםאלן. - מעז - מע ג־ט ז־ך װי עס איז אן עצה, םונקט װי להנױל, גענ־טע לידל׳שױינער ג־בן זיך אן עצה װען םיםעלט א־־ם א גראם. טען ל־גט צד א םיננער צום שטעק, מען םאתאם־עט ז־ך א ביבל א־ן — - גענאקטז אין אזעלבע םאלן רארף מען נא־ ז״ן גענונ ם,־עך, צ־ניש און גארנישט איבעדקלויבעריש. - לננױ — גאדנ־שט. אט אזױ, װאם םימאנט דך א־נטער דער האנט. אלץ-אײנם: צי םהאט יא א שײכות צו ניט. די אר־ירע מאדאם גומעראניקע קלעםט צונויף אונטערטעניק אלץ: - סאדע-װאםער ם־ט לאקשן און ־ארםאלקע מיט קאנםטי׳ טוצ־ע. צונויםנעקלעםט פארםטױגעװעט און - נאט זאל דעם העלםן׳ ם׳קאן קק פאראיבל ניט האבן. דעד צ יר םין ״קנאםקײט״, פון ניט האבן חלילה, מיט .װאם צו םאררוקן רעם ״טשאלנט״ אויםן שבתױקן נומער א־ז א םך גרעסער פון דער טדיעױקער אומפא־שעמטקײט, װאס קומט אםט ארויס אין אזעלכע םיטואציעם. און אזוי טרױעױק און קאמיש מוז עם שוין אמאל אדויםקו- .•<ײי ״*(• װײל — װײל, װק מק נעמט למשל א םעליעטאן װעגן שװעבעלעך- מאנאםאל און מק םארנאדטלט אים, נױ ער זאל ז־ך האלטן, מיט א םאר ױדנינע הא־ םון ראבינדראנאט טאנא־עם בארד, ארער װען םען נעמט צום ב״שםיל א םעליעטאן װעגן דער ײדיש-םוילישעד ״א־גאדא״ אין טק שטעלט צו צום םוף אלם א 43טן פונקט - א נומער םין ״קװי׳םרא-קװא״, ארער װי ה. ד. נאמבעת תאט לעצטנם א־ײננעזעצט די תשונע םדנםים םון װארשעװער קהילה אץ דער ערשט נעעםנטער קלײנקונםטבינע ״אזאזעל״, - האט שוין עפעם רא געסוזט פלאק. ם־נס־ם האבן אזעלנע זאנן םײנט. און װק מען װערט נאך געװאײר א־ן ״םאמענט״ אז ה׳ נאמ׳ בעת אלי־ן קלײבמ ויך אויך װעדן א שט־קל ״ט־נם״ אין קה־לה, א־ז ראם שו־ן טאקע א ב־םל צו נישט םארזינטיק אפ־לו א־ן אזא טרו־עױקן פאל, װי נ־ט האבן מ־ט װאם צו םא־ענױקן קיץ פעל־ע׳ כאן. דאם ראט נעמלעך אומגעױנט געטראםן םיט ה־ נאמבעתם ב־םל װאנעדיקע ױיד א־נם פארלעצטן שבתױקן ״מאמענט״. ער האם ז־ך אזױ אײל־ק א־ן האםטיק צעדיריזש־רט מיט צװײ םפעקמאקלען אויף אמאל, אז ױ אינטו־ציע האט אים םא־ט־אנן א־ן דער װע*ט םון קאנארעט. - װאנ; הײםט אוםנעױנטק״ט םון א־נטױצ־ע. - דאם הײםט נאטם םיננער. - כמייט װיזיאנעױש. 4