Literarishe bleter · 1926-02-05 · 92 (5.2.1926) · p. Seite 90

92 .זא ליטערארישע בלעטעי 90 קמכואפאליט״בן גןוק אויף דער צ־קונסם און דעם װערה םון דע,־ נייער יידישער קילפור האט זשיםלאװםקי, װען ער איז צום ערשמן מאל נעקומען קײן אמעױקע, אננעהײבן צו נאקעמםן מיט אזא דדייםט׳ קײט, מיט אזא איבעדצי־גוננס-קראםפ, מיט אזא גדען און םיט אזויםיל טאלאנט און עדודיציע, אז עם איז גאר קײן װאונדער ניפ, װאט די דאז־קע גלענצנדע םראפאנאנדע האט געיראנט יאלד־קע רעזולמאפן. ױ פראפאנאנדע און ױ אויםקלעתנגם-טעטייךט םון דיר זשיט- לאדםקי א־ן אמעריקע, װי םריער אויף יענער ױט ים. א־ז נעװעץ א מ־נדלינע און א ־טױםםלענע. ״,־אדיקאלע:•;״, װ• זש־םלאװסין־ האט עט שפעטער אננערופן, כאםש יאדער ר־־ל• ױ ױנען געװען עכטע ,־אר־קאלן. אנער דאם ױנען נעװען ־ה־ד־ם, או־טנאמען. בכלל האין א־ן ױ ראד־קאלע ײדישע יױ־זן דאן געװעלט־קט ניט ק־ץ ט־ף׳און זעלבםםשטענױק״חרכגע׳' טראכטע א־דעען, נאר או־ננאו־פ־קע א־ן האלנ״פא־נל־װעדטע אנ־- האר־נם, צו װעלכע עם האט געהעדט א־־ך ױ דאנמע פ־ן קאםמא- פאליטיזם און ױ א־ינױידעניש, או ױ ײױשע שפראך, ױ ײדישע ל־טעראטור און דאם נאנצע ײד־שע קולטור״לעבן דא א־ן לאנר, װי או־ך א־ן אנדערע לענדעד, א־ז א פארא־נע-נײענױקע זאך. אט העס האנםאט־זם און נאזונרערם העפ אםיםילאמארישן, כלומ־שש זוכט א שװעדער נ־ים, א נלעפ םון ױן ערשט ארויםגעװאקםן צז״נל. בלאנהזשען ױינע קלײנע, סוכקע הענטלעך און די האר מײנע װאם הײבן אן צו גרויען. געם־נט דעד הארנםט א פױ־סט אין דעם ש־־ם ס־ן אויפקומענק פר־ל־ננ. צ־פעדמ או־ף םײן האױן םון דעם םד־ל־ננױקן א־־םרוף פאפא; א פאפא; א נביאישער הימל *) עחר װארשאװכקי אזו־ האט נענומען םאלן נידעױקעד דער טא;. און מ־ט דעם רו־טלען ז־ך פ־ן מערב א־ז נעװארן ױ־עװױקעד ױ שטאט. העדשל קװארט־רמײסטער און ױנה הער שױינעד םון ״פאדאניעם״ ױנען גע׳ װעק צום ערשט אין ,־אטהו־ז און םון דארטן האנן ױ זיך גע׳ לאזט אינער אלע באלעבאטישע שט־בער. הונדעדט געםפ, פאהע אפ־צ־רן, ד.אבן ױ באדאדפט פא־זארגן מיט נאכטלענ. א־ן רײנע הײזער האנן א שײן׳געטאן נל־צלאטפן, װי צו ױם-טונ. ױנםפ;, נאלענאםטעם, טעכטער, האנן צעםירט ױ העגם. םון קעלער האט מען ארױפנענומען ב־טליעם םםתדיקן װ־שניאק. אויף װארעמע םײנ• ק־נלעך האמ מען אינדער געשװינד א זים טײנל געקנעטן. פ־ האט מען או־פנעקאכט. א־ן אין ״םאל־ע״ האט מען א־ײננעשטעינ א בעט מיט פ־ישן איבערצי לכבוד דעם נאםט. אויף ױ געםלעך האט געתישט און געטומלט. דאם םולק זעל״ נער איז צוױקנעקומען פ־ן בא־נ, ד.אט קתפע נעגעסן. און א־יםנע״ זעצמ ז־ך א־בער יאנקעלזאנם האלצםקלאדעם, װי ױ ק־נצנםאכערנ; א פ״ל אײף ױ םארקאנעם, א טײל אויף ױ שכנותר־קע בײמער• און פ־ן םארנט און םון הינטן האנן ױ אננעהויבן א־נאײגעם א ליד צו דנגען: װענן אן אלמנה, װאם האט ױ קינדעד ניפ קיץ עםן צד גענן... אדער פון א םײדל מיט א ״ננל, װאם ליבן ז־ך בײדע, נאד א טײך צעשטערט ױ דאם גליק... אדער א־נער נרו־ס* װעלדער, װאו האלצהעקערם א־בעטן םיט זענן און פארנ־סן ד־*ד שװײס... ױ לידעד האט נעדננק דאם נאנצע פולק מ־ט א־ז קול און אויף צװײ קולות. א־בעדן שטעטל א־ז בין׳השמשות צונעפאגץ. נײם װאםער האנן ױ שומױם א־בעק פולקם גוטס םײערלעך צעצונק׳ אוז םארנײ יאנקעלזאנס םקלארעס זײנען, װי שיטערע נעװיק;;;-, פא־• *> * קוסיסל סין עיזד מ*רס*מסקיס נ״עס ר*ם*ן ,עניס.*״סי, ~ים דרוקס ייך *ץ מעם אינגיכן דעיעײגען *ץ פ*רל*ג נ. קלענקין. רגי ד.. לי־ײיקן י ם ־־ ש ו ו י נ דל ד. משארני סיװ־גט ז־ך ,װ־ א מולטערל מײן שיף פ־ן פוםצ־נן טו־זנט טאן צװישן בערנ און טאלן פ־ן צעװ־לדעװעטן א־עאן. כיװײם אל־י־ן נ־שט, װאס זאל א־ך א־צט אנהײנן ־צו טאן װק םינאנצע לאננע לענן מײנם װע-ט קלענער פ־ן א שפאן. צי זאל א־ך ז־ך פארשטעקן א־נם הלל פ־נם רעט־נ־-ם״נורט, צ־ זאל א־ך װארפן ז־ך א־ן קאמף צוזאמען מיט מײן שיף און פ־נקט, װי ד, א־ו־ס אנטקענן ־ם מ־ם לענרן אגנעגורט און זיך עקשנותױק פארמעםטן או־ף ױץ בר־־ט און א־יף ױן מ־ף. א־ך האב או־ף הער ־נשה האך נאך ק־ינמאל נישט נעזען אזא פאה־־להערטע רצ־חה, װי םיפא־האגט דער יס, ,װען סיװאלט דערפ־ן א צענט״חלק פארמאגט מ־ץ פען - װאלט או־ך םיץ ליד געשפודעםט א־בער פע־ז אץ נ,־אם. מיט יגרינעם נאל נאד סינרעכט מײן פען מ־ט א־ן ביװײס אל־־ן נישט, װאם זאל א־ך איצט אנהײבן צו טאן, װען סיקאן א־עדע רנע אונפעדנק א־ן נף-הקלי מ־ן ל־ד און א־ך און אלע םופצ־ק טו־זנט טמ־ *טל*נסישער *קע*ן מ י י ן ק י נ ד ל. גארעליק ׳ שיקאגא א־ז א טאנ ־״; טאטע שוין אן צו װאס הײנט אפגעפאלענע און שעהן װי בלעטער לינן שו־ן טונקיען צעפולװעדטע םון ױנע א־־נענע ט־־ט. נאדײבט, ה־ט ױץ װ־לו־ער, או־פגעבתיזטע־ פױ די שעד,ן נאך םארנל־בענע. און זאל ױ־ן או־פגעפראלטער, שט־אל־קע־ םױמארנן, באלײכטן און דעתוארעמק מיץ נעפלד־קן קאלםלעכן פארנאכט. 11. שװ־םל "?ז או־ף ױ־ן ז־נעק-תדש־מז קאפ. ע־־ז ך אװעק מ־־ן שװ ר־־נ א־ ז־ך א משא טול־עט אין פי־ז׳ ־נד געלאדענע ם־פ זי שװעד ניט פ־ן דגד, :'לך שד־ס װאס װי־ם; צו א