Literarishe bleter · 1926-02-05 · 92 (5.2.1926) · p. Seite 87

ליטערארישע בלעטער 92 .ת/ו/ 8 ם,־״במ .לידער צום בלימ״, יטיעטע־ קוסט א־־פשנ״ די אנמטױמד:: אזו• דו׳״ט ז־ך ראם םארב״טוםדיר, ,־עדל א־םענ־״ע־. ״זי״ איז דער נ״גונג םצר רעם ״אי דעד ם־־ אן א״נים-צויבעדנדעד און לעמ ־ם־ד לאקן צז זיך ״עדעד יטעםער־יטן ג״םט. דא־ ז״נען די בלערל״ ם־מ־אצ־עמ, לאם ר״צן דעם נ״נער א־ן פארצײען צלגל״ך א יטל״ער םין חלים א,־ן לאר א־בער א־נז. סעגאילאל־ט־ט איז איםגעד״ער עגאצענטד־יט, דע־ נאנצע־ םים־,־ הטע־טד. א־ז פא־נוםען ם עלבםטפארל־בטק״ט. צ־ ד־ ם־אבלעמען ם־עט ער נ־ט צו מ־ט ש־ץ ־טארף םעםער, צאצקעט געפ־נט או־ם א?זםילערוד נא־ גאריר:: ז־ך מ־ט א־ם, א פאר גלעט און לאזט א־ם באלד םא־־טל־נד!. ער זאמלט נ־ט צ־נו־ף ק־ץ קאנדענט־רטע גע־טעענ־שן, נאר צ־ט ז״נע אפגעזונדערטע א־בע־לעבונגק, אקוראט ל־ לא־א״ן א־יף א ב״ט־טל. הגם ד־ קאראלן ז״נען ב״ א־ם נ־ט פ־ן א״ן קאל־ר, דאך באדעפט ד־ א ־טם־״פל ם־ן א אוםעט־קעד בענק־טאפט. א־ן רער טױלאג־ע ״זעליקם ־א־ך דאם־נ־דט ־אס :עפ־ל פון א־־נזאםי״ט, לעלבע קלעטערט א־בער פא־־ט״דענע לעבנם-ל־־מעדם. אבעל או־ך דא א־ו םא,־אן דער זעלבער טעבנ־־טע־ םעטאד ם־ן פארםיסם־דן די ב־לדעד. ער ר״םט ז־ך צד א זעלבםט־טטענר־קעד לעלט, א־ן דער ה״ם א־ז עפעם ראם לעבן אוםה״םלעך, א־ן צ־ו־־טן חבױם - א ב־םל קאלט. קו־ם קוםט נאד אונטעד א ״ז־", ה״בט ז־ך ־טו־ן אן צו לעבן לעבן, ,לאם פארז־םמ ױ ל־,־קלעבק״ט אײף טױט און ־טױט, דאס האדין קלאפט ־טו־ן האםט־קעד, אזו־ לאנג ב־ז ד־ ״האםט־ק״ט״ לערט נארםאל־דרמ א־ן א געולינלעבן צו־טטאנד. דאם גל־ק לערט תרבגעםרעםן םון יטפע, דער א־בע־פלום םאר״ טעםפט א ב־םל ד־ נערוון, ב־ז םידעױט״נט אן ״ער״ און א־ץ פלאטערט ל־דער א־ן .ד״. און אל־ן א״נם, לע־ רעל ״ע־" ו>דל נ־ט ז״ן, דעד ־טט״םעד פא־־זער, לאם נלאנצט ם־ט ז״ן א־־םײ־״ לעבק־־ט אדעד דער עקםצענטױ־טער םא ײע־, לאב קאקעט־־ט ם־ט ז״ן באדעםע-ױטם צ־ נא־ רעד ״נם־ט״ ױר ל־קעל. קו־ב דער״ט״נט נא־ דעד ״דױטעדי', נעםט םילעבן אן א נ״ע ,דענדונג. ד־ א״נואםק־ט קױבט דעםאלםט אױ־ם, ל־ א קלעפ־קער לאר־ם םון א ט־־טן ־טאדבן, אדן םדעםט, םרעםט דאם האד־ן. - ב״ דעם אלעם מאבט םענאלאדיט־ט נ־ט ק״ן יט־ם מליצה״ אנ־טטעלן, זובט נ־ט או־ם ק״ן ־ום-טובױקע א־־םדדוקן, .דאם ואלן בלומױטט ב־לטער םאבן דאם געקז־לדעדטע. - פארקעדט, אי״־ן א־ז א־בעדגעגעבן א־ן ם־טוטע לעדטע־ םון טאג-טעגלעבן לעבן, אן א .דעלנעד םיא־ז געק־נצלטק״ט. ױ ־טפראך א־ן אלגעם״ן איז ב״ א־ם א גלאט־קע, ,דאם גל־ט־טט ז־ך פ־ט א ל״בק״ט און א־־ב- געפ־ולטעד ב״געלױק״ט. ךיקער ל־ א ־טאטן צלי־טן ױ נױ־ם-־טטאט־־טע מו־ערן, און לען ם-עדעםמ א־ם ־טו־ן ב־ז גא־ דע־ ־טטאטי־טעד געפילדעד, לאזט;״ זיך א־ן דעם סא־לא־םן אלטן ,ד־יםל-שטעטל; דאדט, צל־־טן דאנגעד ק״פ בעדג דנגט ער , יטט־לק״ט א־־ם ױן ליד. ב״ ה״נט־קן טאג קלינגט דאם ־טוץ א ב־בל םא.־עלטערט. א•; דא־ א־םפאנ־ק אונז ױ שעמעל־יקע אקאױץ םון דעם םאד- דלו״&ן קאז־מעז־ט-ױבטעד, לעלבן םיא־ז ״יטוזעד צ• או־םזאגן דעם טױיער״. און דעױבער האט ער מרעומות צ־ רער יטטאט, םאר- דאב ז־ םאדט״בט מ־ט איר ,ד־לדן געױ־־ט ראם צא־טע אץ רער ־טם־ל םר־סנדע. ״־טטאט׳ לאב ,ױ־־טםמו אן אן א־־פהעד? ־ב־טאט• ,דא־ םדאגםםו ױינע יטטױאםען?״ דעד דאז־קער אוםעט האט ז־ך א־ם א״נגעגעםן א־ן לייב א־ן איז געדאדן אן א־נטעתדאלע ט־יל םון ז־ץ ״א־ך״ און םונדאנען ל־־ט א ב־םל ב״ א־ם ױ םארם בע־קר אבע־ דע־ ד־טם, א״ף דאנאליט־שק״ט. דערםאד א־ז אבער םאדאן ד־ םעלה פ״ לא־האפט־ק״ט, .לארע־ם םיפ־לט ז־ך אז דאם ױנק נ־ט ק״ן פאםירענע גע־טטאלטן, נא־ דעד אלטאר האט ױעדע ם־טואצ־עם אל־־ן בפועל דודבנעלעבט א־ן ד־דבגעל״טאנם. ער צע־טלמ ז־ך א ב־םל צוםיל ם־ט ז־ך אל־־ן, ע־ ־טפ־גלט ז־ך א־ן ױ א־יגענע לייק ם־ט ,ד״-חנדלעך און מדעט ב,־ו: נ־ט אר־בער דעם גדר םרן א״גענע, :א־ א״גענע א־בעדלע- סיױנען או־ך פא,־אן מ־נוטן, לען א־ם לערט ױע־עםן דאם טטענױקע ־טל״בן ז־ך צל־־טן ־טאטנם און א־םא־יםהעדלעבן בא־־ן ־עב :־םם אין לו־טעדעד ־טט־לק״ט, ,דאו אל־ן שױםפט ז־ך א״ן א־ן ט־פעד הבנעה פא־ רעס אומגעזעענעם גאט םון םאטאל־זם און א־ט־ע־קלערבא־עד טרל-בא־טערטק״ט. דעמאלםט ,דענט עד זיך פלוצ- ר־ננ א־בעל א־ן הערט או־ף דך צו שפילן א־ן באהעלטענ־־ט-וױיב- בט אן ד.־־ך צו חלוםק װעגן א ־ונו און ז,־ז עד קאן בױ־ן ניט או־םקופען בלו־ז ם־ט םארגעבונגם-לעדטער, נא־ ה״בט ־טד־ן אן צו פארטט־ין, אז דאם לעבן א־ז א ב״ז ראנגלעניש, א■ ביױנען פאלאן בואםענטן, לען םישפי־זט זיך מיט ־טט־־נער. פארל־־רן דעב גלויבן א־ן רער מראױציאגעלער גערעבט־ק״ט פון ,ג־טם״ א־ן .־טלעבטם״, םיאיז םאראן א לעג םון ג־פט און יטלאנגען. ״ױרך ־ב־ט״ן און צארן, האם און נאבט - דאבם... א״ ב יױנטערט זיך א :אנד נאועלן, םיהב קודצע םון לייבטן ױ־־טעט. א זוםער-ם״געלע טאנצט םון איץ בלום א־יף דער צוױיטער, ־ע־ם־לנױק רעם ביטעק ױח, אנטלויםס עס, א:ער ר־ נאלל־טעט ד״ר ח י י ם זשיטלאװסקי *) (צו זײן זעכציק-יןןריקן יוביליי) ש. ניגער/ניו*יארק םאצ־אליזם וױל, אז ־ערעם םאלק זאל חאבן :־ב־לת אױ־םצוװױן ױנע ד,־טלמד,ם, א. אז. ״דערצו נאך ל״ענען מ־ד א־ן לעצטן קאפ־טל זא־ן דאם א־ו דאן געװען :םעט א ננואדס - ״ױע־צו :אך האםן ם־ר, אלם ״דן; ערשמנם, אז ױ ״ד־־טיע םאל־ב-ליטעדאטור, לאם דעל ױנגער ״ױשעד ױר האט א־ן דעד לעצטעד צ״ט באשאםן םאד דאם ״ױשע םאלק, לעט אלץ לאקםן און װאקפן, לעט אלץ צוצ־ען מער טא- :נ־ב עדשמן מאל א־ן דעד ״ד־שעד סאציאליםט־שער ליטעראטור ״א דע,־קלערמ געלאוץ, או ״רער סאצ־אל־זס א־ז נא־ נ־ט או־סן ■^ײ״-אפן אלע םעלקעד, צונױמקנעטן ױ א־ן א״ן ס־ינ און מאבן פ־ץ דעב ט״ג א־־ן גחיסן לאבן - ״םענטשהייט״. אדרבא: דער ׳' י1 .ליס. נלזם ־ 83, 94, 89, 90, 91. **> ״גנזנמלםע •רישסען׳, 5, ז. 50.